II SAB/Po 67/13

Dnia 11 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Ś. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Ś. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu 17 października 2012 r. A. K. wysłał na adres e-mail Gminy Ś. wniosek, w którym wystąpił na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198, ze zm., dalej: "u.d.i.p.") o udzielenie mu informacji: czy z budżetu Ś. w roku 2012 r. jest w jakikolwiek sposób finansowane przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w K. SA? Wnioskodawca zwrócił się o udzielenie informacji na adres poczty elektronicznej z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy (k. 4 akt sądowych) Dnia 5 listopada 2012 r. A. K. na adres poczty elektronicznej Gminy Ś. wysłał informację, w której przypomniał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14- dniowy termin na udzielenie odpowiedzi na jego zapytanie upłynął w poprzednim tygodniu. Ponownie zwrócił się o możliwie pilne udzielenie odpowiedzi na zadane we wniosku pytanie (k. 5 akt sądowych). W dniu 10 kwietnia 2013 r. A. K. wniósł drogą pocztową skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Ś., w której domagał się uznania, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, zobowiązania go do udzielenia informacji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarga wpłynęła do organu w dniu 15 kwietnia 2013 r. (k. 3, 6 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Ś. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi udzielono skarżącemu informacji żądanych we wniosku z dnia 17 października 2012 r., udostępniając mu informację tak w formie elektronicznej, jak i pisemnej. Wyjaśnił, że przyczyną nieudzielenia odpowiedzi skarżącemu było przeoczenie korespondencji wpływającej drogą elektroniczną do Urzędu Miasta i Gminy w Ś. przez pracownika sekretariatu, a pracownicy Urzędu zostali pouczeni przez Burmistrza o obowiązku bezzwłocznego udzielania informacji publicznych na wszelkie wnioski wpływające do Urzędu. Do skargi zostało dołączone pismo organu z dnia 18 kwietnia 2013 r. wraz z dowodem doręczenia skarżącemu w dniu 25 kwietnia 2013 r. oraz wydruk wiadomości o tej samej treści z poczty elektronicznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. W przedmiotowej odpowiedzi organ wyjaśnił, że z budżetu gminy Ś. w 2012 r. na rzecz Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w K. SA zostały opłacone faktury na zakup części zamiennych oraz usługi naprawy autobusów szkolnych; środki te zostały wypłacone przez Gimnazjum w Ś. oraz przez Zespołu Szkolno-Przedszkolny w Ś. (k. 7-8 akt sądowych). Na odpowiedź na skargę zareagował skarżący, który w piśmie z dnia 9 czerwca 2013 r. stwierdził, że wniosek o oddalenie skargi jest bezzasadny, gdyż w chwili wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności. Podniósł, że organ, tłumacząc zwłokę w udzieleniu informacji, nie może zasłaniać się problemami technicznymi, wewnętrznymi itp. Skarżący potwierdził udostępnienie mu żądanej informacji drogą elektroniczną w dniu 18 kwietnia 2013 r. oraz listem poleconym w dniu 25 kwietnia 2013 r., która to odpowiedź jest dla strony w pełni satysfakcjonująca. Podnosząc, że sytuację należy zakwalifikować jako uwzględnienie skargi przez organ w całości we własnym zakresie w trybie autokontroli, skarżący zmodyfikował żądania skargi wnosząc o uznanie, że na dzień jej wniesienia organ pozostawał w bezczynności, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w wysokości 100 zł oraz o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, z tym jednak, że w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji, postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jej wydanie przez organ jeszcze przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Dodać również należy, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, bowiem w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie występuje wymóg wyczerpania środków zaskarżenia określony w art. 52 § 1 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Może być wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, Lex nr 236545, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2781/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje bowiem takich środków zaskarżenia, a co więcej wprowadza zasadę, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno- technicznej i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Ponadto, wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej, bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa, uzasadnia cel, jaki realizuje ustawa o dostępie do informacji publicznej poprzez jak najszybsze rozpatrzenie złożonego wniosku, przy czym skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie. W sytuacji, która wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec dokonania żądanej czynności przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do dokonania czynności, o którym mowa w zd. 1 art. 149 § 1 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji za całkowicie niezasadny należało uznać wniosek organu o oddalenie skargi, który organ uzasadniał tym, że udzielił żądanej informacji po wniesieniu skargi. Okoliczności faktyczne w rozpatrywanej sprawie są bezsporne. Nie ulega wątpliwości, że dnia 17 października 2012 r. A. K. wystąpił do organu o udzielenie mu informacji publicznej, po czym dnia 5 listopada 2012 r. ponowił swój wniosek. Następnie, wobec braku reakcji organu, wnioskodawca dnia 10 kwietnia 2013 r. wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Natomiast dopiero w piśmie z dnia 18 kwietnia 2013 r. skarżącemu udzielono żądanej informacji (w tym samym dniu w formie elektronicznej, a także drogą pocztową). W piśmie tym organ nie zaprzeczył faktowi otrzymania żądań wnioskodawcy w zakresie udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej w zakresie wydatkowania środków publicznych z budżetu Gminy Ś. na określony cel wskazany we wniosku. Przeciwnie, przyznał, że uchybił obowiązkowi udzielenia odpowiedzi z przyczyn organizacyjnych (przeoczenie korespondencji wpływającej drogą elektroniczną do Urzędu Miasta i Gminy przez pracownika sekretariatu). Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że w dacie złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z kolei w art. 13 ust. 2 zastrzeżono, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W konsekwencji uprawniony jest wniosek, że Burmistrz Miasta i Gminy Ś. uchybił obowiązkom wynikającym z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 u.d.i.p. Żądana informacja została wysłana do skarżącego dopiero po 6 miesiącach od daty nadania wniosku, a do tego organ nie poinformował wnioskodawcy o powodach opóźnienia w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie Sądu tak znaczne opóźnienie spełnia przesłanki do stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przemawia za tym to, że skarżący zapytaniem z dnia 5 listopada 2012 r. przypomniał organowi o występującej zwłoce, a pomimo to jego żądanie przez wiele miesięcy pozostało całkowicie bez odpowiedzi. Wyjaśnienie organu zawarte w piśmie z dnia 18 kwietnia 2013 r., jakkolwiek tłumaczy przyczyny zwłoki i w konsekwencji bezczynności, to nie może usprawiedliwiać wadliwego działania organów administracji publicznej. Organy te obowiązane są do zapewnienia takiej organizacji pracy podległych im urzędów, która zapewni sprawny obieg korespondencji, w tym korespondencji kierowanej do organu za pomocą poczty elektronicznej i niezbędną kontrolę nad czynnościami podejmowanymi przez pracowników w celu nadania sprawom należytego biegu. W aktualnym stanie rozwoju środków telekomunikacji i postępującej informatyzacji społeczeństwa, jak i pracy urzędów administracji publicznej, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ ignoruje kierowane do niego wiadomości e- mail, w szczególności w zakresie informacji publicznej. Należy mieć na względzie, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniania w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (art. 10 ust. 2 u.d.i.p.) i co do zasady udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Oczywiście sam fakt niezwłocznego udzielenia żądanej informacji po wpłynięciu do organu skargi na bezczynność jest okolicznością pozytywną, która miała znaczenie w niniejszej prawie, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia, niemniej jednak tego rodzaju sprawność organ winien był wykazać już po wpłynięciu pierwszego wniosku z dnia 17 października 2012 r., a najpóźniej w listopadzie ubiegłego roku, kiedy to strona ponowiła swój wniosek, dając organowi możliwość usunięcia stanu bezczynności na długo przed wniesieniem skargi. Z powyższych przyczyn Sąd stwierdził, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności (pkt 1), natomiast w pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny ze względu na brak wniosku skarżącego w tym zakresie oraz uwzględniając fakt, że organ niezwłocznie po wniesieniu skargi udzielił stronie żądanej informacji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 201 § 1 p.p.s.a., zasadzając skarżącemu od organu kwotę 100 zł odpowiadającą wysokości uiszczonego wpisu od skargi.