III SA/Po 1186/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor ARiMR") decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. M. (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...] (organ II instancji omyłko wskazał nr: [...]), o odmowie przyznania pomocy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] sierpnia 2020 r. do Biura Powiatowego w [...] wpłynął wniosek strony o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie ARiMR"), dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym związanymi z epidemią COVID-19. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], odmówił stronie przyznania pomocy finansowej. Dyrektor ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, przywołał treść § 13z oraz § 13v ust. 7, ust. 8 i ust. 13 rozporządzenia ARiMR. Następnie, powołując się na ustalenia organu I instancji, wskazał, że według danych zawartych w systemie RDM – rejestr decyzji de minimis, strona otrzymała następujące płatności w latach 2019-2021: - [...] grudnia 2019 r. dopłaty do kredytów klęskowych na zasadach de minimis, kwota przyznanych płatności [...] zł, kwota w euro [...] - [...] kwietnia 0202 r. dopłaty do materiału siewnego, kwota przyznanych płatności [...], kwota w euro [...] - [...] lutego 2021 r. dopłaty do materiału siewnego, kwota przyznanych płatności [...] zł, kwota w euro [...] Przyznane stronie płatności de minimis w okresie trzech lat podatkowych wyniosły zatem [...] euro. Kwota wnioskowanej pomocy wyniosła natomiast [...] zł, co daje równowartość [...] euro na dzień wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego w [...]. Organ II instancji wskazał, że suma kwot otrzymanej już pomocy de minimis oraz wnioskowanej pomocy wynosi [...] euro, przekraczając określony w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2019 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 352, s. 9 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1408/2013") limit [...] euro o [...] euro. Pomoc finansowa nie może być zatem przyznana. Organ powołał się przy tym także na art. 3 ust. 7 rozporządzenia 1408/2013. W skardze skierowanej do tut. Sądu strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) art. 3 ust. 2 i ust. 7 w zw. z treścią pkt 8 preambuły rozporządzenia 1408/2013, przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że skoro skarżący wcześniej korzystał z pomocy de minimis, to nowa pomoc – jako prowadząca do przekroczenia pułapu [...] euro – nie może zostać przyznana w całości, podczas gdy literalna i historyczna wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że dopuszczalne jest przyznanie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w limicie, a zatem jeśli wnioskowana kwota pomocy prowadzi do przekroczenia limitu, to organ co najwyżej mógłby odmówić jej przyznania w części ponad pułap wynikający z art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013, 2) art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez błędne ustalenie, że w roku przyznania pomocy i w ciągu poprzedzających dwóch lat podatkowych skarżącemu została przyznana pomoc de minimis w łącznej wysokości [...] euro, podczas gdy jak wynika z informacji zgromadzonych w Systemie Rejestracji Pomocy Publicznej prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod adresem [...] B. M. otrzymał pomoc de minimis w łącznej kwocie [...]zł, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., przez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołań, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2021 r. organ oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący wniósł o zastosowanie rzeczonego trybu, a organ ARiMR oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania ostatnio podanego przepisu. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw ujętej w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...], wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa materialnego, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W realiach kontrolowanej sprawy skarżący ubiega się o przyznanie pomocy finansowej w oparciu o § 13z rozporządzenia ARiMR, przewidujący pomoc na rzecz producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym związanymi z epidemią COVID-19. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się zaś do tego, czy przekroczenie przez wnioskowaną pomoc górnego limitu pomocy de minimis dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, powinno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy objętej wnioskiem, czy jedynie odmową przyznania pomocy w kwocie przekraczającej limit. Zdaniem skarżącego powinien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości limitu, tj. do kwoty [...]euro, czyli z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, z pominięciem jedynie kwoty przekraczającej limit. W niniejszej sprawie limit został przekroczony o kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, w związku z tym odmowa udzielenia pomocy finansowej powinna dotyczyć jedynie tej kwoty. Organ ARiMR stanął jednak na stanowisku, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy odpowiadającej całej wnioskowanej kwocie o równowartości [...] euro, bowiem skarżący w ciągu ostatnich trzech lat podatkowych otrzymał pomoc o charakterze de minimis w łącznej w kwocie [...]euro. Doszło zatem do przekroczenia przez skarżącego limitu o kwotę [...]euro, co w konsekwencji skutkuje jednak odmową przyznania całej wnioskowanej pomocy. W tym miejscu podnieść trzeba, że okoliczności faktyczne, na których oparto powyższe stanowiska, uznać należy za bezsporne. W petitum skargi wprawdzie sformułowano zarzut naruszenia art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 K.p.a., przez błędne ustalenie wysokości dotychczas przyznanej pomocy de minimis, jednak z jego treści jednoznacznie wynika, że nie odnosi się on do osoby skarżącego, lecz do podanej w nim osoby trzeciej. W sprawie nie doszło także do istotnego naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostateczny spełnia wymogi określone w tym przepisie, z jednej strony wskazując na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, poprzez rozpisanie i wykazanie zarówno dotychczasowej pomocy de minimis w okresie mającym dla sprawy znaczenie, jak i pomocy obecnie dochodzonej, z drugiej zaś strony na mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa i sposób ich rozumienia przez organ. W tej sytuacji pierwszorzędne znaczenie nabiera nakreślona powyżej kwestia sporna. Podniesiona kwestia sporna stanowiła już natomiast przedmiot rozważań sądów administracyjnych. Analizę przepisów prawa stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej, w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18, a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 468/20, z 7 października 2020 r. sygn. Akt I SA/Sz 467/20 i z 21 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 573/20 (orzeczenia są dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażone w powołanych powyżej orzeczeniach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć [...] euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia 1408/2013). Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013 państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy, górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2, 3 i 3a, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie trzech lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu. Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia 1408/2013, pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o którym mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. W ocenie Sądu wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego [...] euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ powinien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zdaniem Sądu, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania. Za takim rozumieniem omawianych regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE. Seria L z 2007 r. Nr 337, str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie 1408/2013 zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu 1535/2007. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości [...] euro. Inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien kierować się wykładnią powyższych przepisów zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., w pkt I. sentencji wyroku uchylono decyzje obu instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, na które składa się wpis od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), w pkt II. sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.