II SAB/Po 78/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania wniosku Fundacji [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Fundacji [...] kwotę [...]- ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Fundacja [...] reprezentowana przez Prezesa Zarządu F. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej wnosząc o: 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu [...] stycznia 2022 r. skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odbicia wszystkich wzorów pieczęci urzędowych, z wyjątkiem wzorów różniących się wyłącznie numerem kolejnym. Do dnia wniesienia niniejszej skargi skarżąca nie otrzymała od organu odpowiedzi na powyższy wniosek ani żadnej innej korespondencji z nim związanej. Jak przy tym zauważyła skarżąca, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej też jako: "u.d.i.p.") udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie termin ten upłynął w dniu [...] lutego 2022 r., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w bezczynności. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, podnosząc, że wniesienie skargi nie zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia. Następnie Kolegium wskazało, że w dniu [...] lutego 2022 r. rozpoznał wniosek skarżącej, przesyłając kopię wzoru pieczęci urzędowej oraz podniosło, że zwłoka w udzieleniu informacji publicznej wynikała z ograniczeń związanych z epidemią [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej – czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, CBOSA). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (a w ślad za tym: także do art. 52 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) z dniem [...] czerwca 2017 r. – mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2433/18, CBOSA), co powoduje, że podnoszone przez Kolegium zarzuty dotyczące konieczności odrzucenia skargi uznać należało za wadliwe. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności. W tym miejscu Sąd wskazuje, że zasadą pozostaje, że po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany winien: 1) zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), udostępnić wnioskodawcy żądaną informację publiczną; 2) ewentualnie w tym terminie wydać - zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.; 3) albo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku lub gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, by nie pozostawać w stanie bezczynności lub przewlekłości, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.. Tym samym z bezczynnością w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w sprawie, nie informuje o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji. W przedmiotowej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do Kolegium w dniu [...] stycznia 2022 r. Tego też dnia rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin do rozpoznania wniosku, co nastąpiło jednakże dopiero w dniu [...] lutego 2022 r., a więc z naruszeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ma to swoje określone konsekwencje. I tak, zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, co powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powyższej ustawy, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Nie zwalniało to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla skargi na bezczynność – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego. Wobec tego Sąd stwierdził – stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, o czym orzeczono w drugim punkcie sentencji wyroku. Jak to już bowiem wyżej wyjaśniono, organ rozpoznał i załatwił ten wniosek z przekroczeniem ustawowego terminu. Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt trzeci sentencji wyroku). Sąd wziął przy tym pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła, gdyż zwłoka organu miała charakter nieznaczny, a Kolegium, jeszcze przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd, udostępniło skarżącej wnioskowaną informację publiczną. O kosztach postępowania (punkt czwarty sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmowały zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100,- zł.