II SAB/Po 71/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. K. G. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu – z rozbiciem na poszczególne wydziały. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2014 r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie. W uzasadnieniu skarżący przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, podkreślając, że organ administracji publicznej ani nie udostępnił mu żądanej informacji, ani nie wydał decyzji odmownej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że dane objęte wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. są informacjami publicznymi. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782), udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje. Data urodzenia sędziego jest tymczasem informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, gdyż zakreśla ona cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Jak wynika bowiem z art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 427 z późn. zm.), na stanowisko sędziego w sądzie rejonowym może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Z kolei art. 69 § 1 tejże ustawy stwierdza, że sędzia przechodzi w stan spoczynku co do zasady z dniem ukończenia 67 roku życia. Dane dotyczące daty urodzenia sędziego są zatem nierozerwalnie związane z funkcją wykonywaną przez te osoby. W takim związku pozostaje również kwestia miejsca zamieszkania sędziego, uregulowana w art. 95 powołanej ustawy. Tym bardziej, że dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Dojazdy te zwiększają również wydatki budżetowe sądu. Skarżący zaznaczył przy tym, że żąda udostępnienia informacji publicznej, polegającej na wskazaniu miejscowości zamieszkania sędziów w celu ustalenia którzy z nich zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią. Zainteresowany jest on bowiem obecnie ustaleniem skali tych odstępstw, a w przyszłości skali wydatków z nimi związanych. Skarżący dodał przy tym, że omawiana bezczynność organu administracji publicznej nie nastąpiła w jego ocenie z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała z błędnej interpretacji. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Kępnie wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. został zarejestrowany w Oddziale Administracyjno-Finansowym Sądu Rejonowego w Kępnie w dniu [...] czerwca 2014 r. Odpowiedź z dnia [...] lipca 2014 r. na powyższy wniosek została przekazana skarżącemu w dniu [...] lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani podstawą prawną. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz. U. 2014 poz. 782). Zgodnie z art. 1 powołanej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu cytowanej ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie. Jak wynika przy tym z art. 1 powołanej ustawy, każdemu przysługuje co do zasady prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Oznacza to w kontekście rozpatrywanej sprawy, że K. G. był podmiotem czynnie legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto według art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej. Jak wynika z kolei z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP, władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. Zgodnie natomiast z art. 174 Konstytucji RP, sądy i trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej. Poza tym art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wskazuje, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w Kępnie jest organem władzy publicznej – organem wymiaru sprawiedliwości. Był on zatem podmiotem biernie legitymowanym do udzielenia informacji publicznej. Ustawodawca nie definiuje przy tym precyzyjnie pojęcia "informacja publiczna", poprzestając jedynie na przykładowym wyliczeniu takich danych, zawartym w art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o udostępnieniu informacji publicznej. Jak wynika natomiast z wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r., K. G. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie o udostępnienie informacji w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu wraz z rozbiciem na poszczególne wydziały. Analizując powyższe żądanie skarżącego należy uznać, że dotyczy ono informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d twymienionej wyżej ustawy, udostępnieniu podlega w szczególności informacja publiczna o organach władzy publicznej, w tym o osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Trzeba jednak od razu zauważyć, że art. 5 ust. 2 zd. 1 cytowanej ustawy wprowadza ogólną zasadę ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Pojęcie to obejmuje niewątpliwie także datę urodzenia, adres lub miejscowość, w której zamieszkuje dana osoba. Powyższa zasada nie ma jednak charakteru bezwyjątkowego. Ustawodawca wskazuje bowiem w art. 5 ust. 2 zd. 2 tejże ustawy, że ograniczenie to nie dotyczy informacji osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna zrezygnuje z przysługującego im prawa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sędzia jest osobą pełniącą funkcje publicznej. Należy jednak odnotować, że przełamanie ogólnej zasady ochrony informacji odnoszących się do prywatności osoby fizycznej ma w świetle powołanej przepisu charakter wyjątkowy, a zatem nie podlega rozszerzającej wykładni. Ponadto nie dotyczy ono ogółu danych o osobach fizycznych pełniących funkcje w organach władzy publicznej, lecz tylko takich danych, które pozostają w związku z pełnieniem tych funkcji. W kontekście rozpatrywanej sprawy oznacza to, że skarżący mógł się skutecznie domagać danych związanych z datą urodzenia lub miejscem zamieszkania sędziów tylko w takim zakresie, w jakim dane te pozostawały w związku z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznych, a w szczególności z jej powierzeniem i wykonywaniem. Należy przy tym zauważyć, że zagadnienia związane z funkcjami pełnionymi przez sędziów i ich kompetencjami są uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2011 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 