III SA/Po 1320/13

Dnia 13 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia podczas licytacji nieruchomości oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej k.p.a.), w związku z art. 18 oraz art. 11m ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M.K., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia zażalenia złożonego pismem z dnia [...] maja 2013 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], udzielającego przybicia na rzecz małżeństwa A.G. i P.G. w związku z zaoferowaniem w dniu [...] maja 2013 r. najwyższej ceny nabycia podczas licytacji nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz nabywców – małżeństwa A.G. i P.G., zamieszkałych w Z., którzy w dniu [...] maja 2013 r. podczas licytacji nieruchomości będącej własnością zobowiązanego M.K., położonej w P., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], zaoferowali najwyższą cenę nabycia w wysokości [...] zł, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - wobec M.K., w dniu [...] maja 2013 r. przeprowadzono II licytację publiczną nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w P., przy ul. [...], która została oszacowana na kwotę [...] zł. Kwota wywołania wynosiła [...] zł. Do licytacji przystąpili zamieszkali w Z. małżonkowie: A.G. i P.G., zwani dalej Licytantami, nie było innych licytantów. Licytanci wpłacili wymaganą kwotę wadium, a w trakcie licytacji zaoferowali cenę nabycia w kwocie [...] zł. W toku licytacji nie wpłynęły skargi lub zażalenia, nie składano również wniosków i oświadczeń. Po zamknięciu licytacji komornik skarbowy wydał i ustnie ogłosił postanowienie o udzieleniu przybicia Licytantom. W dniu [...] maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. – postanowieniem nr [...] udzielił przybicia na rzecz Licytantów, którzy w dniu [...] maja 2013 r. podczas licytacji nieruchomości położonej w P., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], zaoferowali najwyższą cenę nabycia w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. skarżący M.K., reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenie, zarzucając naruszenie: – art. 111m § 5 u.p.e.a. poprzez niewskazanie ceny nabycia, – art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 oraz art. 126 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego postanowienia; – art. 8, 11 i 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego postanowienia. Postanowieniem z dnia 2[...] maja 2013 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając na podstawie art. 17, art. 18 i art. 111m § 1 u.p.e.a. w związku z art. 132 § 1 i § 2 k.p.a. uwzględnił zażalenie i udzielił przybicia na rzecz nabywców małżeństwa A.G. i P.G.. zamieszkałych w Z., którzy w dniu [...] maja 2013 r. podczas licytacji nieruchomości, będącej własnością zobowiązanego M.K., położonej w P., zaoferowali najwyższą cenę nabycia w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego, złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 111m § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 132 § 1 i § 2 k.p.a., w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz nabywców małżeństwa A.G. i P.G. w postanowieniu wydanym w postępowaniu zażaleniowym w trybie samokontroli. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że organ egzekucyjny może w trybie samokontroli wyłącznie uchylić lub zmienić wydane postanowienie i nie może w tym trybie podejmować innych rozstrzygnięć, tymczasem organ egzekucyjny uchylił wadliwe postanowienie i w tym samym akcie postanowił udzielić przybicia na rzecz Licytantów. W ocenie skarżącego organ egzekucyjny wydając postanowienie w ramach samokontroli nie był uprawniony do wydania postanowienia o przybiciu, gdyż rozstrzygnięcie takie nie stanowi uchylenia ani też zmiany poprzedniego postanowienia o przybiciu z dnia 10 maja 2013 r. Organ egzekucyjny, nie mógł w ramach samokontroli ponownie postanowić o przybiciu. Nadto, na podstawie art. 132 § 1 i § 2 k.p.a., organ rozstrzygający w ramach samokontroli musi w pełni podzielić żądanie strony, ale jednocześnie nie może wykraczać poza zakres żądań strony, w szczególności jeżeli takie przekroczenie zakresu żądania strony może pogarszać jej sytuację prawną – co w ocenie skarżącego miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc w uzasadnieniu, iż art. 132 k.p.a. daje organowi uprawnienie do "samokontroli" decyzji w przypadku spełnienia przesłanek o charakterze formalnym i materialnym, określonych w tym przepisie. Organ egzekucyjny po ustaleniu, że odwołanie złożyła tylko jedna ze stron (skarżący) poinformował pozostałe strony o tym fakcie i zwrócił się z prośbą o wyrażenie zgody na uchylenie wydanego postanowienia i wydanie nowego. Zgodę taką uzyskał i tym samym przesłanka o charakterze formalnym została spełniona. Przesłanka materialna samokontroli w postaci uznania przez organ I instancji, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie wiąże organ zarzutami i wnioskami zawartymi w odwołaniu i niedopuszczalne jest wyjście poza nie. W ocenie organu niedopuszczalne jednak jest wydanie decyzji kasacyjnej ograniczającej się do uchylenia zaskarżonej decyzji, ani decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania - decyzja administracyjna ma bowiem rozstrzygać sprawę co do jej istoty w całości, części, albo w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nie wniósł jednak o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, ani orzeczenie co do istoty w określony sposób, uznano zatem, że jedyną intencją złożonego zażalenia było usunięcie uchybień rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego - co też organ uczynił szczegółowo uzasadniając postanowienie i uwzględniając argumenty skarżącego w całości. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł: 1. na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) - o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji w całości; 2. na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego; 3. na podstawie art. 61 § 2 i § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia [...] maja 2013 r.; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a. w związku z art. 132 § 1 i 2, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - wydanego w trybie samokontroli z przekroczeniem zakresu uprawnień przewidzianych w przepisach art. 132 § 1 i 2 k.p.a.. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w trybie samokontroli organ może uchylić własną decyzję i orzec co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeśli taki był wniosek odwołującego się - zakres żądania strony nie może być uzupełniany lub ograniczany domysłami lub domniemaniami. Organ egzekucyjny zadziałał wbrew wyraźnym interesom skarżącego, podczas gdy uwzględnienie żądania w całości należałoby rozumieć jako zmianę decyzji na korzyść strony. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia wskazując, iż zaszła przesłanka określona w art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem wykonanie zaskarżonego aktu pozbawiłoby skarżącego podstawy bytowej w postaci lokalu mieszkalnego dla jego rodziny, a także konieczność likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, a także konieczność utrzymywania małoletniego chorego syna. Pismem z dnia [...] marca 2014 r., P.G., reprezentowany przez adwokata, wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu strona stwierdziła, iż wprawdzie formalnie organ egzekucyjny wyszedł poza ramy zaskarżenia pierwotnego postanowienia, jednak sam wniosek o uchylenie postanowienia o udzieleniu przybicia nie mógł się ostać – organ egzekucyjny po zakończonej prawidłowo licytacji musi wydać postanowienie o przybiciu bądź odmówić takiego przybicia. Zażalenie na postanowienie o udzieleniu przybicia nie zawierało żądania określonego rozstrzygnięcia w sprawie, a ponieważ rozstrzygnięcie było konieczne – organ tak uczynił, spełniając jednocześnie żądanie skarżącego. Alternatywą byłyby jedynie dwa odrębne postanowienia: o uchyleniu postanowienia o udzieleniu przybicia oraz następnie postanowienia o udzieleniu przybicia. W ocenie strony nie ma znaczenia, czy postanowienie o przybiciu jest wydane w tym samym akcie czy odrębnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P., uwzględniającego na podstawie art. 17, 18 i art. 111m § 1 u.p.e.a. w związku z art. 132 § 1 i 2 k.p.a. zażalenie skarżącego na postanowienie udzielające przybicia na rzecz licytantów w związku z zaoferowaniem najwyższej ceny nabycia podczas licytacji jego nieruchomości oraz udzielenia przybicia na rzecz nabywców przedmiotowej nieruchomości. Unormowanie przewidziane dyspozycją art. 132 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady związania organu administracji własną decyzją administracyjną, pozwala bowiem na autokontrolę wydawanych przez organy administracyjne decyzji. Kontrola ta może jednakże być dokonywana po spełnieniu ściśle określonych przesłanek, określonych w art. 132 k.p.a., którymi są wniesienie odwołania przez wszystkie strony oraz uznanie przez organ administracji, że odwołanie to zasługuje na uwzględnienie w całości. Możliwym jest także wniesienie odwołania przez niektóre strony postępowania oraz wyrażenia zgody na uchylenie lub zmianę decyzji przez pozostałe strony. Możliwość wydania decyzji w trybie art. 132 k.p.a. jest ponadto ograniczona w czasie i może nastąpić w terminie 7 dni od otrzymania odwołania (art. 133 k.p.a.). Przepis cytowanego art. 132 § 1 in fine przewiduje wydania nowej decyzji, w której organ pierwszej instancji uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Należy przyjąć, że wbrew brzmieniu tego przepisu niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej, która ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji ani też decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 675/10). Ponieważ kodeks nie przewiduje w art. 138 decyzji o zmianie zaskarżonej odwołaniem decyzji, należy więc uznać, że organ pierwszej instancji powinien uchylić swoją decyzję i orzec co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeżeli taki był wniosek strony odwołującej się (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009 r., s. 132 i n.). Rozstrzygnięcie ograniczające się wyłącznie do uchylenia decyzji objętej odwołaniem nie załatwia sprawy administracyjnej, natomiast decyzja administracyjna co do zasady ma rozstrzygać sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji, co wynika wprost z art. 104 k.p.a.. Organ pierwszej instancji może więc uchylić własną decyzję i orzec co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeżeli taki był wniosek odwołującego się (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 403/09). W toku postępowania w ramach autokontroli organ I instancji odniósł się do wniosków zawartych w odwołaniu co do zaskarżonego postanowienia jak i jego merytorycznej treści żądania, przy czym należy podnieść, że treść żądania zawartego w zażaleniu pełnomocnika skarżącego ogranicza się jedynie do wniosku o uchylenie postanowienia w przedmiocie udzielenia przybicia. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rozstrzygnięcie wydane w trybie samokontroli powinno być zawsze korzystne dla strony odwołującej się, jednak niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej ograniczającej się do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Go 786/07). W przedmiotowej sprawie organ uwzględnił zarzuty odwołania skarżącego w całości, wydając postanowienie w trybie samokontroli przewidzianej art. 132 k.p.a., lecz ze względu na brak wskazań skarżącego co do merytorycznego rozstrzygnięcia, a zgodnie ze wskazanym wyżej obowiązkiem zakończenia sprawy w danej instancji – wydał nowe postanowienie w zakresie udzielenia przybicia. Słusznie wskazał pełnomocnik strony, iż jedyną alternatywą byłoby wydanie dwóch odrębnych postanowień, których skutek byłby jednakowy. Wprawdzie organ egzekucyjny wyszedł poza ramy zaskarżenia pierwotnego postanowienia wydając kolejne postanowienie w zakresie samokontroli nie mniej jako naruszenie przepisów postępowania nieposiadające istotnego wpływu na wynik sprawy, nie skutkuje to koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wniosek pełnomocnika skarżącego o uchylenie postanowienia o udzieleniu przybicia nie mógł zostać uwzględniony. Nie sposób podzielić także stanowiska skarżącego, że w sytuacji w której utraci on prawo własności nieruchomości poprzez wprowadzenie nabywcy w jego posiadanie, dojdzie do powstania szkody majątkowej stanowiącej różnice pomiędzy cena sprzedaży a wartością rynkowa tym bardziej, że skarżący prowadzi na nieruchomości działalność gospodarczą. Specyfiką postępowania egzekucyjnego jest realizacja prowadzonego przez organy egzekucyjne postępowania i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2 u.p.e.a. Skarżący jako uczestnik postępowania w toku prowadzonej egzekucji (wyceny nieruchomości) nie wykazał by poniósł szkodę majątkową. Stanowisko organu odwoławczego zostało uzasadnione w sposób wyczerpujący i odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze w całości rozważania poczynione wyżej należało uznać, że w sprawie nie doszło też do naruszenia przez organy przepisów art. 6, 8 i 11 k.p.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.