III SA/Po 1377/14

Dnia 20 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2014 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej I. oddala skargę, II. przyznaje adw. M. Z. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 roku, nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektor Izby Celnej w [...] z dnia [...] września 2005 roku nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...]. B. J. oraz S. J. wnieśli skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która została oddalona wyrokiem z dnia 24 marca 2009 roku, sygn. akt III SA/Po 711/07. Pismem z dnia 12 kwietnia 2014 roku B. J. zwróciła się do organu II instancji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2007 roku, nr [...]. Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2014 roku, nr [...], na podstawie art. 249 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 i art. 2622 §1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 roku Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawach o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej, stwierdzenia nieważności lub zmiany takiej decyzji, właściwy jest Dyrektora Izby Celnej - art. 2622 pkt 1 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne. Odnosząc się do meritum sprawy organ wyjaśnił, że organ celny wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, a żądanie nie dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją – art. 249 §1 pkt 2 i art. 247 §1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku w związku z art. 262 Kodeksu celnego. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że organ niezasadnie zastosował w sprawie 3-letni termin przedawnienia dla żądania wszczęcia postępowania. Strona stwierdziła, że wszczęcie postępowań kwestionujących zastosowaną stawkę celną i na tę została 3-5 lat od dnia powstania długu celnego. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 roku nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zawarte w niej ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektora Izby Celnej wyjaśnił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajdują przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Kwestionowana przez stronę decyzja nie jest rozstrzygnięciem wydanym w przedmiocie wymierzenia należności celnych, lecz jest decyzją rozstrzygającą w trybie nadzwyczajnym – decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności. Wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, a przedmiotowe rozstrzygniecie Dyrektora Izby Celnej nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Argumenty strony w kwestii zasadności stosowania trzyletniego terminu wynikającego z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego de facto nie mogą mieć wpływu na orzekanie w odniesieniu do decyzji z dnia [...] czerwca 2014 roku o nr [...]. W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła: - naruszenie art. 6, art. 8, art. 107 §3 Kpa poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 156 §1 pkt 2 i 7 Kpa z powodów proceduralnych, - wydanie decyzji w postępowaniu dwuinstancyjnym przez ten sam organ, który dopuścił się uprzednio błędnej interpretacji prawa na niekorzyść skarżącej, - utrudnianie skarżącej prawa do skorzystania z przywileju ubiegania się od Skarbu Państwa odszkodowania za szkody poniesione na skutek błędów organu. Strona wniosła o uchylenie wszystkich decyzji wydanych w sprawie oraz o przekazanie sprawy organowi podatkowemu lub Ministrowi Finansów do ponownego merytorycznego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi strona podniosła argumenty merytoryczne dotyczące niezasadnego – jej zdaniem – zakwestionowania danych w zgłoszeniu celnym, co skutkowało określeniem wobec niej kwoty długu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 20 października 2014 roku skarżąca zarzuciła dodatkowo naruszenie art. 65 §5 Kodeksu celnego w zw. z art. 28 Kpa poprzez bezpodstawne uznanie jej za stronę postępowania celnego. W jej ocenie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 §1 pkt 4 Kpa, gdyż została skierowana do agencji celnej, która nie może być stroną postępowania. W piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 roku pełnomocnik skarżącej podniósł, że zgodnie z art. 249 §1 Ordynacji podatkowej w sprawie powinien znaleźć zastosowanie 5-letni termin do wniesienia żądania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, liczony od dnia rzeczywistego zakończenia postępowania w sprawie (chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, czyli dnia 12 listopada 2007 roku), chyba, że żądanie jest oparte na przepisie 247 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. We wniosku o stwierdzenie nieważności podniesiono nowe okoliczności, które nie były przedmiotem badania przez WSA w Poznaniu. Procedura stwierdzenia nieważności decyzji stała się dla Skarżącej niedostępna w zakresie zarzutów, które uprzednio nie były rozpatrywane przez Sąd. Na rozprawie w dniu 20 maja 2015 roku strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Pełnomocnik skarżącej zgłosił wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w zakresie w jakim zastosowanie powołanego przepisu Kodeksu celnego uniemożliwiło skarżącej dochodzenie jej praw i pozbawiło ją prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na mocy art. 25 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 roku ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) dotychczasowe przepisy celne, czyli m. in. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 roku - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) utraciły ważność. Z mocy jednak art. 26 tej ustawy przepisy dotychczasowe (procesowe i materialne) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem akcesji Polski do UE, czyli przed dniem 1 maja 2004 roku, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 roku, sygn. akt I GSK 698/07, Lex nr 577399). Zdaniem Sądu, organ celny zasadnie stwierdził, że w sprawie miały zastosowanie regulacje prawne Kodeksu celnego. W myśl art. 262 tego aktu prawnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Wyjaśnić jednak należy, że istota sporu w niniejszej sprawie nie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma trzyletni termin, określony w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego oraz jakie skutki prawne (procesowe) powoduje jego upływ. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego nie stanowił i nie mógł stanowić podstawy prawnej dla wydania zaskarżonej do sądu decyzji. Stanowi on, że jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 249 §1 pkt 2 oraz art. 247 §1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy – Kodeks celny. Analiza akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] września 2005 roku nr [...] ostatecznie orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...]. Strona skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Jednak skarga została prawomocnie oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2009 roku, sygn. akt III SA/Po 711/07. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Dyrektor Izby Celnej prawidłowo przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 249 §1 pkt 2 oraz art. 247 §1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa. Odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uzasadniały ustalenia faktyczne, że sąd administracyjny wypowiadał się w kwestii ważności decyzji dotyczącej wymierzenia należności celnych, a żądanie i okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy nie wskazują, aby ocena legalności kwestionowanej decyzji dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ubocznie wskazać należy, że kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wymierzenia należności celnych (pismo z dnia [...] kwietnia 2014 roku) wpłynął po upływie pięciu lat od dnia doręczenia stronie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...] w rozumieniu art. 249 §1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Z akt sprawy administracyjnej wynika bowiem, że Dyrektor Izby Celnej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2005 roku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało stwierdzić, że organy celne stosowały w sprawie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Natomiast przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 ze zm.), z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności treści przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego z Konstytucją RP. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie wskazanej kwestii pozostaje bez związku z okolicznościami faktycznymi i prawnymi kontrolowanej sprawy. Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., w pkt 1 wyroku. O zwrocie pełnomocnikowi strony skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu postanowiono jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 205 §2 i art. 250 P.p.s.a. oraz §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013, poz. 461).