III SA/Po 1452/13

Dnia 3 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Starosta O. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2013 r., poz. 267), art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm., dalej: "u.k.p."), § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005), odmówił Z. Ł. wydania prawa jazdy kategorii C, C+E. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że dnia [...] czerwca 2013 r. Z. Ł. złożył wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy w związku z orzeczonym, wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] 2013 r., sygn. akt [...], zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych A, B oraz T na okres dwóch lat. W ocenie organu w świetle art. 12 ust. 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a także C+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Zgodnie zaś z § 9 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w wyniku negatywnej weryfikacji dokumentów należy odmówić wydania prawa jazdy. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. Ł. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 12 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt. 2 oraz pkt. 3 u.k.p., art. 42 § 2 oraz art. 53 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.), art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.) oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał przy tym, że Sąd Rejonowy w O. orzekając środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przychylił się do jego wniosku o nie odbieranie prawa jazdy kategorii C oraz C+E, jako że praca kierowcy stanowi dla niego źródło utrzymania. Podniósł, że to sąd jest jedynym organem właściwym do orzeczenia rodzaju i wymiaru kar oraz środków karnych wobec sprawcy. Organ administracyjny nie ma prawa rozszerzać zakresu orzeczonego środka karnego. Odmawiając wydania prawa jazdy kategorii C, C+E organ I instancji zastosował zatem względem odwołującego dodatkowe sankcje karne, wkraczając w kompetencje sądu karnego. Odnosząc się z kolei do powołanego przez organ art. 12 ust. 2 u.k.p. odwołujący stwierdził, że przepis ten nie może być stosowany wobec osób, które posiadają już uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii i uprawnienia te zostały im wyrokiem sądu odebrane. Może on znaleźć zastosowanie wyłącznie wobec osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy. Taka interpretacja w ocenie odwołującego jest zgodna z art. 104 u.k.p., który rozróżnia wymagania stawiane osobom ubiegającym się o prawo jazdy po raz pierwszy od wymagań stawianych pozostałym osobom. Odwołujący powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] czerwca 2013 r. Zdaniem organu II instancji w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 12 u.k.p., który określa w jakich przypadkach prawo jazdy nie może być wydane. Mając na względzie to, że w obrocie prawnym funkcjonuje wyrok Sądu Rejonowego w O., mocą którego orzeczono wobec odwołującego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B, na okres 2 lat, należy uznać, że regulacje te zabraniają wydania wnioskowanych przez odwołującego uprawnień do kierowania pojazdów kategorii C, C+E. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wywiódł Z. Ł., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt. 2 i pkt. 3 u.k.p., poprzez ich błędną interpretację, art. 42 § 2 i art. 53 w zw. z art. 56 Kodeksu karnego, art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, a także art. 8 i art. 45 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zaskarżone decyzje według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo materialne. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest niesporny. Wypada zatem zauważyć, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej, a przesłanego do Sądu, wynika że wyrokiem z dnia [...] 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w O., w punkcie 2 orzeczenia, orzekł wobec skarżącego na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T na okres dwóch lat. Wyrok ten uprawomocnił się dnia [...] 2013 r. (k. 2a akt administracyjnych). W związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], Starosta O. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, B+E, T (k. 5 akt administracyjnych). Z kolei zaskarżoną decyzją, powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p., odmówiono skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C, C+E. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt. 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do art. 12 ust. 2 powołanej ustawy przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (pkt 2 tego ust.), a także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (pkt 3). W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie powyższe regulacje znajdują w niej zastosowanie, a w konsekwencji - ze względu na orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T -niedopuszczalne jest wydanie mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C+E. Sąd nie zgadza się z powyższym stanowiskiem. W ocenie Sądu regulacje zawarte w art. 12 ust. 1 pkt. 2 oraz w art. 12 ust. 2 pkt. 2 i pkt. 3 u.k.p. nie znajdują zastosowania względem osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C+E. Podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1605/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) należy stwierdzić, że dokonując interpretacji przywołanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami należy mieć na względzie całość regulacji tej ustawy, a nie tylko poszczególne jej zapisy. Z faktu, że ustawodawca wyraźnie nie określił, iż przepisów art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii, nie można wywodzić, że ustawodawca nie stosuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o prawo jazdy, których wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 103 ust. 3 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 powołanej ustawy, przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 i 3. W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 u.k.p., osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. A contrario z art. 104 u.k.p. wynika zatem, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny (art. 103 ust. 1 pkt. 4 u.k.p.). Tym bardziej wymogi te nie mogą znaleźć zastosowania do tych osób - w zakresie przysługujących im uprawnień, które nie zostały cofnięte. Wskazać także należy, że w świetle art. 42 Kodeksu karnego, orzeczony przez sąd - jako środek karny - zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju (§ 1 oraz § 2), wszelkich pojazdów (§ 2) albo wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze (§ 3 oraz § 4). To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie natomiast z art. 182 § 1 zd. 1 Kodeksu karnego wykonawczego, w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym przepisem koresponduje art. 103 ust. 1 pkt. 4 u.k.p., w świetle którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy. Dopiero orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę dla właściwego organu administracji do cofnięcia uprawnień, przy czym cofnięcie to następuje w orzeczonym przez sąd karny zakresie. Organ administracji nie może samodzielnie rozszerzać tak orzeczonego przez sąd karny zakazu na uprawnienia do kierowania pojazdami, które nie zostały objęte tym zakazem. W rozpoznawanej sprawie Sąd karny orzekł wobec skarżącego o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T. Tym samym zakaz ten nie dotyczy uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C+E, które niezależnie od orzeczonego zakazu przysługują skarżącemu. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały rozszerzającej wykładni art. 12 ust. 1 pkt. 2 w związku z ust. 2 pkt. 2 i pkt. 3 u.k.p. Zdaniem Sądu regulacje te winny być stosowane wyłącznie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec tych osób, w stosunku do których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący uprawnienia w zakresie kategorii B. Zamysłem ustawodawcy było niewątpliwie to, aby wydanie prawa jazdy wskazanych w tych regulacjach kategorii nie prowadziło do iluzoryczności orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego kategorię B. Odmienną jest jednak sytuacja, kiedy to sąd karny wprost wskaże, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy określonych kategorii. W takim przypadku poprzez odmowę wydania prawa jazdy innych jeszcze kategorii, organy administracji publicznej de facto pozbawiają uprawnionego prawa do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Należy jednocześnie podkreślić, że skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji z faktu, że dokument prawa jazdy stwierdza zbiorczo uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. W konsekwencji powyższych uwag należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd oceny prawnej i poczynionych uwag. Wskazać należy jednocześnie, że organ winien zastosować w niniejszej sprawie art. 102 ust. 2 u.k.p., zważywszy na to że prawo jazdy, także w zakresie w jakim obejmuje ono uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, C+E, zostało zatrzymane skarżącemu postanowieniem Prokuratora Rejonowego w O. z dnia [...]2013 r. (k. 1 akt administracyjnych), a skarżący zgodnie z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E (k. 7 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., w punkcie I sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji, zawarte w punkcie III sentencji wyroku, podjęte zostało stosownie do art. 152 P.p.s.a.