III SA/Po 1283/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2013 r., nr SKO-[...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r., po wznowieniu postępowania postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu. WSA/post.1 – sentencja postanowienia Skarżący W. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia ujętego we wniosku wynika, że W. J. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z trzema synami, z których dwóch osiągnęło pełnoletniość. Wnioskodawca posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m² (obciążony hipoteką). Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych, a także przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Skarżący utrzymuje wspólne gospodarstwo domowe z dochodów z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Na wezwanie Sądu wnioskodawca udokumentował, że posiada do spłaty w "X" kredyty w wysokości [....] zł, w "Y" zobowiązania w wysokości [...] zł, a w "Z" zobowiązania w wysokości [...] zł. Skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2012 r. uzyskał przychód w wysokości [....] zł oraz dochód w wysokości [....] zł, natomiast w okresie od stycznia do września 2013 r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł i dochód w wysokości [...] zł. W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2013 r., stanowiącym sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, skarżący wskazał, że sytuacja jego rodziny jest tragiczna – nieruchomość przy ul. [...] w K. nie stanowi jego własności i została zlicytowana przez komornika, w dalszym też ciągu toczy się wobec niego osiem postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez innych komorników, posiada zajęte konta bankowe, ruchomości i sprzęt budowlany. Wnioskodawca jest wpisany na listy BIG, BIK i Krajowego Rejestru Dłużników, stąd nie ma żadnej możliwości zaciągnięcia kredytu bankowego. Ponadto nie otrzymuje on stałego dochodu, a podana przez niego kwota [...] zł miesięcznie stanowi jedynie średnią miesięczną z wystawionych faktur za prace budowlane, które wykonuje jednoosobowo i własnoręcznie. Zazwyczaj na zapłatę faktury skarżący oczekuje kilka miesięcy; są to często pieniądze "wirtualne", gdyż po ich wpływie na konto bankowe zajęte przez komornika są one w całości przekazywane przez bank komornikowi. Jednocześnie jednak wnioskodawca wskazał, że z teoretycznie osiąganej kwoty [...] zł musi on opłacić ZUS w wysokości [...] zł, ogrzewanie domu w kwocie również [...] zł oraz pozostałe rachunki w sumie około [...] zł. Z tytułu kredytów bankowych zaciągniętych na wyżywienie i utrzymanie rodziny skarżący płaci około [...] zł. Skarżący podkreślił, że jego problemy finansowe wzięły się z faktu, że niesolidni inwestorzy oszukali go podczas realizowania przez niego, jako podwykonawcy, prac budowlanych i nie dokonali zapłaty za zrealizowanie budowy, co doprowadziło go do bankructwa i braku wypłacalności. Wnioskodawca oświadczył, ze nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, nie uzyskuje dochodu z najmu lub dzierżawy nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę stan rodzinny, majątkowy i finansowy wnioskodawcy należy przyjąć, że znajduje się on w sytuacji kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Dochody miesięczne wnioskodawcy wynoszą [...] zł, przy czym – jak wskazał wnioskodawca – z jednej strony suma ta stanowi jedynie średnią miesięczną z wystawionych faktur za prace budowlane, które wykonuje jednoosobowo i własnoręcznie, z drugiej zaś strony pieniądze z tego tytułu po ich wpływie na konto bankowe zostają w całości przekazywane przez bank komornikowi. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący nie posiada środków finansowych (aktywów) na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Dowodzą tego doręczone na wezwanie Sądu wyciągi z kont bankowych, na których skarżący nie posiada środków, lecz rachunki te wykazują zadłużenie wobec banków. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby posłużyć mu do otrzymania jakichkolwiek środków pieniężnych. Wszystkie znaczące składniki majątku ruchomego, a także nieruchomość skarżącego, zostały zajęte na poczet istniejących długów strony. Nie można pominąć faktu, że – jak to zostało wskazane w sprzeciwie – zadłużenie strony z tytułu kredytów bankowych dotyczy łącznie kwoty [...] zł. Oznacza to, że nawet przy sprzedaży całego majątku skarżący nie dysponowałby żadnymi środkami finansowymi. Podkreślić należy, że Sąd miał również na uwadze, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z uwzględnieniem nie tylko tego, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 312/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyczyny takie skarżący wskazał w treści sprzeciwu z dnia 19 grudnia 2013 r. W tej sytuacji, mając na względzie brak aktywów oraz możliwości osiągnięcia przez skarżącego jakichkolwiek środków ze sprzedaży majątku, w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w całości należy uznać za uzasadniony Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.