III SA/Po 1242/15

Dnia 06 września 2016 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 06 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2015 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia 2008 roku do sierpnia 2009 roku oraz marzec i kwiecień 2010 roku oraz umorzenia postępowania za miesiące od września 2009 roku do lutego 2010 roku; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący D. S., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100.000 zł, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i wyjaśnił, że na poczet spraw sądowych zabezpieczony został cały jego majątek; komornik sądowy zablokował mu wszystkie posiadane środki finansowe (k. 19 akt sądowych). W pierwotnym oświadczeniu majątkowym (k. 20-22 akt sądowych) Wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci - córką (lat 4) i synem (lat 8). Posiada dom o pow. 180 mkw., który stanowi zabezpieczenie majątkowe w postępowaniu karnym. Posiadane przez Skarżącego gotówka w kwocie 18.000 zł, dwa telefony komórkowe oraz aparat fotograficzny zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wyjaśnił, że uzyskuje dochody z umowy o pracę w kwocie 1.750 zł brutto miesięcznie. Do formularza wniosku załączył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia. Składając oświadczenia majątkowe według aktualnie obowiązującego wzoru formularza wniosku o prawo pomocy Skarżący podał, że uzyskuje dochody z umowy o pracę w kwocie [...]zł netto miesięcznie oraz wyjaśnił, że z wynagrodzenia za pracę dokonuje spłaty zadłużenia egzekwowanego przez komornika sądowego (500 zł miesięcznie) oraz Urząd Skarbowy (500 zł miesięcznie). W pozostałej części rubryki formularza wniosku zostały wypełnione poprzez wpisane słowa "Brak". Wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego (k. 61 akt sądowych), pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, poprzez: - udokumentowanie rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2014, 2015 oraz 2016 rok (złożenie odpisów zeznań podatkowych) – dotyczy wszystkich domowników Wnioskodawcy, - udokumentownie średniomiesięcznych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny (przedłożenie kserokopii rachunków lub faktur za trzy ostatnie miesiące), - przedłożenie spisu wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 stycznia 2015 roku – dotyczy wszystkich domowników Wnioskodawcy, - określenie sytuacji majątkowej domowników wnioskodawcy poprzez wskazanie posiadanych przez nich: nieruchomości, ruchomości, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych lub innych praw majątkowych, - udokumentownie tytułu prawnego, sposobu korzystania i kosztów utrzymania nieruchomości wskazanej we wniosku o prawo pomocy jako adres zamieszkania (ul. [...], [...]), udokumentowanie tytułu prawnego, sposobu korzystania i kosztów utrzymania nieruchomości wskazanej jako adres zameldowania i prowadzenia działalności gospodarczej w protokole przesłuchania podejrzanego (ul. [...] [...]), udokumentowanie tytułu prawnego, sposobu korzystania i kosztów utrzymania nieruchomości wskazanej w protokole przesłuchania podejrzanego, jako: dom pod adresem [...]), udokumentowanie tytułu prawnego, sposobu korzystania i kosztów utrzymania nieruchomości wskazanej jako adres zakładu pracy wnioskodawcy (ul. [...], [...]), - udokumentowanie wysokość należności egzekwowanych od Wnioskodawcy, a także udokumentownie rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych oraz wysokość kwot przekazanych organom egzekucyjnym lub wysokość kwot przejętych wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od 01 stycznia 2015 roku. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych, a prowadzoną działalność gospodarczą zlikwidował z dniem 31 maja 2011 roku. Nieruchomość pod adresem [...] została sprzedana w 2011 roku. Skarżący zameldowany jest u swojej matki (mieszkanie pod adresem ul. [...] w D.), ale zamieszkuje wraz z żoną i dwojgiem dzieci w mieszkaniu należącym do teścia (nieruchomość pod adresem ul. [...] w P.). Skarżący podniósł, że w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Do pisma Wnioskodawca załączył: - wydruk PIT-11, z którego wynika, że płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy ze stosunku pracy Skarżącego jest D. S.; wynagrodzenie za pracę Wnioskodawcy w 2015 roku wyniosło 20.156,82 zł, - wyrok zaoczny o ustanowieniu z dniem 01 sierpnia 2009 roku rozdzielności majątkowej małżeńskiej pomiędzy powódką D. S., a pozwanym D. S., - dowody wpłaty na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z kserokopiami pierwszych stron dwóch decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.). Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Oświadczenie majątkowe może być podstawą uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko wówczas, gdy jest pełne i nie budzi wątpliwości, a jednocześnie wynika z niego, że obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Brak zdolności do poniesienia kosztów sądowych przez osobę fizyczną ma uzasadniać zarówno jej sytuacja majątkowa, jak i rodzinna – art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 255 P.p.s.a. Stąd strona postępowania ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest obowiązaną wyczerpująco przedstawić swoje możliwości płatnicze, w tym także w aspekcie jej możliwości wynikających z sytuacji rodzinnej. Przy ocenie możliwości finansowych strony postępowania poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe (postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 roku, Lex nr 1503381). Z punktu widzenia oceny zasadności przyznania prawa pomocy, istotny jest bowiem obowiązek wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach z mocy ustawy, niezależnie od istniejącego między nimi ustroju majątkowego (postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 roku, Lex nr 783804). Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych (postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I SA/Bd 37/10, Lex nr 658891). Oświadczenie majątkowe złożone przez Skarżącego jest niepełne i budzi wątpliwości, a przez to nie pozwala wnioskować o rzeczywistych zdolnościach płatniczych strony postępowania. Analiza złożonego oświadczenia majątkowego, wyjaśnień Wnioskodawcy oraz przedłożonych dokumentów źródłowych w sposób jednoznaczny wskazuje, że rzeczywistym źródłem utrzymania rodziny Wnioskodawcy nie są dochody ujawnione przez Skarżącego na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Wbrew oświadczeniom składanym na urzędowym formularzu Skarżący zamieszkuje (prowadzi gospodarstwo domowe) wspólnie z żoną D. S.. Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wskazuje ponadto, że Skarżący jest zatrudniany przez żonę w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Skarżący jest reprezentowanym przez pełnomocnika w osobie adwokata. Tymczasem dochód uzyskiwany ze stosunku pracy (1.350 zł netto miesięcznie) w części obejmującej 1.000 zł Skarżący rozdysponowuje na obsługę ciążących na nim należności publicznoprawnych. Przy czym kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę jest wolna od egzekucji – art. 87ą ustawy 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (Dz.U. 2014, poz. 1502 ze zm.). Uzasadnione zatem jest stanowisko, że środki na finansowanie obsługi prawnej Skarżącego, czy też konieczne utrzymanie wnioskodawcy i jego rodziny, pochodzą z innych źródeł niż jego wynagrodzenie. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe wnioskodawcy, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. W konsekwencji uwzględnić należy, że sprzedaż domu, ustanowienie rozdzielności majątkowej, czy likwidacja działalności gospodarczej przez Skarżącego nastąpiły po powstaniu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe na gruncie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Brak ujawnienia sytuacji majątkowej i dochodowej dorosłych domowników Wnioskodawcy oraz kosztów utrzymania rodziny nie pozwala na przeprowadzenie oceny zdolności płatniczych skarżącego określonych jego sytuacją rodzinną. Skoro strona uchyla się od przedstawienia informacji i dokumentacji wskazanych w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przeprowadzenia oceny czy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony, ewentualnie w jakim zakresie jest uzasadniony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.