III SA/Po 1040/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 oddala skargę. IIISA/Po 1040/21 Uzasadnienie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w O. decyzją z 11 lutego 2020 r. nr [...] ustalił R. R. kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 17 grudnia 2020 r. R. R. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. W uzasadnieniu wniosku, powołując przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wnioskodawca wskazał na niezawiniony brak udziału w postępowaniu. Postanowieniem z 19 marca 2021 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z dnia 11 lutego 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że wnioskodawca uchybił terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a. R. R. wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie, w którym domagając się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania zarzucił , m.in., że informację o zapadłym orzeczeniu uzyskał dopiero w dniu 30 listopada 2020 r. wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. postanowieniem z 7 maja 2021 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ, powołując art. 148 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia , w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Decyzję odebrał dorosły domownik, który zobowiązał się przekazać korespondencję adresatowi. Jak dalej wskazał organ, nawet gdyby przyjąć, że decyzja nie została doręczona R. R., po doręczeniu w dniu 13 lutego 2020 r., to i tak termin wskazany w art. 148 § 12 k. p.a. nie został dochowany. Jak wskazał bowiem organ, w dniu 27 kwietnia 2020 r. wystosowano do wnioskodawcy upomnienie , odebrane w dniu 5 maja 2020 r. osobiście przez stronę, w którym wskazano kwotę zwrotu wynikającą z decyzji, numer decyzji wraz z jej nazwą, datę jej wydania oraz numer sprawy. Dodatkowo wskazano kwotę odsetek i datę, od kiedy są naliczane, wysokość stopy procentowej naliczanych odsetek oraz numer konta na który należy zwrócić płatność. W dniu 7 maja R. R. wystosował pismo do ARiMR, w którym powołał się na otrzymane upomnienia do zapłaty należności wynikających z decyzji nr [...] . Organ przyjął zatem, że nie ulega wątpliwości, że R. R. o wydaniu decyzji dowiedział się dużo wcześniej, niż jak wskazał we wniosku o wznowienie postępowania – co najmniej w dniu 5 maja 2020 r.. W konsekwencji zatem, organ uznał, że wnioskodawca nie zachował jednej z ustawowych przesłanek do wszczęcia postępowania wznowieniowego. R. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia postanowienia Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z 7 maja 2021 r., jak i poprzedzającego je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z 19 marca 2021 r., zarzucił naruszenie: a) art. 149 §1 i 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy wobec spełnienia wszystkich wymaganych przepisami przesłanek, postępowanie winno zostać wznowione b) art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie prowadzące do uznania przez organ I instancji braku zaistnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania c) art. 43 k.p.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące w konsekwencji do uznania, że w realiach niniejszej sprawy doszło do skutecznego zastępczego doręczenia skarżącemu korespondencji d) art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego i dostatecznego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej postanowienia e) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych postanowień, w świetle wskazanych wyżej przepisów, wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie jest zasadność odmowy skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z 11 lutego 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w szczególności zaś spełnienia przez skarżącego przesłanki dochowania miesięcznego terminu, zakreślonego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Procedura wznowienia postępowania administracyjnego została uregulowana w Rozdziale 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."). Jak wynika z treści art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z art. 148 § 1k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji ( ust 2). Jak wiadomo Sądowi z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. w sprawie o syg akt III SA/Po 594/21 oddalił skargę R. R. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału regionalnego ARiMR w P. z dnia 1 lutego 2021r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z 11 lutego 2020 r. nr [...] ustalającej R. R. kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy słusznie uznał, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Okoliczności podane przez skarżącego nie uzasadniały uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie doręczenie decyzji z 11 lutego 2020r. nr [...] nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Skuteczne doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym, co do zasady, zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Jak przyjmuje się w orzecznictwie jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, oznacza to, co do zasady, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Twierdzenia skarżącego, że odbierająca przesyłkę i kwitująca własnym podpisem jej odbiór w miejscu zamieszkania skarżącego nie zobowiązała się do oddania jej skarżącemu jest gołosłowne. Nie wskazano na poparcie tej tezy żadnych argumentów, nie wskazano, z jakich przyczyn listonosz przekazywałby przesyłkę osobie, która nie zobowiązała się do oddania jej adresatowi. Ze względu na istotę doręczenia zastępczego, przyjąć należy, że doręczenia dokonuje się domownikowi, ale ze skutkiem dla samej strony. W samej konstrukcji doręczenia do rąk domownika pisma przeznaczonego dla strony tkwi założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji zamiast bezpośrednio adresatowi innej osobie będącej domownikiem gotowym do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 43 k.p.a., rozpoczyna zatem bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. Sąd podzielił pogląd wyrażony w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2022/17, że bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana adresatowi. Istotą doręczenia zastępczego jest już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Samo oświadczenie strony, że dana osoba nie przekazała odebranej przesyłki w określonym dniu, jest niewystarczające do podważenia skuteczności doręczania zastępczego. Zastosowany tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio. W rozpoznawanej sprawie doręczenie przesyłki zawierającej decyzję z 11 lutego 2020r. nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a., a Sąd uznał, że doręczenie to było prawidłowe i wywołało skutki związane z doręczeniem pisma w trybie zastępczym. Przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika – córkę skarżącego, a w konsekwencji wywołało to taki skutek, jakby przesyłka została doręczona bezpośrednio do rąk skarżącego. W związku z tym od daty tego doręczenia należało liczyć termin do wniesienia odwołania przez stronę. Niezależnie jednakże od wskazanych wyżej okoliczności, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a liczy się od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś od dnia zapoznania się z decyzją, czy jej doręczenia wnioskującemu o wznowienie postępowania. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania, (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II OSK 674/13, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2083/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne poznanie pełnej treści decyzji (wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2445/19). W kontrolowanej sprawie, niewątpliwie należy zatem przyznać rację organowi, że niezależnie od faktu dokonania przez organ doręczenia skarżącemu w dniu 13 lutego 2020 r. decyzji z dnia 11 lutego 2020 r., w trybie art. 143 k.p.a., co jest kwestionowane przez skarżącego, pozostałe ustalone przez organ okoliczności, wynikające z akt administracyjnych, pozwalają na stwierdzenie, że skarżący nie dochował terminu, o którym stanowi ww. art. 148 § 2 k.p.a. Jak wskazał organ, w dniu 27 kwietnia 2020 r. wystosowano do wnioskodawcy upomnienie, odebrane w dniu 5 maja 2020 r. osobiście przez stronę, w którym wskazano kwotę zwrotu wynikającą z decyzji, numer decyzji wraz z jej nazwą, datę jej wydania oraz numer sprawy. Dodatkowo wskazano kwotę odsetek i datę, od kiedy są naliczane, wysokość stopy procentowej naliczanych odsetek oraz numer konta, na który należy zwrócić płatność. W dniu 7 maja R. R. wystosował pismo do ARiMR, w którym powołał się na otrzymane upomnienia do zapłaty należności wynikających z decyzji nr [...] oraz nr [...]. Prawidłowo zatem organ uznał, że co najmniej w dniu 5 maja 2020 r. R. R. dowiedział się o wydaniu decyzji. Składając zaś wniosek o wznowienie postępowania w dniu 17 grudnia 2020 r. uchybił terminowi określonemu w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., co uzasadniało wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia przedmiotowego postępowania. Odmawiając wznowienia postępowania organy obu instancji nie naruszyły zatem prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.