III SA/Po 12/09

Dnia 08 września 2009roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 września 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi T. N. na decyzję Wojewody z dnia ...r. nr ... w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy wymeldowania oddala skargę /-/M. Górecka /-/W. Długaszewska /-/B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją Burmistrz orzekł – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zm. ) – o odmowie wymeldowania T. z pobytu stałego w lokalu nr .... W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania Komisariat Policji w R. potwierdził fakt opuszczenia spornego lokalu przez T. oraz licznych interwencji spowodowanych usunięciem jego rzeczy przez byłą konkubinę D. oraz dokonaniem wymiany zamku w drzwiach. Z kolei Komisariat Policji w M. ustalił pobyty T. pod adresem ... w związku z prowadzeniem w tym miejscu działalności gospodarczej. W trakcie wizji lokalowej z 26 sierpnia 2008 r. ujawniono brak w spornym lokalu jego rzeczy osobistych oraz przedmiotów osobistego użytku. Świadek K. potwierdziła fakt opuszczenia mieszkania przez T., natomiast świadkowie wnioskowani przez niego – A. oraz M. nie wnieśli niczego konkretnego do materiału dowodowego sprawy. Organ I instancji stwierdził ostatecznie na jego podstawie, iż fakt opuszczenia lokalu przez T. jest niewątpliwie bezsporny. Organ nie był natomiast w stanie ustalić, czy samo opuszczenia miało charakter dobrowolny czy też przymusowy. W szczególności zeznania świadków w tym zakresie były wzajemnie sprzeczne i zbyt ogólnikowe. Z tego względu organ przyjął ostatecznie tezę o niedobrowolnym charakterze opuszczenia mieszkania ze względu na uniemożliwienie T. korzystania z lokalu poprzez wymianę zamku w drzwiach. W odwołaniu od powyższej decyzji D. wniosła o zmianę decyzji organu I instancji i wymeldowanie T., zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 10 §1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W jej ocenie opuścił on sporny lokal na trwałe, wiążąc się z inną kobietą i tworząc swoje centrum interesów życiowych pod innym adresem. Organ I instancji był zobowiązany do zajęcia jednoznacznego stanowiska w kwestii dobrowolnego lub przymusowego opuszczenia mieszkania. Wojewoda decyzją uchylił zaskarżoną decyzję w całości, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji naruszył art. 7 i 77 kpa zobowiązujący go do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zebrania materiału dowodowego w odpowiednim zakresie, przez co nie dokonano jednoznacznych ustaleń w przedmiocie charakteru opuszczenia spornego lokalu. W toku postępowania organ nie dokonał prawidłowej i kompleksowej oceny materiału dowodowego ( w szczególności zeznań świadków ) do czego był zobowiązany z urzędu. Również uzasadnienie decyzji I instancji było obarczone wadami formalnym, gdyż nie wskazano faktów uznanych za udowodnione oraz przyczyn, dla których odmówiono mocy dowodowej innym dowodom. Ustalenia organu I instancji oparte na niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym zostały dokonane zbyt arbitralnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucając jej naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 144 kpa poprzez zaniechanie wskazania w tym orzeczeniu zakresu zaleconego uzupełniającego postępowania dowodowego oraz okoliczności faktycznych sprawy, które winny zostać ustalone przez organ I instancji. Według skarżącego postępowanie dowodowego prowadzone przez organ I instancji zostało dokonane wnikliwie i wyczerpująco. Zwrócił przy tym uwagę na rolę dowodową pisma Policji, potwierdzającego fakt licznych kłótni z jego konkubiną oraz dokonania przez nią wymiany zamka w drzwiach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. Nr 139 z 2006r., poz. 993 ze zmian. ) . Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 25 października 2005r., II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok NSA z 15 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00 ; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937 ; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby jest przy tym wyłącznie taki lokal, czy nieruchomość, w których skoncentrowane jest centrum interesów życiowych danej osoby, związane z załatwianiem spraw życia codziennego, wypoczynkiem, prowadzeniem gospodarstwa domowego, posiadaniem rzeczy osobistych , mebli, sprzętu AGD i RTV oraz innych ruchomości itd. Podkreślić należy ponadto, iż sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest zatem trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organy ewidencyjne nie są wobec tego uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności, konfliktów rodzinnych itd. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, albowiem ze zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, czy opuszczenie spornego lokalu przez stronę skarżącą miało charakter trwały i dobrowolny, czy też przymusowy, co uzasadniłoby przyjęcie tezy o konieczności orzeczenia o odmowie jego wymeldowania. Okolicznością bezsporną był sam fakt opuszczenia mieszkania przez T., który podnosił konsekwentnie w toku postępowania, iż nie miało ono charakteru dobrowolnego. Jego teza miała być poparta m. in. przez pismo Komisariatu Policji w R. potwierdzające fakt licznych interwencji spowodowanych usunięciem jego rzeczy osobistych przez byłą konkubinę D. oraz dokonaniem przez nią wymiany zamku w drzwiach. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo stwierdził braki w postępowaniu dowodowym organu I instancji, skutkujące koniecznością uchylenia jego decyzji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie bowiem z art.. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa organ administracji zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy m. in. poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Nakaz dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej stanowi przy tym jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, gdyż tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego warunkuje trafne zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego. Ciężar ustalenia określonych okoliczności faktycznych sprawy mających wpływ na jej ocenę prawnomaterialną spoczywa przy tym generalnie na organie administracji, działającym w tym zakresie z urzędu, i nie może być przerzucony na stronę ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-71, 402-407; wyrok NSA z 7.5.1985 r., II S.A. 318/85 ). Organ I instancji wbrew powyższym regulacjom prawnym stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, iż nie miał możliwości jednoznacznego ustalenia za pomocą materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny czy przymusowy. Chodziło tu szczególnie o zeznania świadków – wg. organu sprzeczne i nie dotyczące bezpośrednio okoliczności badanych w sprawie. Z tego względu przyjęto ostatecznie tezę o niedobrowolnym opuszczeniu lokalu tylko na podstawie tego, iż poprzez wymianę zamku w drzwiach skarżącemu uniemożliwiono dalsze korzystanie lokatorskie z przedmiotowego mieszkania. Sąd podkreśla jednak, iż o niedobrowolnym opuszczeniu mieszkania można mówić jedynie w sytuacji ( jak wskazano powyżej ) przymusowego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organ I instancji nie poczynił jakikolwiek ustaleń w tym zakresie, stwierdzając wbrew nakazowi określonemu wyraźnie w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, iż nie był w istocie w stanie dokonać wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Słusznie wobec tego organ odwoławczy uchylił jego decyzję, wskazując na niedopuszczalność dokonywania ustaleń faktycznych przy pomocy niekompletnego oraz nie w pełni przeanalizowanego materiału dowodowego sprawy. Naruszono przez to zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa oraz dokonano wadliwego uzasadnienia decyzji, naruszając art. 107 § 3 kpa. Wbrew zarzutom skargi organ II instancji wskazał też wyczerpująco i prawidłowo zakres wymaganego uzupełniającego postępowania dowodowego. Wytyczne zawarte w uzasadnieniu decyzji Wojewody oraz uzasadnieniu niniejszego wyroku Sądu winny wobec tego umożliwić jednoznaczne ustalenie przez organ I instancji charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego, a następnie stwierdzenie istnienia (lub nie) przesłanek ustawowych skutkujących koniecznością orzeczenia o wymeldowaniu T. ze spornego lokalu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Z tego względu Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/ M. Górecka /-/ W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska