II SAB/Po 80/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 80/13, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania M. K. prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w przedłożonym przez skarżącego formularzu PPF o prawo pomocy skarżący podał, iż choruje, na skutek czego utracił pracę w maju 2011 r. Skarżący oświadczył, że znajduje się na utrzymaniu matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka uzyskuje emeryturę w wysokości 1.762 zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Oświadczył, że posiada około 2.000 zł oszczędności, przeznaczonych na leczenie. Nadto wskazał, że z emerytury matki około 900 zł miesięcznie przeznacza na leki dla niej i skarżącego, do tego dochodzą koszty wizyt lekarskich i rehabilitacji. Wnioskodawca oświadczył, że matka jest właścicielką domu o powierzchni 156 m² w K. koło P. Jednocześnie, z uwagi na wysokość emerytury matki, niemożliwe jest skorzystanie przez niego z pomocy społecznej. W wykonania zarządzenia referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący wyjaśnił, przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2013 r., że na skutek utraty pracy oraz z powodu stanu zdrowia nie posiada żadnych źródeł dochodów stałych, ani dorywczych. Utrzymuje się z emerytury matki, która nadto ponosi koszty leczenia. Równocześnie skarżący oświadczył, że z powodu stanu zdrowia nie prowadzi działalności gospodarczej, z tego też powodu nie mógł się zarejestrować w urzędzie pracy. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Z powodu braku pracy i braku uprawnień do korzystania z publicznej służby zdrowia leczy się prywatnie. Podał, że nie ma lokat terminowych, pożyczek ani kredytów. Wskazał, że prześle drogą elektroniczną spis kosztów utrzymania i leczenia, które wynoszą około 900 zł. Zobowiązał się również do przesłania drogą elektroniczną zeznania podatkowego i wyciągów z rachunku bankowego, jednak do dnia dzisiejszego nie zostały one przesłane. W dalszej części postanowienia wyjaśniono, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej obecnej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części. W szczególności wątpliwości referendarza budziło oświadczenie wnioskodawcy, że pomimo braku pracy leczy się prywatnie oraz dysponuje oszczędnościami w wysokości 2.000 zł oraz fakt utrzymywania się wraz z matką tylko z jej emerytury w wysokości 1760 zł miesięcznie, przy równoczesnym ponoszeniu koniecznych kosztów utrzymania domu i siebie oraz wydatkowania kwoty 900 zł miesięcznie na leki i leczenie. Jak podniesiono, wnioskodawca ostatecznie nie potwierdził w jakikolwiek sposób swoich twierdzeń o ponoszeniu wysokich kosztów prywatnego leczenia. Mimo zobowiązania nie przedstawił żadnych rachunków, czy faktur za odpłatne usługi medyczne. Wnioskodawca nie wskazał też, by miał jakieś zaległości w bieżących opłatach, jak również oświadczył, że nie korzysta z żadnych pożyczek i kredytów. W postanowieniu referendarza podkreślono, że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie dotyczącej posiadanych samochodów oraz zaniechał także podania pełnego spisu wszystkich koniecznych kosztów miesięcznego utrzymania rodziny. Poprzestał na stwierdzeniu, że koszty utrzymania rodziny ulegają zmianie z uwagi na różną wysokość kosztów leków i leczenia, pochłaniających 900 zł. Wyjaśnienie powyższych okoliczności było istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów postępowania, bowiem wysokość miesięcznych wydatków również wskazuje na wielkość środków jakimi rodzina rzeczywiście rozporządza. Niewystarczające jest poprzestanie na samym twierdzeniu, że ponosi wysokie koszty utrzymania, bo same koszty leków i leczenia sięgają 900 zł. Ponadto skarżący, pomimo własnej deklaracji, nie dopełnił zobowiązania do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy, które w pełni odzwierciedlają wysokość środków, jakimi strona realnie dysponuje. Skarżący nie dostarczył również swojego zeznania podatkowego za poprzedni rok, które umożliwiłoby pełne odzwierciedlenie wszystkich źródeł jego dochodu oraz ich realną wysokość. Zdaniem referendarza, w takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, czy skarżący nie może pokryć nawet części kosztów niniejszego postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna zostać wzięta pod uwagę dokumentacja medyczna oraz dokumenty urzędowe potwierdzające stan zdrowia i sytuację materialną skarżącego. Wskazał, że z uwagi na brak możliwości tej dokumentacji za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz osobiście nie był w stanie zrealizować powyższego we wcześniejszym terminie. Dodał, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu korzystanie z pożyczek i kredytów, w związku z czym nie posiada zaległości w bieżących opłatach. Wyjaśnił, iż