III SA/Po 1017/15

Dnia 13 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi P W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję x z dnia [...] II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adw. R kwotę [...] złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Uzasadnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]2015 r., , po rozpoznaniu odwołania P od decyzji Zarządu x z dnia [...] 2015 r. w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, utrzymało w mocy decyzję organu administracji I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzja organu I instancji została wydana po weryfikacji deklaracji oraz innych pism złożonych przez stronę. W decyzji określono opłaty za okres od 1 lipca 2013 do 30 czerwca 2014 r., od 1 lipca 2014 do 31 sierpnia 2014 r. i od 1 września 2014 r. Wysokość opłaty została uzależniona od ilości osób mieszkających na nieruchomości w A. Organ przyjął, że wraz z P pod wskazanym adresem mieszkało z zamiarem stałego pobytu jeszcze 5 osób, 4 dzieci i jej ojciec w okresie od 1.07.2013r. do 30.06.2014r. , zaś w okresie od 1.07.2014r. do 31.08.2014r. 4 osoby, natomiast od 1.09.2014r ponownie 5 osób. Takie dane wynikają z jej pism oraz z danych meldunkowych Urzędu Gminy w M z dnia 2 lutego 2015 r. Stawkę opłaty przyjął zgodnie z uchwałą [...] w sprawie ustalenia sposobu obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości jej stawki. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że została zobowiązana do poniesienia opłaty za odpady, których nie wytwarza. Jej zdaniem opłata została określona bez podstawy prawnej. W okresie wcześniejszym złożyła już wniosek dotyczący umorzenia spornej opłaty, ale sprawa nie jest ostatecznie rozstrzygnięta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazało, że ostatecznie w toku postępowania dowodowego ustalono, że strona mieszka na spornej nieruchomości z 4 dzieci i własnym ojcem. Te ustalenia organu potwierdziły dane organu meldunkowego. Na tej podstawie w ocenie organu II instancji organ I instancji prawidłowo określił wysokość obowiązkowej opłaty za gospodarowanie odpadami. Organ wskazał , że sprawa umorzenia opłaty za odpady komunalne za okres od dnia 1 lipca 2013 r. została już ostatecznie załatwiona. Organ I instancji odmówił decyzją z dnia [...] 2014 r. stronie umorzenia tych zaległości a SKO decyzją z dnia [...] 2014 r. utrzymało ten akt w mocy. Aktualnie sprawa toczy się przed WSA w Poznaniu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, strona nie podniosła zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji tylko przeciwko decyzjom odmawiającym umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja w tym zakresie została zaskarżona przed tutejszym Sądem. Skarżąca podniosła ponadto, że ma trudną sytuację osobistą i materialną, samotnie wychowuje 4 dzieci, ich ojciec nie łoży na ich utrzymanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodu argumentów w niej podniesionych. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a także utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność ich uchylenia stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W pierwszej kolejności wskazać należy na materialnoprawne podstawy zaskarżonej decyzji, zawarte w regulacjach ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1399, dalej: "u.c.p.g."). Zgodnie z art. 6h tej ustawy właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c ustawy - to jest, w zakresie będącym przedmiotem zainteresowania na gruncie kontrolowanej sprawy, właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1) - są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak stanowi natomiast art. 6i pkt 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje, w przypadku tych nieruchomości, za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. W przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g. (art. 6j ust. 1 u.c.p.g.). W przypadku wskazanej nieruchomości rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2 u.c.p.g.). Rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy (art. 6j ust. 2a u.c.p.g.). Wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w ostatnio przywołanym art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g. oraz ustalenia stawki takiej opłaty dokonuje rada gminy, w drodze uchwały, o czym stanowi art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca. W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak stanowi art. 6m ust. 2 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Przy czym, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe, określa rada gminy, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego (art. 6l ust. 1 u.c.p.g.). W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o u.c.p.g.). W rozpoznawanej sprawie organ miał więc prawo do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi biorąc pod uwagę ilość osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawkę opłaty ustaloną w drodze uchwały. Tak więc nie ma racji skarżąca, że bierze się pod uwagę faktycznie "wytwarzaną" ilość śmieci w gospodarstwie domowym. Jej wniosek o umorzenie należności z tego tytułu również nie stanowi przedmiotu rozstrzyganej obecnie sprawy albowiem w innym postępowaniu administracyjnym rozpoznano jej wniosek. Niemniej należy zauważyć, że decyzja wymieniona w art. 6o u.c.p.g. nie jest odpowiednikiem deklaracji składanych w trybie art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g. i nie może określać zobowiązania, które jeszcze nie zaistniało (nie powstało). W przypadku deklarowania mamy do czynienia z wykonywaniem obowiązku i zobowiązania z góry, jeszcze przed ich powstaniem. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności rzutujących na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 630/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja określająca wysokość opłaty nie ma takiego charakteru, gdyż nie może określać zobowiązania innego niż o cechach przewidzianych w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 338/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Określając zatem miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi bezterminowo, to jest za każdy miesiąc od dnia 1 września 2014 r. , bez ograniczenia do tych miesięcy, za które zobowiązanie do uiszczenia opłaty już powstało, organ administracji dopuścił się naruszenia art. 6o u.c.p.g. w zw. z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q u.c.p.g. Rozpoznając sprawę ponownie, organ administracji zobligowany będzie uwzględnić wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i zawarte w niej wskazania co do dalszego postępowania, a w szczególności dotyczące braku podstaw do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami na przyszłość, czyli za okres po wydaniu danej decyzji określającej wysokość opłat. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt.II sentencji podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 19 i §18 ust. 1 pkt1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002tr. W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. 2013.461, ze zm.).