III SA/Po 1450/14

Dnia 27 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] pozostawił bez rozpoznania wniosek J. P. o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2014. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 marca 2006r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej wniosek producenta rolnego winien mieć odpowiednio wymogi formalne, a zgodnie z art. 3 ust. 4 tejże ustawy w przypadku gdy grunty stanowią przedmiot współposiadania zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Tymczasem zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Cywilnego wynika, że J. P. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, natomiast nie przedłożył zgody pozostałych współposiadaczy na zwrot podatku. Ponieważ pomimo wezwania J. P. nie załączył zgody, pozostawiono jego wniosek bez rozpoznania. W dniu 17 marca 2014 roku producent skierował do Urzędu Miasta i Gminy [...] pismo, w którym wyraził sprzeciw wobec stanowiska organu podkreślając, że tylko on zajmuje się gospodarstwem, dysponuje sprzętem, prowadzi je samodzielnie od wielu lat. Pismem z dnia 18 marca 2014r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] zwrócił się do J. P. w oparciu o art. 50 Kpa o uzupełnienie pisma poprzez wskazanie, czy jest ono zażaleniem, zakreślając termin 3 dni z rygorem określonym w art. 88 Kpa. W dniu 21 marca 2014r. J. P. zgłosił się osobiście w organie podatkowym i wskazał, że jego pismo skierowane jest do Urzędu Miasta i Gminy [...], a nie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i oczekuje odpowiedzi z Urzędu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie na postanowienie o odmowie zwrotu podatku akcyzowego J. P. złożył dopiero w dniu 7 kwietnia 2014r., czyli po terminie 7 dni od jego otrzymania. Doręczone ono bowiem zostało skarżącemu w dniu 12 marca 2014 roku. Z pisma tego nie wynika jednak nawet dorozumiany wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Stąd też organ w oparciu o art. 141 § 2 Kpa uznał, że upłynął 7 dniowy termin do złożenia zażalenia. Marginalnie wskazano, że nawet gdyby skarżący złożył zażalenie w terminie, to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, gdyż J. P. nie uzupełnił wniosku o zwrot podatku akcyzowego. J. P. skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniósł, że jako jedyny prowadzi gospodarstwo po rodzicach, fakt iż jest jeszcze 26 spadkobierców, z których połowy nie zna nie może skutkować odmową przyznania mu zwrotu podatku akcyzowego, zwłaszcza że nie jest w stanie uzyskać zgody spadkobierców . Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący w dniu 10 lutego 2014r. złożył pismo do organu w sprawie zwrotu podatku. Stosując się do zaleceń zawartych w pouczeniu dotrzymał terminu do złożenia środka zaskarżenia, kierując je jednocześnie do tego samego organu, zamiast do organu odwoławczego. Niewątpliwie o rodzaju pisma świadczy jego treść i wyrażona wola strony, a w przypadku odwołania od decyzji chodzi o niezadowolenie z wydanej decyzji. Pogląd taki jest ugruntowany w orzecznictwie i piśmiennictwie (wyrok NSA z 5 czerwca 2008r.,I OSK 839/07, z dnia 2 grudnia 2010r., I OSK 1661/10) oraz w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego - B. Adamiak, J. Borkowski ,Wydawnictwo C.H Beck, W-wa 2011. Treść pisma z dnia 16 marca 2014r. dowodzi jednoznacznie, iż J. P. kwestionuje stanowisko organu, nie zgadza się z nim w całości, a nawet przytacza argumenty stwierdzając jednoznacznie, że gospodarstwo i działalność rolniczą prowadzi sam, że nie zna spadkobierców, a szukanie ich i uzyskiwanie zgody uważa za niemożliwe i nieuzasadnione. Podkreślił też nadmierny formalizm w uzyskaniu zwrotu podatku. Treść pisma nie powinna więc budzić wątpliwości organu, jednoznacznie wskazywała ona na brak akceptacji stanowiska organu, zdecydowany sprzeciw wobec rozstrzygnięcia. Nie było więc powodów, by w oparciu o treść art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2013, poz. 267, dalej Kpa) wzywać stronę do dokładnego określenia żądania, nie było też podstawą do wezwania w trybie art. 50 Kpa niewłaściwe wskazanie organu odwoławczego. Dodatkowo pismo złożone było w terminie wymaganym do złożenia odwołania. Zachowanie 3 dniowego terminu wyznaczonego przez organ w trybie art. 50 Kpa to kolejny dowód, że skarżący nie akceptował decyzji organu, natomiast sporządzona notatka z dnia 21 marca 2014r. nie jest dowodem przeciwko takiemu twierdzeniu i nie wyjaśnia żadnych wątpliwości. Wręcz przeciwnie, stanowi ona dowód, że skarżący nie do końca zdając sobie sprawę z właściwości organu żąda pozytywnego dla siebie stanowiska. Trudno uznać, aby dla organu wiążące było twierdzenie producenta, że chce odpowiedzi od organu i w konsekwencji uznanie, że złożone pismo nie jest zażaleniem tylko dlatego, że zostało skierowane do niewłaściwego organu. Co więcej - pomimo, iż organ wezwał do sprecyzowania swego stanowiska, a skarżący osobiście się stawił, organ nie uzyskał odpowiedzi na pytanie zawarte w wezwaniu, a J. P. nie został poinformowany o swojej sytuacji prawnoprocesowej. Trudno uznać, iż organy zrealizowały określony w art. 9 Kpa obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej wysyłając pismo z dnia 24 marca 2014r., które w istocie zawierało jedynie