zarzut o braku potwierdzenia ponoszenia przez niego wysokich kosztów prywatnego leczenia jest irracjonalny, gdyż nie jest w stanie udokumentować całości ponoszonych przez siebie kosztów na leczenie siebie i matki, albowiem lekarze nie dokumentują każdej ze swoich usług fakturami. Wskazał, że koszty na zakup leków wynoszą powyżej 500 zł, a związane z tym wizyty u lekarzy, koszty dojazdów do ośrodków zdrowia, przychodni, aptek itp. z nadwyżką uzupełniają wskazywaną przez niego kwotę 900 zł. Skarżący zwrócił tez uwagę, że referendarz sądowy nie żądał od niego podania danych dotyczących posiadanych samochodów. W załączeniu sprzeciwu skarżący przedłożył kopie faktur za leki za miesiąc lipiec wystawione na jego matkę C. K., a także kopię zaświadczenia o aktualnym leczeniu. Następnie drogą elektroniczną skarżący przesłał zeznanie podatkowe za 2012 r., zaświadczenia lekarskie, kopie recept i faktur za zakup leków przez matkę C. K. oraz wyciągi z konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 839/11, LEX 966294, postanowienie NSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 130/13, LEX 1311388). Dla jego uzyskania nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności otrzymania pomocy. Stąd też jego bierność w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej, choć nie stoi na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, uniemożliwia dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa. W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać więc oświadczenie strony obejmujące między innymi dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonych przez M. K. wniosku o prawo pomocy oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można ustalić, czy skarżący znajdują się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że skarżący – co było jego obowiązkiem, chcąc uzyskać prawo pomocy w formie zwolnienia całkowitego od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego - nie wyjawił dokładnie swojej sytuacji materialnej. Ograniczył się do podania, że prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe, utrzymują się z emerytury matki wynoszącej 1762 zł miesięcznie, jednocześnie mieszkają w domu o pow. 156 m2, posiadają oszczędności w kwocie 2000 zł, które przeznaczone są na leczenie i nie posiadają żadnych wartościowych ruchomości. Skarżący wyjawił też, że ponosi wydatki na swoje i matki leczenie w kwocie ok. 900 zł miesięcznie, wyjaśniając, że 500 zł złoty kosztują miesięcznie leki, zaś pozostałą kwotę pochłaniają koszty wizyt lekarskich, dojazdów do ośrodków zdrowia, aptek i przychodni. W dowód tego skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie, recepty i faktury za zakup leków. Przedłożone faktury zakupów leków obrazują, że matka skarżącego w dni 11 sierpnia 2013 r.. zakupiła leki na kwotę 341,13 zł, zaś w dniu 10 lipca 2013 r. na kwotę 432,75 zł. Ponadto z zeznania podatkowego skarżącego za rok 2012 wynika, że w roku tym uzyskał on dochód w kwocie 22184 zł. Jednocześnie z wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że posiada on nieobowiązkową polisę na życie i co miesiąc uiszcza z tego tytułu składkę w wysokości 130,69 zł. Poza comiesięcznymi kosztami leków i związanymi z tym kosztami leczenia skarżący nie podał, czy ubiega się o rentę inwalidzka oraz jakie są koszty utrzymania i zamieszkującej wspólnie z nim matki. Powyższe informacje w ocenie Sądu nie dają pełnego obrazu sytuacji materialnej, zdrowotnej i dochodowej skarżącego. Z jednej strony wskazuje on, że utrzymuje się jedynie z emerytury matki wynoszącej 1762 z i wspólnie ponoszą stosunkowo wysokie wydatki na leki i leczenie w kwocie ok. 900 zł miesięcznie. Z drugiej strony skarżący ujawnił, że w 2012 r. uzyskał dochód przekraczający 20.000 zł,. nie wskazał jednak z jakiego tytułu. Ponadto nie wyjawił skąd pochodzą zgromadzone przez niego oszczędności w kwocie 2.000 zł. Dodatkowo trzeba zauważyć, ze przy tak podanych dochodach i nieujawnionych kosztach comiesięcznego utrzymania siebie i matki w relatywnie dużym 156-metrowym domu skarżącego stać na posiadanie polisy na życie i opłacanie co miesiąc składek w kwocie przekraczającej 130 zł. Zważywszy na powyższe nie można - w ocenie Sądu - dać wiary wnioskodawcy, że podał on w sposób wyczerpujący, jaki jest jego stan majątkowy i finansowy. Tym samym z uwagi na niepełną informację o stanie materialnym wnioskodawcy niemożliwym stało się zbadanie jego rzeczywistych możliwości poniesienia kosztów postępowania. Mając na względzie, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony i to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek nie można uznać, biorąc powyższe pod uwagę, by skarżący uprawdopodobnił, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a. oddalić. /-/ B. Drzazga