III SA/Po 13/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędzia WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi A.O. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta z dnia [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska W dniu 10 kwietnia 2008 r. A.O. zwróciła się do Wójta z wnioskiem o wymeldowanie z jej mieszkania byłego męża M.M. zameldowanego w miejscowości K., który w miejscu stałego pobytu nie przebywa od dłuższego czasu. Wójt gminy po rozpoznaniu wniosku i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (DZ. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu M.M. z pobytu stałego z ww. lokalu. Od decyzji odwołanie złożył M.M. do Wojewody. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt wydał w dniu [...]r. decyzję o odmowie wymeldowania strony z ww. lokalu. Wojewoda działając na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. wnioskodawczyni zeznała, iż w dniach [...]., kiedy nie była obecna w domu mąż opuścił mieszkanie zabierając ze sobą wszystkie osobiste rzeczy; częściowe opuszczenie domu nastąpiło jeszcze przed orzeczeniem rozwodu. M.M. przesłuchany wyjaśnił, że nie przebywa w domu bowiem żona wymieniła zamki w drzwiach, nie ma dostępu do domu, o czym informował kilkakrotnie Policję. Organ meldunkowy orzekający w niniejszej sprawie przyjął w pierwszej części postępowania administracyjnego za udowodnione, że strona spełniła przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pomimo ustaleń nie budzących wątpliwości zawartych w treści wydanej decyzji, że ww. opuścił dom mieszkalny ponieważ przebywał w tym czasie w szpitalu oraz, że po wyjściu ze szpitala miał uniemożliwiony dostęp do mieszkania, o czym zgłosił Policji. Organ ten uznał, że za wymeldowaniem strony z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania przemawiają następujące fakty: niewskazanie przez ww. podczas oględzin spornego mieszkania swoich rzeczy , zakończona sprawa rozwodowa w 2007r , wniesienie przez ww. sprawy o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego, a także nie wystąpienie o przywrócenie naruszonego posiadania. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało jednakże, że poza sporem pozostawała kwestia nieprzebywania zainteresowanego w przedmiotowej nieruchomości. Tego faktu nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Jednakże uczestnik przedłożył dokumenty, że przebywał w tym okresie w szpitalu, jak również utrzymywał, że po wyjściu ze szpitala miał uniemożliwiony powrót do mieszkania, co zostało potwierdzone przez Komendę Powiatową Policji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że zainteresowany opuścił miejsce stałego pobytu w lutym 2008 r., co potwierdziła także strona wnioskująca o wymeldowanie, i do chwili obecnej nie powrócił do tego miejsca. Powodem opuszczenia domu był pogarszający się stan zdrowia, a w konsekwencji hospitalizacja w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym . Po opuszczeniu szpitala w dniu [...] r. ww. zamieszkał u swojej matki w miejscowości K. Przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych był wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ( IV SA/Wa 1234/05; LEX nr 217431) "nie doszło do opuszczenia przez stronę miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone sytuacją od niej niezależną, związaną ze złym stanem zdrowia, koniecznością przebywania w miejscu, gdzie możliwe było zapewnienie jej prawidłowej opieki w czasie choroby". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w przepisanym przez prawo terminie złożyła A.O., która przedstawiła w jej uzasadnieniu cały stan faktyczny sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze, ponadto wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, podnosząc, że zamki został wymienione jeszcze przed wyjazdem strony do szpitala, a lokal stanowi odrębny majątek skarżącej. Ponadto zainteresowany po opuszczeniu szpitala nigdy nie zamieszkiwał w przedmiotowym domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić tu należy, iż w obecnym stanie prawnym meldunek jest tylko potwierdzeniem faktycznego pobytu w lokalu oraz służy wyłącznie celom ewidencyjnym wynikającym z powyższej ustawy i nie ma związku z prawem własności do lokalu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" konieczna jest dobrowolność i to aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jak stanowi art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Legalność decyzji dokonującej wymeldowania, odmowy wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie" dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy M.M. opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zainteresowany nie przebywa w przedmiotowej nieruchomości. Tego faktu nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Jednakże uczestnik przedłożył dokumenty, że przebywał w tym okresie w szpitalu, jak również utrzymywał, że po wyjściu ze szpitala miał uniemożliwiony powrót do mieszkania, co zostało potwierdzone przez Komendę Powiatową Policji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że zainteresowany opuścił miejsce stałego pobytu w lutym 2008 r., co potwierdziła także strona wnioskująca o wymeldowanie, i do chwili obecnej nie powrócił do tego miejsca. Powodem opuszczenia domu był pogarszający się stan zdrowia, a w konsekwencji hospitalizacja w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym. Po opuszczeniu szpitala zamieszkał u swojej matki. Skład orzekający podkreśla, że zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, deklaratoryjną, nie stwarzającą uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie brak jednoznacznych ustaleń ze strony organów czy zainteresowany wyraża zamiar stałego pobytu w przedmiotowym mieszkaniu, bowiem bezspornie w chwili obecnej w nim nie przebywa. Odmowa wymeldowania z miejsca pobytu stałego winna być następstwem ustalenia, że strona definitywnie nie zerwała więzi z przedmiotowym lokalem, a jeżeli w nim nie przebywa to z całą pewnością ujawnia na zewnątrz wolę powrotu, dającą się potwierdzić w sposób obiektywny (np. przez działania podjęte w celu powrotu do nieruchomości). Z kolei wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Reasumując, dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, że uczestnik postępowania w sposób trwały i definitywny opuścił bądź nie opuścił miejsce stałego pobytu. Wobec wskazanych powyżej istotnych uchybień, kontrola prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego stała się niemożliwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej winny przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe, mając na uwadze zawarte w uzasadnieniu wskazówki Sądu, m.in. uzyskać wywiad środowiskowy lub zeznania świadków zajmujących mieszkania lub domy w bezpośrednim sąsiedztwie, przeprowadzić dowód z oględzin, odebrać od zainteresowanego jednoznaczne oświadczenie czy zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, a następnie dokonać oceny zgromadzonych dowodów zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska K.P.d