III SA/Po 1002/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia ... w przedmiocie zajęcia negatywnego stanowiska w zakresie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w ..., działając z upoważnienia Wójta Gminy ..., postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r., nr GOPS.4741.62.2015, działając na podstawie art. 34 § 1, § 2 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a."), zajął negatywne stanowisko w zakresie zarzutów zgłoszonych w toku prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w ... postępowania egzekucyjnego, dotyczącego należności wynikającej z prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... (skargę na tę decyzję zobowiązującą W. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., wypłaconych U. na dzieci: A. i N. , w wysokości ... zł wraz z ustawowymi odsetkami, oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 15/15),. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w zarzutach w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego tytułów wykonawczych nr.: ..., zobowiązany wywiódł, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, z uwagi na fakt braku uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w ... w sprawie ... i wyroku Sądu Okręgowego w ... w sprawie ..., a ponadto zachodzi błąd, co do osoby zobowiązanego ze względu na fakt, że osoby uprawnione do alimentów nie są jego dziećmi. Organ podkreślił, że wskazane tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o prawomocne decyzje zobowiązujące dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń przyznanych uprawnionym osobom. Powołane zaś wyroki sądowe nie dotyczą toczących się obecnie spraw egzekucyjnych, gdyż wspomniane tytuły wykonawcze obejmują należności za okres od listopada 2013 r. do września 2014 r., które powinny być uiszczone przez W. w oparciu o prawomocne wyroki Sądu Rejonowego w ... z dnia 9 marca 2012 r. (sygn. akt: ...). Kwestia prawidłowości tych wyroków, w ocenie organu, nie ma wpływu na kwestie obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na jego dzieci za ww. okresy. Odnośnie kwestii ojcostwa W. w stosunku do uprawnionych dzieci dłużnika, organ stwierdził, że w treści aktów urodzenia dzieci zobowiązany figuruje jako ich ojciec, a ponadto organowi nie są znane prawomocne wyroki, które kwestionowałyby w sposób skuteczny ojcostwo W.; o wyrokach takich istniałaby wzmianka w aktach stanu cywilnego. W rezultacie złożonego przez stronę zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r., działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 122, art. 127 § 2, art. 138 § 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując, że nie istnieje prawomocny wyrok zasądzający egzekwowane świadczenia alimentacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... wniosło o oddalenie skargi, wskazując na niezasadność zawartych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ..., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zawierające negatywne stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec W.. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą prawną zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Instytucja zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ma na celu weryfikację dopuszczalności i prawidłowości wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Rzeczą organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie. W ramach tej instytucji ustawodawca przewidział konieczność ustosunkowania się wierzyciela do zgłoszonych zarzutów; wyłącznie wierzyciel jest uprawniony do konkretyzacji obowiązku podlegającego egzekucji i wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego ten obowiązek. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W. w związku z prowadzonym względem niego postępowaniem egzekucyjnym zgłosił zarzuty: nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt. 1 i 4 u.p.e.a.). Jako uzasadnienie podniesionych zarzutów zobowiązany wskazał, iż należność nie istnieje z uwagi na fakt braku uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w ... w sprawie ... i wyroku Sądu Okręgowego w ... w sprawie ..., a ponadto zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego ze względu na fakt, że osoby uprawnione do alimentów nie są jego dziećmi. Należy zauważyć w świetle brzmienia przytoczonej normy z art. 33 § 1 pkt u.p.e.a. pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo decyzja ta wygasła, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Natomiast błąd co do osoby zobowiązanego zachodzi zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Przy czym należy podkreślić, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego, nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego, gdyż działanie takie zmierzałoby do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12; wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.). Badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy w obiegu prawnym istnieje prawomocna decyzja nakładająca na zobowiązanego ten obowiązek. Okoliczność ta ma istotne znaczenie na gruncie analizowanej sprawy. Instytucja zarzutów w analizowanym trybie nie służy zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji. W tym celu właściwym trybem jest, zależnie od okoliczności, zaskarżenie decyzji w drodze odwołania albo – w odniesieniu do decyzji ostatecznej – jej zaskarżenie do sądu administracyjnego (po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji), albo wdrożenie jednego z trybów nadzwyczajnej weryfikacji decyzji. Innymi słowy, wierzyciel lub organ egzekucyjny, w związku ze zgłoszeniem omawianego zarzutu z pkt 1 art. 33 § 1 u.p.e.a., nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodziłoby do ukształtowania praw lub obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem wykonawczym, służącym jedynie realizacji (przymusowemu wykonaniu) obowiązków nałożonych w indywidualnym akcie administracyjnym. W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W rozpoznawanym przypadku prawomocnym wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 15/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ..., zobowiązującą skarżącego do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., wypłaconych U. na dzieci: A. i N. , w wysokości ... zł wraz z ustawowymi odsetkami. Obowiązki objęte powyższą decyzją zostały zawarte w treści tytułów wykonawczych wystawionych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w ... (k. ... akt egzekucyjnych). Z powyższych powodów zarzuty strony skarżącej, odnoszące się do kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz błędu, co do osoby zobowiązanego – nie znajdowały uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawnych. W sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wypływającego w ww. decyzji, wierzyciel obowiązany był do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Prawidłowo zatem wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze i skierował je do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w .... Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.