II SAB/Po 39/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K., S. Ś., K. Ś. – H. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia 1. Odrzucić skargę 2. Zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. /-/D. Rzyminiak - Owczarczak Wnioskiem z dnia (...) maja 2008 r. S. K., S. Ś. oraz K. Ś.-H., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego M. A. B., zwrócili się do Prezydenta Miasta P. – [...] w P. (dalej Dyrektor [...] w P.) z wnioskiem o zwrot na ich rzecz części nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), składającej się z działek nr ew. (...) i (...) oraz wypłatę odszkodowania za pozostałą część działek (...) tj. (...),(...) i (...), ewentualnie o wypłatę odszkodowania za całą działkę nr (...). Dyrektor [...] w P. pismem z dnia (...) października 2008 r. znak (...) zawiadomił pełnomocnika wnioskodawców o pozostawieniu przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości bez rozpoznania. Organ powołał przepis art. 64 §2 kpa, a w uzasadnieniu pisma wskazał, że pomimo wezwania z dnia (...) września 2008 r. do akt sprawy nie dostarczono wniosków o zwrot nieruchomości wszystkich poprzednich współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, a nadesłane dokumenty nie stanowiły podstawy wywłaszczenia. W związku z wnioskiem z dnia (...) maja 2008 r. pełnomocnik wnioskodawców wywiódł skargę na bezczynność organu, która w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu zarejestrowana została pod sygnaturą II SAB/Po 38/09. Pismem z dnia (...) kwietnia 2009 r. S. K., S. Ś. oraz K. Ś.-H. wnieśli do wskazanego organu "uzupełnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości", wskazując numer sprawy, pod jakim zarejestrowany został wniosek złożony w dniu (...) maja 2008 r. – (...). Wraz z pismem przedłożono orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w P. o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania z dnia (...) lutego 1965 r. oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego, Wydział [...] Ksiąg Wieczystych. Dyrektor [...] w P. pismem z dnia (...) maja 2009 r., na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał wnioskodawców do dostarczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wniosków o zwrot pozostałych poprzednich współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców legitymujących się postanowieniami sądu stwierdzającymi nabycie spadku albo informacji o stanie spraw spadkowych. Pismo oznaczone zostało numerem (...). Pełnomocnik skarżących, pismem z dnia (...) maja 2009 r. poinformował organ, że dwójka współwłaścicieli, którzy nie wnieśli o zwrot nieruchomości, w dniu (...) stycznia 1965 r. zbyła swoje udziały w przedmiotowej nieruchomości. Tym samym w dacie jej wywłaszczenia nie byli współwłaścicielami nieruchomości, których wniosek dotyczy. Wskazano również, że Dyrektor [...] w P. pozostawił w dniu (...) października 2008 r. bez rozpoznania wniosek złożony w dniu (...) maja 2008 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku. Dyrektor [...] w P. pismem z dnia (...) czerwca 2009 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek z dnia (...) kwietnia 2009 r., z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych. W dniu (...) lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesiona została przez S. K., S. Ś. oraz K. Ś. – H., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, skarga na bezczynność Dyrektora [...] w P., polegającą na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia (...) maja 2008 r. uzupełnionego pismem z dnia (...) kwietnia 2009 r. Skarżący wskazując przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości stwierdzili, że pozostawienie ich wniosku bez rozpoznania uznać należało za niezasadne. Podtrzymali również, że w momencie wywłaszczenia nieruchomości I. O. – S. oraz W. W. nie byli już współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Tym samym za bezzasadne należało uznać zobowiązanie wnioskodawców przez organ do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] w P. wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, iż wniosek z dnia (...) maja 2008 r. został pozostawiony bez rozpoznania, stąd pismo z dnia (...) kwietnia 2009 r. uznano za nowy wniosek o zwrot przedmiotowych nieruchomości. Wskazano, że wniosek z dnia (...) kwietnia 2009 r. nie zawiera żądania wypłaty odszkodowania, żądanie takie zawarte zostało we wniosku z dnia (...) maja 2008 r. i wówczas zarejestrowane zostało jako odrębny wniosek. Postępowanie wszczęte tym wnioskiem decyzją z dnia (...) września 2008 r. zostało umorzone, jako bezprzedmiotowe, a rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w treści skargi jako skarżony organ wskazano Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P., tymczasem zgodnie z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. W świetle powyższej regulacji, należało oznaczyć skarżony organ jako Prezydenta Miasta P., z upoważnienia którego działa Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 152, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku gdy mamy do czynienia z bezczynnością organu, z zasady właściwym trybem postępowania w związku z zamiarem wniesienia skargi na bezczynność jest uprzednie złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. Tryb ten nie ma jednakże zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem pismem z dnia 23 czerwca 2009 r. Dyrektor Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego w P. zawiadomił pełnomocnika skarżących, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pozostawiono bez rozpoznania (doręczono w dniu (...) czerwca 2009 r.). Powyższe nakazuje uznać, iż na skutek doręczenia tego pisma postępowanie administracyjne wszczęte w związku z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz o wypłatę odszkodowania nie było w toku. Wskazać należy, iż w każdym wypadku, gdy organ "pozostawia podanie bez rozpoznania" (art. 64 § 1 i § 2 kpa) osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na ogólnych zasadach - skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która powinna być wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art. 34 tej ustawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. III ZP 11/00 Lex nr 40475). Wskazana uchwała zachowuje swoją aktualność pod rządami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której komentatorzy podkreślają, iż pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 §2 kpa jest czynnością materialno-techniczną, na która przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy. W tych okolicznościach warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego było wyczerpanie trybu określonego w art. 52 i 53 ppsa. Zgodnie z art. 52 § 3 ppsa jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zgodnie § 4 tego artykułu w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa, a termin, o którym mowa w § 3, nie ma w takiej sytuacji zastosowania. Zgodnie z art. 53 § 2 ppsa w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W badanym przypadku po doręczeniu zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania pełnomocnik skarżących nie wezwał Prezydenta Miasta P. – działającego w jego imieniu Dyrektora [...] w P. do usunięcia naruszenia prawa, lecz w dniu (...) lipca 2009 r. wywiódł skargę na bezczynność organu. W tych okolicznościach skarga na bezczynność, jako wniesiona z pominięciem trybu określonego w art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega odrzuceniu. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) wskazanej ustawy. Stąd postanowiono, jak w sentencji postanowienia. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak