II SAB/Po 6/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; postanawia oddalić wniosek. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił T. K. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że już postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. sygn.. akt I OZ 718/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz sądowy stwierdził, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. Zaznaczył, że w aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy skarżący zawarł te same informacje co poprzednio, nie wypełnił rubryki dotyczącej stanu rodziny – osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powołał się przy tym na brak zatrudnienia, całkowity brak dochodów, oszczędności i majątku. Wnioskodawca od kwietnia 2009 r. pozostaje na utrzymaniu rodziny, z nią zamieszkuje i korzysta ze środków z otrzymanych od niej środków na życie. Zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy, lecz odmówiono mu statusu osoby bezrobotnej, w związku z czym nie ma dostępu do ofert pracy i do pomocy społecznej. Zdaniem referendarza sądowego brak rzetelnego wyjaśnienia swej sytuacji majątkowej i rodzinnej przez skarżącego świadczy o świadomym uchylaniu się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Dodał, że skarżący, będąc uprzednio kilkakrotnie wzywany do uzupełnienia wniosku, wiedział o potrzebie dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej swojej oraz osób, z którymi współtworzy gospodarstwo domowe. Reasumując, zdaniem referendarza sytuacja finansowa wnioskodawca oceniana jest przez pryzmat dochodów wszystkich członków rodziny, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe. Zatem kolejne złożenie niewyczerpującego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodowym świadczą o tym, że wnioskodawca uchyla się od przedstawienia swych rzeczywistych możliwości płatniczych, co spowodowało konieczność odmówienia mu przyznania prawa pomocy choćby w części. T. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że nie jest uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie oraz podnosząc, iż nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku na swym utrzymaniu. Wobec skutecznego wniesienia przez T. K. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. - postanowienie z 17 listopada 2014 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonych przez T. K. wniosku o prawo pomocy nie można ustalić, czy skarżący znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że skarżący – co było jego obowiązkiem, chcąc uzyskać prawo pomocy w formie zwolnienia całkowitego od kosztów oraz ustanowienie adwokata - nie wyjawił swej sytuacji rodzinnej i finansowej. Ograniczył się do podania, że mieszka przy rodzinie i żyje ze środków od niej otrzymanych. Jednocześnie nie wyjawił szczegółowo, z jakimi członkami rodziny wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe oraz jakie są dochody poszczególnych członków rodziny i koszty utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca przedstawił tylko te informacje, które mogą świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak skarżący, mimo wezwania nie wskazał źródeł dochodów członków jego rodziny, na których utrzymaniu pozostaje stojąc na stanowisku, iż z przepisu art. 255 p.p.s.a. nie wynika obowiązek podania takich informacji. Według Sądu wspólne zamieszkanie, pozostawanie na całkowitym utrzymaniu oraz materialne wsparcie, które T. K. otrzymuje od rodziny uzasadniają ocenę, że skarżący wraz z członkami rodziny, u której zamieszkuje współtworzy wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca konsekwentnie podnosi, że mieszka u rodziny i znajduje się na utrzymaniu członków rodziny oraz zapewniają oni wszystkie jego potrzeby. Przyjąć zatem należy, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z tymi osobami. Wobec powyższego zasadnie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącego do wyjaśnienia stanu majątkowego członków rodziny, gdyż ich sytuacja finansowa i majątkowa rzutuje na możliwości płatnicze skarżącego. Z istoty prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy oceniana jest przez pryzmat dochodów wszystkich członków rodziny uwzględniając przy tym nie tylko przychody osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ale także i koszty utrzymania wszystkich członków rodziny. W niniejszej sprawie ocena możliwości płatniczych rodziny skarżącego jest o tyle istotna, że jak skarżący sam podkreślał, rodzina prócz kosztów utrzymania, zapewnia wszystkie przydatne mu dobra oraz ponosi, także koszty jego zobowiązań finansowych. Uzasadnione jest twierdzenie, iż rodzina wnioskodawcy, która go utrzymuje, może dysponować odpowiednimi środkami na poniesienie także i kosztów niniejszego postępowania sądowego. Do tej oceny z kolei niezbędne jest podanie przez wnioskodawcę informacji wymienionych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, czego w istocie wnioskodawca odmówił. W związku z powyższym, niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej T. K. (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd pragnie nadto wskazać, że prawomocnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, a skarżący nie wykazał w żaden sposób, by od tego czasu zmieniła się jego sytuacja materialna, rodzinna i majątkowa. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest aktualnie w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania i dlatego na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Drzazga