437 z późn. zm., dalej: "p.u.s.p."). Przepisy tej ustawy wiążą zarazem niektóre uprawnienia przysługujące sędziom z osiągnięciem przez nich określonego wieku lub zamieszkiwaniem w określonym miejscu. Uwaga ta dotyczy m.in. możliwości powołania na stanowisko sędziego jedynie osoby, która ukończyła 29 lat (art. 61 § 1 pkt 5 p.u.s.p.), przejścia w stan spoczynku z dniem ukończenia 67 roku życia (art. 69 § 1 p.u.s.p.) lub przejścia w stan spoczynku na własny wniosek po ukończeniu 55 lat (art. 69 § 2 p.u.s.p.). Podobnie jako zasadę przyjmuje się zamieszkiwanie sędziego w miejscowości, w której znajduje się siedziba sądu, w którym pełni on służbę (art. 95 § 1 p.u.s.p.). Możliwe jest jednak wyrażenie zgody przez właściwy organ na zamieszkiwanie sędziego w innej miejscowości niż ta, która jest siedzibą sądu, oraz zwrot kosztów przejazdu (art. 95 § 1 i 2 p.u.s.p.). Tym samym informacje dotyczące wieku sędziego oraz tego, czy mieszka on w miejscowości, będącej siedzibą sądu, czy też poza tą miejscowością, stanowią informację publiczną. W odniesieniu do tych danych nie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący mógł się zatem w powyższym zakresie domagać od Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie przekazaniu mu interesujących go informacji. Podobne stanowisko zostało również zaprezentowane w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 935/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 164/13; wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2872/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednak podkreślić, że w pojęciu informacji publicznej nie mieści się data urodzenia sędziego i jego adres zamieszkania lub miejscowość, w której on zamieszkuje. Dane te bowiem w świetle przepisów powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych nie są bezpośrednio związane z powierzeniem lub wykonywaniem funkcji sędziego bądź też z posiadanymi przez niego kompetencjami. Korzystają one zatem z ochrony wynikającej z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy. Należy przy tym zaznaczyć, że K. G. we wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. wnosił o "podanie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania [...] sędziów", a nie danych o datach urodzenia i miejscach zamieszkania sędziów. Użycie słowa "w zakresie" pozwala zatem przyjąć, że domagał się udostępnienia jedynie tych danych, które pozostają w związku z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznych. Powyższe rozważania pozostają zarazem w zgodzie ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05 (OTK-A 2006, nr 3, poz. 30, Dz. U. nr 49 poz. 358). Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że sfera chronionej prywatności pozostaje niejednokrotnie w związku z informacjami odnoszącymi się do działalności organów publicznych. Wyraźną tendencją w orzecznictwie i regulacjach europejskich jest w tym względu dążenie do zagwarantowania możliwie szerokiego dostępu do informacji publicznych, ponieważ stanowi on gwarancję transparentności życia publicznego w państwie demokratycznym. Prywatność osób pełniących funkcje publiczne, korzystająca co do zasady z ochrony prawnej, może jednak podlegać w powyższym zakresie pewnym ograniczeniom. Niemniej wartość związana z transparentnością życia publicznego nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne, mimo że osoby te z chwilą podjęcia wspomnianych funkcji muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zatem stwierdzić, że Prezes Sądu Rejonowego w Kępnie był zobowiązany do przekazania K. G. informacji o wieku sędziów, pełniących służbę w tym sądzie, oraz o tym, czy zamieszkują oni w miejscowości będącej siedzibą sądu. Jak wynika przy tym z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Oznacza to, że termin na załatwienie wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. upływał w dniu [...] lipca 2014 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że odpowiedź Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia [...] lipca 2014 r. (k. 14 akt sądowych) została przesłana skarżącemu w dniu [...] lipca 2014 r. (k. 15 akt sądowych). Trzeba poza tym zauważyć, że powyższa odpowiedź z dnia [...] lipca 2014 r. nie czyniła zadość wnioskowi skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. wskazano bowiem ogólną liczbę sędziów pełniących służbę w Sądzie Rejonowym w Kępnie wraz z wyszczególnieniem liczby sędziów, którzy osiągnęli określony wiek. Ponadto Prezes Sądu Rejonowego w Kępnie wyjaśnił, że poza siedzibą sądu służbę pełni 6 sędziów. Dane te nie zostały jednak rozbite na poszczególne wydziały, czego wyraźnie domagał się skarżący. Tymczasem z art. 14 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienie informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Gdyby taki przypadek zaistniał, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika zatem, że odpowiedź z dnia [...] lipca 2014 r. nie odpowiadała wszystkich wymogom wskazanym we wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. Ponadto Prezes Sądu Rejonowego w Kępnie nie powiadomił skarżącego o braku możliwości zrealizowania jego żądania w sposób przewidziany we wspomnianym wniosku. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ administracji publicznej pozostaje w stanie bezczynności w zakresie udzielenie informacji publicznej żądanej przez K. G. z rozbiciem tych danych na poszczególne wydziały sądu. W tej sytuacji Sąd postanowił na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązać Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu administracji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienie Prezesa Sądu Rejonowego w Kępnie było niewielkie, a nadto odpowiedź z dnia [...] lipca 2014 r. spełniała zasadniczą część żądania skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r. Konkluzje te potwierdza również fakt, że sam skarżący wnosił o stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd orzekł o kosztach postepowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348).