III SA/Po 1422/13
PostanowienieWSA w Poznaniu2014-07-28
Skład orzekający: Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawcy spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, biorąc pod uwagę ich sytuację majątkową i dochody?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawców nie uzasadnia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Dochody z działalności rolniczej, gospodarczej oraz umowy o pracę, a także posiadany majątek, wielokrotnie przewyższają deklarowane koszty utrzymania i koszty sądowe. Negatywny wynik finansowy działalności gospodarczej czy istnienie zobowiązań nie są wystarczające do przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Wnioskodawcy M. B. i P. B. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz od nieruchomości. Wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają grunty rolne, nieruchomości, prowadzą działalność gospodarczą (najem) i umowę o pracę. Zadeklarowali znaczące zobowiązania i koszty związane z prowadzoną działalnością oraz utrzymaniem gospodarstwa domowego. Sąd analizował ich dochody, majątek, zobowiązania oraz koszty prowadzonej działalności.Rozstrzygnięcie
1. Odmówiono M. B. przyznania prawa pomocy. 2. Odmówiono P. B. przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 lipca 2014 roku Robert Talaga – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za 2013 rok postanawia: 1. odmówić M. B. przyznania prawa pomocy 2. odmówić P. B. przyznania prawa pomocy
Pismem z 10 lipca 2014 roku P. B. i M. B. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od opłaty od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w niniejszej sprawie. Na wezwanie Sądu P. B. i M. B. złożyli wypełnione na urzędowym formularzu wnioski o przyznanie prawa pomocy z zakresie zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonych wniosków wynika, że P. i M. B. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Dochód miesięczny brutto rodziny wynosi [...] zł (umowa o pracę wnioskodawcy). Wnioskodawcy są współwłaścicielami gruntów rolnych o pow. [...] ha, ale jedynie P. B. pobiera z nich dochody w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej. Wnioskodawcy zadeklarowali do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł.
W rozpoznawanej sprawie należy dodatkowo uwzględnić znane z urzędu okoliczności dotyczące sytuacji P. B. i M. B., ujawnione przy okazji rozpoznawania wniosków o prawo pomocy w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem.
W sprawie o sygn. akt III SA/Po 282/14 ustalono, że P. B. i M. B. posiadają następujące nieruchomości położone w K. (grunt [...] m², budynki [...] m², budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez spółkę A), a także nieruchomości położone w B. (grunt [...] m², budynki [...] m² – nieruchomość nieużywana). Ponadto posiadają nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha – uprawa roślinna + las o pow. [...] ha. P. B. zastrzegł, że nieruchomość przy ul [...] w Ś. nie jest jego własnością tylko jego matki, a wnioskodawca tylko tam zamieszkuje.
P.B. oświadczył, że jego rachunek bankowy został zajęty w ramach postępowania egzekucyjnego. W Banku A wnioskodawca posiada konto na którym znajduje się [...] zł. P. B. prowadzi działalność gospodarczą (głównie najem pomieszczeń) i zatrudnia 3 pracowników, z czego jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na zasiłku macierzyńskim. Wnioskodawca jest zatrudniony na umowę o pracę w spółce A jako jej prokurent, jednak od sierpnia 2013 r. do marca 2014 roku przebywał za zasiłku chorobowym. P.B. wynajmuje spółce A pomieszczenia, które w przeszłości służyły do prowadzenia jego własnej działalności gospodarczej i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł.
Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2012 roku P. B. uzyskał przychód w wysokości [...] zł i jednocześnie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości [...] zł i poniósł stratę w wysokości [...] zł. Natomiast w 2013 roku P. B. uzyskał przychód w wysokości [...] zł, a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości [...] zł oraz poniósł stratę w wysokości [...] zł. Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2014 rok wynika, że P. B. uzyskał następujący przychód: styczeń – [...] zł, luty – [...] zł, marzec – [...] zł, kwiecień – [...] zł, maj – [...] zł i jednocześnie poniósł straty w następujących wysokościach: styczeń – [...] zł, luty – [...] zł, marzec – [...] zł, kwiecień – [...] zł, maj – [...] zł.
P. B. wskazał, że w ramach prowadzonej działalności rolniczej uprawia pszenżyto ([...] ha) oraz pszenicę ([...] ha). Ze złożonego oświadczenia wynika, że uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych w 2013 roku wyniósł [...] zł, przy czym koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2013 roku były następujące: zasiew – [...] zł, zbiory – [...] zł, uprawa – [...] zł, środki ochrony roślin – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, podatek rolny i podatek od nieruchomości – [...] zł. Natomiast w 2014 roku koszty prowadzenia działalności rolniczej poniesione do kwietnia 2014 roku były następujące: zasiew – [...] zł, uprawa – [...] zł, środki ochrony roślin – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł.
Ponadto wnioskodawca przedłożył wezwanie Banku B z dnia 8 listopada 2012 roku do spłaty wymagalnego zadłużenia w kwocie [...] zł wraz z odsetkami; umowę pożyczki z Banku C w wysokości [...] zł), a także nieczytelny harmonogram spłat kredytu/pożyczki; zestawienie należności dochodzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 6 marca 2014 roku – dochodzone należności wynoszą [...] zł (należność główna w wysokości [...] zł i odsetki w wysokości [...] zł), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z 16 września 2013 r. na wniosek Banku A. (należność główna w wysokości [...] zł i odsetki w wysokości [...] zł), zawiadomienie Komornika przy Sądzie Rejonowym w K. o zajęciu wierzytelności na rzecz spółki B w wysokości [...] zł z odsetkami na dzień 25 maja 2011 roku w wysokości [...] zł, a także harmonogram spłat umowy kredytowej w Banku D.
