III SA/Po 103/14

Dnia 26 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Z.R. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia ... września 2013 r. wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 874 z 2007 r.) nałożył na Z.R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Transportowo – Spedycyjna ... karę pieniężną w wysokości ... zł. Decyzja, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru została doręczona G.R. w dniu ... września 2013 r. Z adnotacji doręczyciela wynika, że została doręczona adresatowi. Z.R. w dniu ... września 2013 r. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia ... listopada 2012 r. wydanym na podstawie art. 134 k.p.a stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... września 2013 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że ww. decyzja została doręczona przedsiębiorcy w dniu ... września 2013 r., o czym świadczy znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru opatrzonego podpisem G.R. – dorosłego domownika strony. Wobec tego, że odwołanie od decyzji zostało nadane w dniu ... września 2013 r. natomiast 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu... września 2013 r., zgodnie z art. 134 kpa organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 45 k.p.a. poprzez dokonanie doręczenia osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji w przedsiębiorstwie skarżącego. Zdaniem skarżącego, skoro, jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą zaewidencjonowaną w ewidencji działalności gospodarczej, to należy go uznać za jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Jak zarzucił skarżący, G.R. – matka skarżącego, nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c i pkt 2 p.p.s.a.), Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Norma prawna wynikająca z art. 134 k.p.a. ma charakter imperatywny. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Dla wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 134 k.p.a. zasadnicze znaczenie ma jednak ustalenie, czy w istocie strona dokonała określonej czynności z uchybieniem terminu ustanowionego dla tej czynności. O uchybieniu terminu można bowiem mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Stąd też obowiązkiem organu jest stwierdzenie skuteczności doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, nie ma racji skarżący, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 45 k.p.a. z tego względu, że skarżącego, jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą zaewidencjonowaną w ewidencji działalności gospodarczej należy uznać za jednostkę organizacyjną w rozumieniu wskazanego przepisu. Sąd podziela w tym zakresie pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r. wydanym w sprawie II GSK 594/09, że osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 - § 3 k.p.a., a w związku z doręczeniem w takim trybie zastosowanie znajdują także art. 43 i art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). W wypadku niemożności doręczenia pisma w sposób powyższy, pismo przechowywane jest w placówce pocztowej przez czternaście dni, a informacja o jego pozostawieniu i możliwości odbioru zostaje umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności, natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i § 4 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie organ uznał, że decyzja została prawidłowo doręczona Z.R., o czym świadczy znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru opatrzony podpisem G.R. – dorosłego domownika strony. Jak wynika tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji i dokonanej tam adnotacji, przesyłka doręczona została "adresatowi", chociaż niewątpliwie G.R. nie była adresatem tej przesyłki. Organ nie miał zatem żadnych podstaw do przyjęcia w dacie wydania postanowienia, że przesyłka została doręczona dorosłemu domownikowi, bowiem z adnotacji na zwrotnym potwierdzaniu odbioru brak informacji , że odebrał ją dorosły domownik oraz że podjął się oddania przesyłki adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a.(por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2014 r. I OSK 1099/14, z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 680/08). Nie ulega zaś wątpliwości, że aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k.p.a. mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia , w tym przypadku doręczenia stronie decyzji organu I instancji. W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że organ bezzasadnie uznał za skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... września 2013 r. Skoro zaś nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które jednocześnie stanowią wskazania do dalszego postępowania. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) § 14 ust.2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz.490) orzekł, jak w sentencji.