III SA/Po 1273/12

Dnia 23 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 oddala skargę W dniu 14 maja 2012 r. W. F. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 w zakresie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności cukrowej, płatności rolno środowiskowej. Do wniosku załączył szkice poszczególnych działek rolnych z zakreślonymi obszarami. W dniu 28 sierpnia 2012r skierowano do M. F., reprezentującej W. F. wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku. Wydane ono zostało na podstawie art. 64 § 2 Kpa, zawierało żądanie uzupełnienia dołączonych do wniosku materiałów graficznych dla działek ewidencyjnych [...] i [...] i zaznaczenie miejsca pozostawienia powierzchni nieskoszonej trwałego użytku zielonego w roku 2012. Także w dniu 28 sierpnia 2012 r. do M. F. skierowano wezwanie wydane na podstawie art. 50 § 1 Kpa o złożenie wyjaśnień dotyczących wniosku w zakresie powstałych nieścisłości. Dotyczyły one nie podania sposobu użytkowania na działkach P i R. W dniu 10 września 2012 M. F. w Biurze Powiatowym ARiMR złożyła oświadczenie zwierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia korekty wniosku. Prośbę uzasadniła chorobą męża. Do oświadczenia załączyła korektę i dwa załączniki graficzne. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku. W uzasadnieniu podał, iż wezwanie do usunięcia braków w terminie organ dostarczył stronie w dniu 30 sierpnia 2012r. Termin do uzupełnienia braków minął więc w dniu 6 września 2012r. Prośbę o przywrócenie terminu M. F. złożyła po terminie, bo w dniu 10 września. Przy czym do prośby nie załączyła jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby jej stanowisko. W dniu 18 września 2012 r. M. F. złożyła zażalenie. Podniosła w nim, iż na otrzymane dwa jednocześnie wezwania do złożenia wyjaśnień zareagowała natychmiast zgłaszając się osobiście do Biura i pytając o pracownicę, z którą zazwyczaj kontaktowała się składając wnioski. Kolejny raz zgłaszając się w dniu 9 września 2012r. uzyskała informację, iż wezwanie wydane na podstawie art. 50 Kpa było zbędne. Pomiędzy poszczególnymi wizytami kontaktowała się też z pracownikami organu telefonicznie i ustalała, jakie błędy popełniła. Zaznaczyła, iż mąż W. F. jest człowiekiem chorym, ma I grupę inwalidzką i to było powodem niedotrzymania terminu. Do zażalenia załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności W. F. Z orzeczenia wynika, iż W. F. cierpi na znaczny stopień niepełnosprawności, orzeczony od 11 czerwca 2012r i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W trakcie rozpatrywania zażalenia pracownicy Biura Powiatowego ARiMR sporządzili notatki urzędowe na okoliczność kontaktu z M. F. w dniach od 3-5 września i 7 września 2012. Postanowieniem z dnia [...] października 2012r, o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ w uzasadnieniu wskazał, że M. F. nie uprawdopodobniła obiektywnej przeszkody w dokonaniu czynności w terminie. W ocenie organu opieka nad mężem czy nieobecność pracownika biura nie może stanowić przeszkody do złożenia korekty w wyznaczonym terminie. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Ponadto organ podkreślił, iż w sytuacji, gdy M. F. nie wyjaśniła pracownikom biura powodu swojej obecności, nie mieli oni możliwości udzielenia jej porady odnośnie korekty wniosku. Tym samym nie naruszyli zasad postępowania administracyjnego. M. F. skorzystała z prawa złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w zażaleniu, jednakże dodatkowo podniosła, iż w jej ocenie pracownicy biura winni wskazać jej inną kompetentną osobę do udzielenia jej pomocy i porady. Zwróciła uwagę, iż nie mogła w dniu 10 września 2012 r. złożyć dokumentacji lekarskiej męża, bo nie zdawała sobie sprawy, że będzie potrzebna, uczyniła to jednak niezwłocznie, gdy pracownik poinformował ją, że tak należy zrobić. Jej działanie w żadnym razie nie było wynikiem lekceważenia czy zaniedbania. W trakcie rozprawy pełnomocnik Skarżącej zarzucił organom naruszenia zasady określonej w art. 9 Kpa tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji. Opóźnienie było niewielkie, a konsekwencje finansowe dla Skarżącej bardzo poważne. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu i odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012, Nr 270). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie dopłat. Podstawą czynności podejmowanych przez organ był art. 58 § 1 Kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skuteczność wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Przepis art. 58 § 1 wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Strona pismem z dnia 28 sierpnia 2012 r., wydanym na podstawie art. 64 § 2 Kpa wezwana została do usunięcia braków formalnych we wniosku pomocowym. Podstawą materialno-prawną wezwania była treść § 20 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. – w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W ustępie 1 tego przepisu zaznaczono, iż Agencja udostępnia rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności materiał graficzny z oznaczeniem granic i numerów działek, a zgodnie z ust. 2 pkt 2 rolnik zaznacza na materiale graficznym powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku – w przypadku pakietu wymienionego § 4 ust.1 pkt 3, 4 lub 5. Zasadnie wiec organ uznał, iż uzupełnienie materiałów graficznych jest brakiem formalnym wniosku. Samo wezwanie z dnia 28 sierpnia 2012 r. zawierało czytelne pouczenie o konsekwencjach braku uzupełnienia wniosku i określało termin dokonania tej czynności. Skarżąca nie kwestionuje faktu, iż uchybiła terminowi do uzupełnienia wniosku. Złożyła w tym zakresie oświadczenie, w którym przyznała fakt niedotrzymania terminu, dokonała jednocześnie żądanej czynności. M. F. konsekwentnie wskazywała jako przyczynę zwłoki zły stan zdrowia męża W. F. Jednocześnie udokumentowała w sposób prawidłowy fakt jego choroby. Niemniej podkreślić należy, iż zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W niniejszej sprawie tak nie było. Skarżąca, jak wskazuje na to materiał dowodowy miała możliwość podejmowania osobistych działań. Ani organy, ani sąd nie kwestionują faktu i powagi choroby, tylko okoliczność, iż to właśnie choroba męża była powodem niedotrzymania terminu. W zażaleniu Skarżąca wskazała jedynie, że mąż jest chory i tylko mając zapewniona opiekę może wyjechać i załatwiać swoje sprawy. Nie wykazała jednak, że jest jednym jego opiekunem i że w czasie zakreślonym terminem do uzupełnienia braków nikt nie był w stanie jej zastąpić. Co istotne w okresie tym tj. do dnia 10 września 2012 r. dwukrotnie była w Agencji i kontaktowała się z pracownikami telefonicznie. Jednocześnie dokonała korekty stosując się do ich rad, lecz po raz kolejny stawiła się już po terminie. Sama Skarżąca nie kwestionowała faktu, że była tam osobiście, nie wykazała również, że nie była w stanie wysłać pisma pocztą, w sytuacji gdy już uzyskała potrzebne informacje. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez pełnomocnika (patrz wyrok WSA z 6 lipca 2012,VI SA/Wa 449/12). M. F. w zażaleniu jednoznacznie opisała sytuację związaną z pierwszym pobytem w Biurze. Przyznała, że zapytała o pracownicę, z którą zawsze się kontaktowała, a ponieważ jej nie było, wyszła nie załatwiwszy sprawy. Skoro w tym dniu nie podnosiła w obecności pracowników kwestii otrzymanych wezwań, a jedynie pytała o osobę nieobecną, to w żadnym razie nie można zarzucić im niewyjaśnienia celu wizyty. Trzeba bowiem podkreślić, iż w przypadku postępowań związanych z przyznawaniem płatności art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. – O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich częściowo ogranicza zastosowanie przepisów Kpa. Dotyczy to w szczególności obowiązków organu wynikających z zasad ogólnych. Ustęp 2 pkt 3 tego przepisu stanowi jednoznacznie, iż organ udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z akt postępowania wynika jedynie, iż M. F. prosiła o kontakt z konkretną osobą, a gdy zwracała się o konkretne informacje telefonicznie - zostały one udzielone. Sama M. F. w zażaleniu w pkt 4 zaznaczyła, iż pomiędzy jednym a drugim przyjściem do Agencji kontaktowała się i ustalała, jakie błędy popełniła. Tym samym należy przyjąć, że uzyskiwała potrzebne informacje telefonicznie, pytając o konkretne kwestie. To, że w Biurze pojawiła się już po terminie do złożenia korekty nie oznacza zawinienia pracownika, skoro jeszcze w tym dniu udzielono jej wszelkich porad odnośnie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Co istotne - treści złożonego zażalenia i zawartym w nim wyjaśnieniom wiernie odpowiadają sporządzone przez pracowników notatki i to zarówno co do przebiegu wizyty, jak i dat. Reasumując - uznać należy, iż organ miał prawo odmówić skarżącej przywrócenia wnioskowanego terminu do uzupełnienia wniosku, gdyż jego uchybienie nie wynikało z niezawinionych przez Skarżącą okoliczności tylko z przyjętego sposobu działania w sprawie. Nie jest bowiem tak, że M. F. nie była w stanie dotrzeć osobiście, czy też kontaktować się z organem, tylko błędnie uznała, iż wystarczającym będzie konsultacja z konkretnym pracownikiem. Podkreślić należy, iż sposób postępowania w tej sprawie nakreślono jednoznacznie w wezwaniu. Organ wskazał przecież, że w celu uzupełnienia braków formalnych należy zgłosić się do Biura Powiatowego ARiMR i dostarczyć uzupełniony materiał graficzny lub przesłać go pocztą na adres Biura. Obie formy wymagały jednak bezwzględnie uzupełnienia załącznika. Tymczasem działanie Skarżącej nie uwzględniało ani pouczenia ani treści wezwania i w konsekwencji było z nimi sprzeczne. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.