P. B. posiada samochód Volkswagen Transporter 1,9, rok produkcji 1997 (zastaw bankowy) – wartość rynkowa [...] zł; naczepę cysternę [...] rok produkcji 1999 – wartość rynkowa [...] zł, ciągnik Białoruś, samochód Mercedes Benz S 6000 rok produkcji 1994 – wartość rynkowa [...] zł; samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI rok produkcji 2009 (umowa kredytu – do spłaty pozostało 11 rat) – wartość rynkowa [...] zł. Z Ewidencji Środków Trwałych Stacji Paliw Płynnych P. B. za rok 2014 dla, która posiada 90 pozycji, wynika, że wnioskodawca posiada też motocykl Honda 740 i samochód ciężarowy Volvo F 613.
Średniomiesięczne wydatki P. i M.B. zadeklarowali w następujący sposób: gaz, prąd – [...] zł, woda, kanalizacja – [...] zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania – [...] zł; telefon – [...] zł; ubezpieczenie na życie – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – [...] zł.
Z dokumentów przedłożonych w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1422/13 oraz w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1378/13 wynika, że przeciwko wnioskodawcom prowadzone są egzekucyjne postępowania administracyjne i sądowe na łączną kwotę około [...] zł (koszty egzekucyjne, należności główne, należności uboczne). Według internetowej bazy KRS prokurentami samoistnymi Spółki A są wnioskodawca oraz jego synowie: K. B. (jedyny wspólnik) i K. B., który do dnia 31 lipca 2013 r., zgodnie z MSiG z dnia 7 sierpnia 2013 r., Nr 152, poz. 173526, posiadał 50% udziałów Spółki A. Natomiast w sprawie o sygn. akt III SA/Po 146/14 M.B. oświadczyła, że nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Ponadto nie jest ona zobowiązana do składania zeznań podatkowych, nie jest posiadaczem zarejestrowanych na jej nazwisko żadnych środków transportowych, ani rachunków bankowych. M.B. oświadczyła, że nie ma żadnych powiązań ze spółką A, która należy do jej syna K. B. oprócz tego, że jest współwłaścicielem obiektów, które są wynajmowane spółce.
Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, jeżeli nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j z 2012 roku, poz. 270), dalej jako P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja majątkowa wnioskodawców nie uzasadnia stanowiska o braku możliwości poniesienia przez nich pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Porównanie majątku i przychodów wnioskodawców w sposób jednoznaczny wyklucza ich z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Szczególnie, że wnioskodawca uzyskuje dochody z następujących źródeł: - działalność rolnicza na gruntach rolnych o pow. ponad [...] ha (przychód ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w 2012 i w 2013 roku wyniósł [...] zł); - działalność gospodarcza w zakresie wynajmu nieruchomości (w 2012 roku przychody wyniosły [...] zł, a koszty uzyskania przychodu [...] zł, a w 2013 roku przychody wyniosły [...] zł, a strata wyniosła [...] zł); - umowa o pracę z spółką A, od sierpnia 2013 roku do marca 2014 roku wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy (przychód z umowy o pracę w 2012 roku – [...] zł, a w 2013 roku [...] zł); - przychód z innych źródeł w 2012 roku wyniósł [...] zł, a w 2013 roku [...] zł.
Średnie miesięczne przychody wnioskodawców wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawców nie wskazują również wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w działalności rolniczej. Natomiast sam ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych nie są wystarczające dla stwierdzenia, że wnioskodawcy nie posiadają możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 roku, sygn. akt II GZ 747/13).
W sprawie nie przedstawiono jednocześnie pełnych danych, które w sposób rzetelny przedstawiałyby sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawców. Nie ujawniono choćby wysokości dopłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do prowadzonej działalności rolniczej. Wnioskodawcy nie ujawniają również informacji dotyczących powiązań majątkowych i rodzinnych z Spółką A, która przynależy do ich syna P. B. prowadzącego działalność w oparciu o mienie wnioskodawców. Powstanie tego podmiotu gospodarczego (Spółka A została utworzona w 2009 roku) zbiega się z umniejszeniem przychodów wnioskodawcy z pozarolniczej działalności gospodarczej o [...] zł (sprawa o sygn. akt III SA/Po 33/11).
W rezultacie brak jest możliwości stwierdzenia, że wnioskodawcy nie mają możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku ich utrzymania koniecznego. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawców do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w działalności rolniczej. Zadeklarowane koszty działalności gospodarczej i rolniczej wynoszą miesięcznie od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. W tym stanie rzeczy dla oceny zdolności do uiszczenia kosztów sądowych przyjąć należało, że realizowane wydatki obrazują wysokość środków pozostających w dyspozycji wnioskodawcy, czyli środków, które nie podlegają egzekucji, a przez to mogą zostać przeznaczone także na koszty postępowania sądowego w myśl zasady równoważnego traktowania powinności finansowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło