III SA/Po 1297/12

Dnia 1 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi AK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2008 rok, I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] Prezydent Miasta K. ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w K., przy ul. [...] [...] na kwotę [...] zł i ustalił sposób jej zapłaty. W uzasadnieniu organ powołał się między innymi na przepis art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowiący, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenie decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wysokość podatku od nieruchomości ustalono na podstawie złożonej przez A. K. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości płatny jest w ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego. Od powyższej decyzji odwołanie w przewidzianym do tego terminie złożył A. K. działający w imieniu własnym oraz innych współwłaścicieli nieruchomości. Podał, że w okresie objętym decyzją nie byli fizycznymi właścicielami nieruchomości. Nieruchomość ta była w całości administrowana i użytkowana przez S. P. B. w K. Odwołujący podał, że w chwili przejęcia od S. P. B. protokołem zdawczo-odbiorczym ww. nieruchomości pokryli wszystkie wykazane na ten dzień przez Wydział Finansowy zaległe zobowiązania. Gdyby wówczas Wydział Finansowy wskazał tę kwotę jak w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. to zobowiązanie to byłoby pokryte ze środków, które zobowiązani byliby wypłacić SPB na mocy Wyroku Sądu Okręgowego sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wynika z informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych na rok 2007 - 31.10.2008 oraz na rok 2008, złożonych w dniu 15 listopada 2010 r. przez A. K. do opodatkowania zostały zgłoszone: w pierwszej deklaracji grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą pozostałe o pcw. 5.604 m , budynki związane z działalnością gospodarczą o wysokości pow. 2,20 m - mieszkalne o pow. 138 m2 oraz pozostałe o pow. 779 m2; natomiast w drugiej deklaracji zgłoszono grunty pozostałe o pow. 679 m2. Na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. pełnomocnik odwołującego wskazał, że kwestionuje powierzchnie nieruchomości, jednak nie potrafił podać w jakim zakresie. Nie kwestionował ich zaś będący na rozprawie A. K. Nadto nie zakwestionowano, że odwołujący są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji przyjął za podstawę wyliczeń wartości (powierzchnie gruntów i budynków) zgodne ze złożonymi przez stronę informacjami o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Rozliczenie podatku było dokonane co do przedmiotu opodatkowania będącego własnością podatników do dnia sprzedaży części przedmiotu opodatkowania oraz po tej dacie. Takie też rozbicie wskazano w powołanych wyżej informacjach. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy w drodze uchwały określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. W odniesieniu do niniejszej sprawy określenie wysokości podatku nastąpiło na podstawie uchwały nr X\/l/253/2007 Rady Miejskiej z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2007 r. Nr 202, poz. 4674). Jak wynika z informacji z rejestru gruntów (według stanu rejestru na dzień 9 czerwca 2006 r.) współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli: C. C., E. F., E. J., A. K., R. K., S. K., T. K. i A. P. Wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy w K. I Wydział Cywilny nakazał pozwanemu – S. P. B, aby wydał powodom: E. H., W. K., G. W., M. K., S. K., A. K., R. K., B. C., A. P., E. F. i E. J. przedmiotową nieruchomość. W powyższym wyroku jako współwłaścicieli przedmiotowych nieruchomości wskazano te same osoby, które zostały wymienione jako współwłaściciele w zaskarżonej decyzji. Aktem notarialnym z dnia [...] października 2008 r. rep. A: [...] A. K. działający w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości sprzedał T. i M. M. nieruchomość zabudowaną o powierzchni 4.925 m2 składającą się z działek [...] i [...], stanowiącą inne tereny zabudowane i drogi pochodzącą z nieruchomości objętej księgą wieczystą [...]. Z tym zatem dniem A. K. oraz pozostałe reprezentowane przez niego osoby utraciły współwłasność we wskazanym wyżej zakresie. Jak wynika z zawiadomienia o zmianie danych w ewidencji z dnia 24 października 2008 r. na skutek zawarcia ww. aktu notarialnego dokonano zmian w ewidencji w tern sposób, że w miejsce dotychczasowych współwłaścicieli zbywanych nieruchomości, wpisano ich nabywców. Natomiast z załączonego do ww. pisma wykazu z ewidencji wynika, że przed dniem 24 października 2008 r. do ewidencji byli wpisani poprzedni współwłaściciele, będący jednocześnie wymienieni jako podatnicy w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt l ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Z uwagi na powyższe, podatnikami w niniejszej sprawie są współwłaściciele nieruchomości wymienieni w zaskarżonej decyzji. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy współwłaściciele nieruchomości byli jej posiadaczami w okresie, za który naliczony został podatek. W skardze do Sądu administracyjnego współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili naruszenie art. 3 ust 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r.. Nr 95, poz.613 ze zm.) mające wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym ustaleniu, iż w przedmiotowej sprawie właściciele nieruchomości są podatnikami podatku od nieruchomości, mimo iż do 29 grudnia 2008 roku samoistnym posiadaczem nieruchomości było S. P. B.; naruszenie art. 3 ust 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, mimo iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, iż do 29 grudnia 2008 roku samoistnym posiadaczem nieruchomości było S.P. B. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć zasadniczo z innych powodów niż te podniesione w skardze. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów art. 127 oraz art. 121, 122 O.p. art. 210 § 4 O.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Decyzje naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dlatego podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego z przyczyn wskazanych poniżej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2008 rok. Zaskarżona decyzja została oparta na przepisie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Zasadniczo następuje to wtedy, gdy organ ten stwierdzi, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Podjęcie tego rodzaju rozstrzygnięcia wymaga jednak od organu odwoławczego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już decyzją organu pierwszej instancji. Wynika to wprost z treści art. 127 O.p. statuującego zasadę dwuinstancyjności (postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne). Zgodnie z tą zasadą sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Oznacza to obowiązek dwukrotnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem przez organy obydwu instancji w szczególności zasad wynikających z przepisów art. 121 i 122 O.p., regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, oraz oceny dowodów w sprawie zgromadzonych. Konkludując, decyzja organu odwoławczego jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu pierwszej instancji, a działanie organu nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (działanie to, nie sprowadza się tylko do wydania rozstrzygnięcia). Istotnym jest, że ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest poddać ocenie materiał dowodowy zebrany i zbadany przez organ pierwszej instancji oraz dokonane przez ten organ ustalenia. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1418/09 - "Po to bowiem ustanowiono, mocą art. 78 Konstytucji RP, dwuinstancyjne postępowanie administracyjne, aby organ II instancji mógł poprawić, uzupełnić, wyjaśnić i ustalić, to, czego nie zrobił bądź zrobił źle organ I instancji ... . Organ odwoławczy może, bowiem korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005r., sygn. akt II OSK 1552/04). W ocenie Sądu, Kolegium rozpatrując wniesione w niniejszej sprawie odwołanie, nie wywiązało się w pełni z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż nie ustosunkowało się i nie wyjaśniło zasadności wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów mających znaczenie dla prawidłowości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia a w konsekwencji nie dokonało pełnej oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych. Tym samym nie dokonało w koniecznym zakresie ponownej oceny materiału zebranego i zbadanego przez organ pierwszej instancji oraz dokonanych przez ten organ ustaleń. Jest to o tyle ważne, że w niniejszej sprawie odwołująca się strona kwestionowała stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, prezentując na poparcie swoich racji szczegółową argumentację. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95 poz. 613). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 który stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Stosownie zatem do przepisu art. 3 ust 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatnikiem jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego, chyba że tymi rzeczami włada posiadacz samoistny. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że o tym kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości decyduje sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą. Tymczasem w niniejszej sprawie, poza rozważaniami Kolegium – pomimo podniesionego w tym zakresie zarzutu w odwołaniu – pozostała kwestia samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości przez S. P. B. Nie można zatem uznać za wystarczające stwierdzenia organu I instancji i Kolegium, że podatnikami podatku od nieruchomości są tylko jej właściciele. Stanowisko takie pozostaje w sprzeczności z ust. 3 art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Należy odnotować, że skarżący w toku całego postępowania twierdzili, iż do faktycznego przekazania nieruchomości stronie skarżącej doszło dopiero 29 grudnia 2008 r. Do tej daty zatem to S. P. B. było posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości. Stanowisko to nie zostało zweryfikowane i pozostało bez odpowiedzi ze strony organów podatkowych. W tym miejscu zauważyć wypada, że zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 124 O.p., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie zarówno przed organem I instancji jak i przed organem odwoławczym, tym bardziej, iż postępowanie podatkowe cechuje się pełną dwuinstancyjnością. W ocenie Sądu z brzmienia art. 124 i art. 210 § 4 O.p. wynika, iż uzasadnienie decyzji - także decyzji odwoławczej - nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. W sytuacji, gdy przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości. Reasumując, w niniejszej sprawie Kolegium nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania co z jednej strony spowodowało, że nie można prześledzić toku rozumowania organu odwoławczego, a z drugiej strony, Sąd pozbawiony został możliwości odniesienia się do tych zarzutów skargi, które stanowią w istocie rzeczy powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu, a od których rozpatrzenia uchylił się organ drugiej instancji. W konsekwencji stwierdzić należy, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy który nie został poddany pełnej ocenie organu odwoławczego nie jest możliwa ostateczna weryfikacja orzeczenia pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdziwszy że opisane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji orzekając w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenia o kosztach swoje wsparcie znalazło w art. 200 p.p.s.a.