przytoczenie przepisów materialnoprawnych. Ponadto pomiędzy treścią wezwania z dnia 18 marca 2014r., a treścią notatki istnieje zasadnicza rozbieżność co do żądań organu, więc w ocenie Sądu pytanie zawarte w wezwaniu z dnia 18 marca 2014r. pozostało bez odpowiedzi i nie mogło skutkować przyjęciem, że złożone w dniu 17 marca 2014r. pismo nie jest środkiem odwoławczym. Ponadto skarżący dotrzymywał terminów przez organ wskazanych w ten sposób wyrażając wolę zakwestionowania stanowiska organu. Oczekiwanie od osoby działającej bez pełnomocnika jednoznacznego określenia swojej sytuacji prawnoprocesowej i wyciąganie z tego konsekwencji nie jest działaniem organu w oparciu o art. 8 i 9 Kpa. W konsekwencji J. P. złożył kolejne pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 7 kwietnia 2014 r powielając w istocie swoje argumenty z pisma z dnia 17 marca 2014r., adresując je jedynie do innego organu. W żaden sposób z pisma tego nie wynika, że dopiero ono jest środkiem odwoławczym, powielenie argumentów ze złożonego w terminie zażalenia z dnia 17 marca 2014 r. dowodzi, że intencją skarżącego było właśnie zakwestionowanie postanowienia Burmistrza [...], a w konsekwencji uzyskanie zwrotu podatku. Pismo z 7 kwietnia jest też reakcją na pismo organu z dnia 24 marca 2014r., a nie zażaleniem. Żadna okoliczność nie dowodzi, że to właśnie pismo, a nie złożone w dniu 17 marca jest właściwym, skierowanym p-ko postanowieniu środkiem odwoławczym. Dowodzi tego numeracja materiałów. Zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2014r. posiada sygnaturę [...], pismo kierowane do J. P. z dnia [...] marca 2014 nr [...]. J. P. odpowiadając na nie podaje numer [...] , a nie [...]. Uznanie przez organ, że pismo z dnia 17 marca nie stanowiło zażalenie jest całkowicie dowolne i pozbawione uzasadnienia, gdyż zwiera ono identyczne argumenty jak złożone w dniu 7 kwietnia, tyle, że zostało złożone w terminie. Argument organu, że to treść pisma, a nie jego forma decydują o tym, czy jest środkiem odwoławczym jest więc chybiony, gdyż ani forma ani treść nie różnicują obu pism, a za uznaniem pierwszego z nich jako zażalenia decyduje jeszcze termin , co organ pominął w swoich rozważaniach. Dodatkowo uznanie, że o owej treści czy też formie decyduje oświadczenie strony w dniu 21 marca 2014r. jest w świetle sporządzonej notatki nie tylko nieuzasadnione, ale stanowi niedopuszczalną interpretację stanowiska skarżącego. I jak wyżej wspomniano jest całkowicie sprzeczne z zasadami postępowania sformułowanymi w art. 8 i 9 Kpa. Błędne więc w konsekwencji było uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Błędne też i przedwczesne sformułowanie zawarte w uzasadnieniu, że zażalenie J. P. i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie, bowiem nie usunął w terminie braków wniosku o zwrot podatku akcyzowego. Otóż badaniu w świetle złożonego zażalenia podlegać będzie zasadność żądania uzupełnienia wniosku. J. P. jednoznacznie we wszystkich pismach wskazywał, że gospodarstwo od kilkudziesięciu lat prowadzi samodzielnie, bez udziału innych członków rodziny. Poza oceną organu pozostały te twierdzenia, choć rozpoznając odwołanie organy winny dokonać analizy zarzutów skarżącego pod kątem treści art. 3 ust. 3 i 3 ust. 4 ustawy z dnia 10 marca 2006r. - O zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (t.j. Dz. U. Nr 52,poz.379 ze zm.). Przepisy te stanowią, że w przypadku, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu. W ust. 4 zaś – w przypadku, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. W tym miejscu podkreślić należy, że ze współposiadaniem mamy do czynienia wówczas, gdy rzecz znajduje się we wspólnym władaniu kilku osób. które władają nią w taki sposób, jak to czynią współwłaściciele, współnajemcy lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą przy założeniu, że czynią to z wolą wykonywania wspólnego prawa. Zwrot podatku akcyzowego przysługuje producentowi rolnemu, czyli osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej , będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego i wynika to wprost z art. 3 ust. 2 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. - O podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm.). W tej ostatniej ustawie w art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 lit.a i b ustawodawca przywołuje i wyodrębnia nawet instytucję posiadania bez tytułu prawnego. W ocenie Sądu nie tylko własność daje przymiot posiadania, może być tak, że posiadaczem samoistnym można być także bez tytuł prawnego ,istotne jest bowiem władanie rzeczą, wolą władania, nie zaś tytuł do niej. W tej sytuacji, uwzględniając treść powyższych przepisów oraz twierdzenia skarżącego organ winien jednoznacznie ustalić, czy J. P. był współposiadaczem, czy tylko posiadaczem gruntów, a w konsekwencji czy zasadnym było żądanie zgody pozostałych współposiadaczy. Ustalenie tego było niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego dla zwrotu podatku akcyzowego. Organy stosując art. 77 § 1 i 80 Kpa winny w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć materiał dowodowy i dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należało uchylić zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 tejże ustawy.