III SA/Po 1/10

Dnia 21 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia niezaksięgowanej kwoty cła I. oddala skargę, II. przyznaje adw. J. R. kwotę 600,- zł (sześćset złotych) tytułem wynagrodzenia kuratora III. kosztami określonymi w punkcie II obciąża skarżącego zaliczając kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonej zaliczki IV. nakazuje ściągnąć od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 400,- zł (czterysta złotych) tytułem pozostałej części wynagrodzenia kuratora określonego w punkcie II. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 roku, adresowaną do M. W. oraz T. H., na podstawie art. 20, art. 31 ust.1 art. 202, art. 214 ust. 1 i art. 215 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ustawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19.10 1992 r. ze zm.) określił niezaksięgowaną kwotę cła w wysokości 4.966zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 27 lipca 2007 roku firma Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe M. W. złożyła deklarację uproszczoną z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego dotyczącą pojazdu Mercedes Benz, rok produkcji 2000, pojemność skokowa 3222 cm³. Mając na uwadze fakt złożenia przez stronę, wraz z deklaracją, dokumentów wystawionych przez państwo nie będące członkiem Unii Europejskiej, tj. San Marino, organ powziął wątpliwość, czy w odniesieniu do importowanego towaru uregulowane zostały formalności celne z tytułu wprowadzenia pojazdu na obszar celny Wspólnoty. Odpowiedź na wezwanie do przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt uregulowania formalności celnych udzielił jedynie kupujący M. W., który wyjaśnił, że sprzedawca nie przekazał mu żadnych dokumentów potwierdzających fakt zapłaty należności celnych z tytułu cła i podatków związanych z importem samochodu. Z tego powodu nabywca zwrócił zakupiony samochód poprzedniemu właścicielowi. Strona wyjaśniła, iż o tym, że zakupiony samochód nie pochodzi z Unii Europejskiej dowiedziała się przy złożeniu deklaracji podatkowej w Urzędzie Celnym w Pile. W powyższym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że zaimportowany towar został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty w rozumieniu art. 202 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Organ zaklasyfikował przedmiotowy towar do kodu CN 8703 33 90 00 i w oparciu o metodę ostatniej szansy (art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego) ustalił wartość samochodu po odliczeniu, podatku VAT w wysokości 22%, podatku akcyzowego w wysokości 13,6% oraz cła w wysokości 10%, na kwotę 49.655zł. W konsekwencji określi cło na kwotę 4.966zł. Jednocześnie na podstawie art. 65 ust. 4 i ust. 6 ustawy – Prawo celne od kwoty cła naliczył odsetki za okres od dnia powstania długu celnego (23 lipca 2007 roku) do dnia wydania decyzji. Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na skutek wniesionego odwołania, wezwał stronę do przedłożenia wystawionego retrospektywnie dokumentu T2L, poświadczającego wspólnotowy status celny towaru. Organ wyjaśnił stronie, że dokument powinien być poświadczony przez urząd celny San Marino zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 315-316 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 02 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (DZ. Urz. WE L 253 z 11 października 1993r. ze zm.). Decyzją z dnia [...] paźdzernika 2009 roku Dyrektor Izby Celnej w [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i uznał importowany samochód za wolny od cła. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady przewozu towarów pomiędzy Wspólnotą i San Marino określone zostały w decyzji nr 4/92 z dnia 22.12.1992 r. Komitetu Współpracy Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG) - San Marino w sprawie metod współpracy administracyjnej w celu wdrożenia tymczasowej uchwały w sprawie handlu i unii celnej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Republiką San Marino (OJ. L 42, 19.2.1993, p.34), zmienionej decyzją Komitetu Współpracy Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG) - San Marino nr 1/2002 (OJ. L 99, 16.4.2002, p.23). Dla przewozu towarów z San Marino do Wspólnoty (z wyłączeniem Włoch, ponieważ wymiana towarów pomiędzy San Marino i Włochami realizowana jest w ramach procedury podatkowej VAT) stosowane są następujące zasady. Przewóz towarów następuje z zastosowaniem zgłoszenia tranzytowego T2 (T2F) przyjętego przez urząd celny w San Marino (zgłoszenie realizowane w systemie NCTS), lub z zastosowaniem dokumentu potwierdzającego status (T2L lub T2LF). Towary wraz z dokumentami powinny być przedstawione w urzędzie celnym we Wspólnocie w celu potwierdzenia, że pozostawały wcześniej w swobodnym obrocie w San Marino; jeżeli towary przywiezione do Wspólnoty zostały wcześniej wwiezione do San Marino na podstawie T2F lub T2LF lub innego dokumentu (np. administracyjnego dokumentu towarzyszącego AAD), władze celne San Marino powinny na dokumentach towarzyszących przewozowi towarów do Wspólnoty wprowadzić odniesienie do tych dokumentów. Mając na uwadze powyższe regulacje dotyczące przewozu towarów oraz postanowienia Instrukcji wypełniania zgłoszeń celnych (przypadek szczególny nr 5 opisany na str. 174 Instrukcji w wersji 1.11), Dyrektor Izby Celnej uznał, iż przedmiotowy samochód osobowy powinien być przywieziony z San Marino z zastosowaniem: zgłoszenia do procedury tranzytu wewnętrznego T2 w systemie NCTS lub dokumentu potwierdzającym status T2L, a następnie przedstawiony w urzędzie celnym Wspólnoty wraz ze zgłoszeniem o objęcie procedurą oznaczoną kodem 49. W sytuacji, gdy powyższe nie miało miejsca pojazd powinien być traktowany jako towar niewspólnotowy i ciążą na nim należności celne. Organ podkreślił jednak, że w takiej sytuacji istnieje możliwość uzyskania przez zgłaszającego i przedstawienia organowi celnemu dokumentu potwierdzający status T2L wystawionego retrospektywnie. Po przyjęciu takiego dokumentu przez organ celny na towarze nie ciążą należności celne. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że działanie organu celnego I instancji byłoby prawidłowe, ale pod warunkiem, iż nie zostałby udokumentowany wspólnotowy status celny przedmiotowego towaru. Wyjaśnił także, że w dniu 28.08.2009 r. do Izby Celnej w Poznaniu wpłynął, nadesłany przez pełnomocnika strony, wystawiony przez władze celne San Marino, dokument T2L. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że zostały wyczerpane przesłanki wynikające z przepisów prawa celnego wymagane dla zwolnienia od cła przedmiotowego towaru. Zachodzi to również, gdy przywóz towaru nastąpił bez zachowania wcześniej opisanego trybu. Wprowadzenie bowiem ww. samochodu do obrotu, nawet bez dokonania zgłoszenia, czyli w sytuacji mogącej wskazywać na nielegalny import, nie prowadzi do powstania długu celnego. Towar ten korzysta ze zwolnienia celnego i wszelkie czynności z jego udziałem nie wywołują zobowiązań w dziedzinie należności celnych. M. W. skorzystał z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej obrazę przepisów postępowania poprzez niezgodne ze stanem faktycznym uzasadnienie decyzji. Skarżący zażądał uchylenia decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej uzasadnienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że dopuszczalne jest zaskarżenie samego uzasadnienia decyzji. W jego ocenie powszechnie przyjęte jest zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że podstawą skargi do sądu administracyjnego może być samo uzasadnienie decyzji; Naczelny Sąd Administracyjny argumentuje to funkcją zewnętrzną uzasadnienia, czyli jego wpływem na postępowanie w innych sprawach. W konsekwencji, zdaniem strony, skarga, co do samego uzasadnienia decyzji jest dopuszczalna. Skarżący wyjaśnił, że postępowanie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] było błędne od samego początku. Stąd całkowicie bezzasadne jest przypisywanie stronie postępowania winy za to, że do deklaracji o nabyciu wewnątrzwspólnotowym towaru nie został dołączony dokument T2L. W ocenie Skarżącego Naczelnik Urzędu Celnego już na etapie wszczęcia postępowania błędnie ocenił stan faktyczny sprawy, i błędnie przyjął, że doszło do powstania długu celnego. W konsekwencji też błędnie wydał decyzję nakładająca obowiązek zapłaty cła. Natomiast Dyrektor Izby Celnej prawidłowo wyliczył czynności podejmowanie sprawie, lecz wyprowadził z tego błędne wnioski, co do tego, kto w ostateczności ponosi winę za wydanie błędnej decyzji. Towar, jak podkreślił Skarżący, od początku był zwolniony z cła. Jego zdaniem, skoro Dyrektor Izby Celnej ustalił brak podstaw do uznania, że zakupiony samochód podlegał cłu, to w ogóle nie powinien przyznawać działaniom Naczelnika Urzędu Celnego racji - wskazywać, że "działania tego organu byłyby prawidłowe, gdyby nie został udokumentowany wspólnotowy status ceny towaru". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł, że organ I instancji miał prawo przyjąć, iż przedstawiony towar podlega należnościom celnym. Natomiast winę za brak zgromadzenia pełnej dokumentacji i nieprzedstawienie jej organowi celnemu ponosić może tylko i wyłącznie osoba, w której władaniu towar się znajduje oraz osoba, która dokonała sprzedaży pojazdu z wadą prawną. Skarżący nie zadbał o potwierdzenie statusu zakupionego pojazdu; nie podjął żadnych czynności w tym względzie, aby wspomniany stan zmienić, pomimo tego, że miał ku temu wiele okazji. Postępowanie trwało ponad 3 miesiące, a strona w trakcie jego przebiegu wielokrotnie wypowiadała się w tej kwestii, przy czym odpowiedzialnością za zaistniały stan rzeczy obarczała niemieckiego sprzedawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach przedmiotowej kontroli sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w trybie uregulowanym w Dziale IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.). Skarżący domaga się uchylenia decyzji w części – uchylenia decyzji w zakresie jej uzasadnienia. Żądanie skargi wykracza poza środki przewidziane ustawą w rozumieniu art. 3 §1 p.p.s.a. w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a, b, c pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. Środki prawnie możliwe do zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy to: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części, stwierdzenie jej nieważności albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Obraza przepisów postępowania polegająca na niezgodnym ze stanem faktycznym uzasadnieniu decyzji może stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego w całości lub w części wydanego aktu prawnego, czyli prowadzi do unicestwienia skutków prawnych władczej wypowiedzi organów administracji publicznej; wyrok uchylający zaskarżoną decyzję zmienia sytuację prawną strony postępowania administracyjnego poprzez to, że usuwa z obrotu prawnego pochodzący od organu administracji publicznej akt prawny kształtujący sytuację prawną adresata decyzji. Skarżący pozostaje w błędnym przeświadczeniu, że środek prawny obejmujący uchylenie decyzji w części dotyczy poszczególnych jej elementów w rozumieniu art. 210 §1-4 Ordynacji podatkowej. Braki decyzji w zakresie jej koniecznych elementów są wadami, które mogą rodzić różne skutki prawne. Nieprecyzyjne oznaczenie strony prowadzi do uchylenia decyzji (porównaj wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2008 roku, sygn. akt I SA/Lu 541/08, Lex nr 530483). Uchyleniem decyzji skutkują niejasności w zakresie rozstrzygnięcia decyzji (porównaj wyrok WSA w Opolu z dnia 26 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I SA/OP 9/10, Lex nr 497544). Także wadliwe uzasadnienie wydanego aktu prowadzi do jego wyeliminowania z obrotu prawnego (porównaj wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 02 marca 2010 roku, sygn. akt I SA/GI 901/09, Lex nr 570621, WSA w Poznaniu z dnia 02 grudnia 2009 roku, sygn. akt I SA/Po 800/09, Lex nr 549909, czy WSA w Szczecinie z dnia 14 listopada 2008 roku, sygn. akt I SA/Sz 509/08, Lex nr 520001). Uchylenie jedynie elementu decyzji, jakim jest jej uzasadnienie, jest środkiem prawny nieznanym ustawie, tym samym wydanie orzeczenia o "uchyleniu decyzji w zakresie jej uzasadnienia" jest niedopuszczalne - art. 3 §1 p.p.s.a. w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.). W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala przyjąć, że Dyrektor Izby Celnej przesądził o tym "kto ponosi winę" za wydanie błędnej decyzji przez organ pierwszej instancji - pracownicy organu, czy strona postępowania. O tym, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego była nieprawidłowa przesądza już sam fakt przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w ramach postępowania odwoławczego, a także zmiana decyzji pierwszoinstancyjnej poprzez jej uchylenie oraz uznanie, że sprowadzony pojazd jest wolny od cła. W tym kontekście stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że "działanie organu celnego I instancji byłoby prawidłowe, ale pod warunkiem, iż nie zostałby udokumentowany wspólnotowy status celny towaru" jest w istocie potwierdzeniem tego, że z dowodów zgromadzony przez organ I instancji wynikała potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, a w konsekwencji uchylenia wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organ I instancji realizował nakaz zebrania całego materiału dowodowego (art. 187 §1 Ordynacji podatkowej) z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 121 §1 i §2 Ordynacji podatkowej. Do przedmiotowego wniosku prowadzi porównanie treści wezwań kierowanych do Skarżącego przez Naczelnika Urzędu Celnego (k.68 akt administracyjnych) oraz przez Dyrektora Izby Celnej (k. 24 akt administracyjnych). Podnoszona przez Skarżącego wada postępowania przed organem pierwszej instancji, obraza przepisów postępowania, a w ocenie Sądu naruszenie art. 121 §1 i §2 ustawy – Ordynacja podatkowa, mieści się w zakresie zastosowania art. 145 §1 pkt lit c p.p.s.a. Taki zarzut mógłby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jej uchylenia w powyżej wskazanym znaczeniu, jeżeli naruszenie prawa mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem przedmiotowa wada postępowania pierwszoinstancyjnego (wydanej w nim decyzji) została usunięta w trybie odwoławczym. W takiej sytuacji orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji (decyzji Dyrektora Izby Celnej) byłoby orzeczeniem na niekorzyść Skarżącego w rozumieniu art. 134 §2 p.p.s.a. Zważyć bowiem należy, że zaskarżoną decyzją uchylono rozstrzygnięcie organu I instancji o określeniu niezaksięgowanej kwoty cła, a towar został uznany za wolny od cła. Kwestionowana decyzja, w zakresie kompetencji realizowanych przez Dyrektora Izby Celnej w ramach postępowania celnego dotyczącego określenia długu celnego, możliwie najpełniej uwzględnia interes strony postępowania. W sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie środka prawnego określonego w art. 145 §1 pkt 3 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa następuje w wypadku ustalenia, że zachodzi przyczyna określona w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Będą to więc sytuacje, w których istnieją podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, jednakże jego wzruszenie w takim trybie nie może nastąpić ze względu na upływ czasu (art. 146 § 1 i art. 156 § 2 k.p.a.), a w wypadku stwierdzenia nieważności - również z uwagi na powstanie w wyniku decyzji nieodwracalnych skutków prawnych (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" Zakamycze 2005 str. 338, teza 9 do art. 145). Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, czy też byłoby podstawą do wznowienia postępowania w sprawie. Z tych też względów w sprawie nie zachodzi sytuacja opisana w art. 245 §1 pkt 3 lit. b i §2, czy art. 247 §2 i §3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622 ze zm.). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu. Wniosek Skarżącego o ustanowienie kuratora został uwzględniony. Sąd ustanowił dla uczestnika postępowania kuratora w osobie adwokata J. R. Wysokość wynagrodzenia kuratora będącego adwokatem została ustalona na kwotę 600zł w oparciu o treść §18 ust. 1 pkt 1 lit "a" w związku z §6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Skarżący, zgodnie z art. 237 §1 p.p.s.a., uiścił zaliczkę na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem kuratora w wysokości 200zł. Zatem na podstawie art. 223 §2 w związku z art. 199 p.p.s.a. konieczne okazało się orzeczenie o ściągnięciu od Skarżącego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 400zł tytułem pozostałej części wynagrodzenia kuratora.