III SA/Po 148/10

Dnia 15 marca 2011 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2009 postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy Dnia 10 lutego 2010 roku K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł. W skardze K. M. zawarł wniosek o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy K. M. wskazując, że wnioskodawca nie wyjaśnił swojej aktualnej sytuacji, pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r., III SA/Po 148/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprzeciwu, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym K. M., gdyż ten nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie informacji dotyczących jego aktualnej sytuacji. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt II FZ 387/10 oddalił zażalenie K. M. na postanowienie sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 6 października 2010 roku skarżącego wezwano do uiszczenia wpisu w wysokości 633 zł. Pismem z dnia 2 listopada 2010 roku K. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W piśmie załączonym do wniosku oświadczył, że nie posiada żadnych oficjalnych ani ukrytych przychodów z tytułu pracy, zasiłków społecznych oraz produkcji - działalności gospodarczej. Mając oficjalny status rolnika producenta i ważną do 12.02.2013 roku umowę dzierżawy 142 ha gruntów rolnych, nie ma wpływów z tego gospodarstwa. Na pokrycie kosztów wykonania prac uprawowych w 2007 rok wziął kredyt konsumencki, zabezpieczony dotacjami z produkcji rolnej. Ponieważ dotacji za 2007 rok nie otrzymał, kredytu nie spłacił i automatycznie utracił zdolność kredytową został wpisany na bankową listę dłużników. Podkreślił, że ukończył 61 lat i nie ma dla niego pracy, tak w mieście jak i na wsi. Z racji chorego pourazowo kręgosłupa, nie może pracować fizycznie jako prosty robotnik. Na administratorów gospodarstw też nie ma ofert na rynku pracy, bo każdy właściciel dla obniżenia kosztów, sam prowadzi swoje finanse lub ma już kierownika. Na zasiłki dla bezrobotnych nie może liczyć, bo jest czynnym rolnikiem. W zakresie kosztów miesięcznego utrzymania poinformował, że jest na utrzymaniu osób znajomych i nie ponosi kosztów związanych z opłatami za korzystanie z wody, energii elektrycznej, cieplnej i telefonu, które opłacają jego znajomi. Wnioskodawca zalega z płatnościami z tytułu składek w KRUS (już ponad 3,5 tys. zł.), co powoduje, że nie może korzystać z porad lekarzy, ani korzystać z refundowanych recept. Zaznaczył, że ma bardzo duże zaległości związane z obsługą zobowiązań z tytułu osobistych kosztów szczególnie, że jego sytuację pogarsza fakt, że jest po rozwodzie. Zaznaczył również, że komornik ma przystąpić do egzekucji jego długów z tytułu zaległości bankowych z jego nieruchomości. Władze gminy natomiast bezprawnie korzystają z jego nieruchomości. Nie jest w stanie zwrócić krótkookresowych pożyczek zaciągniętych u znajomych, opiewających już łącznie na kilka tysięcy złotych. Zaznaczył, że w jego dyspozycji pozostają 3 nieruchomości: jedna rolnicza (1,22ha), jedna przemysłowa (3,99 ha), a trzecią nieruchomością będącą z mocy umowy dzierżawy w jego dyspozycji jest gospodarstwo w gminie C., z tytułu posiadania której również zalega z podatkami. Nie mając dochodów z tych nieruchomości ma jednocześnie do płacenia podatki od nieruchomości w wysokości 25.000,00 zł. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z powodu nie uiszczenia wpisu. W takiej sytuacji powoduje to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu z wyłączeniem kwestii wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, K. M. pismem z dnia 26 stycznia 2011 roku, wskazał, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada dochodów i nie może ponosić kosztów. Posiada jedynie narastające długi, bowiem jego dłużnicy jakimi jest też miasto i Gmina S., pomimo obowiązującej ustawy o służebności przesyłu, od 2008 roku nie tylko uchylają się od zawarcia umowy, ale także od płacenia należnych opłat. Postępowanie cywilne w tym zakresie trwa już od 2009 roku. Wnioskodawca jest rolnikiem, który w 2007 roku wydzierżawił ponad 140 hektarów na czas 7 lat. Następnie zaciągnął kredyty, które wydatkował na prace polowe i związane z gospodarowaniem. Zamiast otrzymać należne dopłaty unijne dochodzi swoich praw przed sądami. W odniesieniu do jego zeznania podatkowego za rok 2009, oświadczył, że zostało ono złożone w sprawie o sygnaturze III SA/Po 353/10. Aby wyjaśnić rzeczywistą sytuację wnioskodawcy został on ponownie wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 14 dni od dnia odebrania niniejszego pisma pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dotychczas złożonych informacji, poprzez: udokumentowanie wysokości i celu zaciągniętych kredytów, a także miesięcznych obciążeń kredytowych (wysokość raty kredytowej), udokumentowanie wysokości egzekwowanych należności: przedłożenie zawiadomień o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz protokołów z ostatnio dokonanych czynności egzekucyjnych, przedłożenie zaświadczenia właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2008, 2009 i 2010, udokumentowanie kosztów prowadzonej działalności rolniczej za lata 2008, 2009 i 2010. W odpowiedzi wnioskodawca wyjaśnił, że łączna kwota zaciągniętych kredytów na cele rekultywacji gruntów rolnych wydzierżawionego gospodarstwa rolnego o powierzchni 142 ha wynosiła w 2007 roku 45.000,00 zł. Pomimo spłacenia znacznych kwot kredytów konsumenckich w [...], [...] i [...] nie zna ostatecznej wysokości jego zobowiązań, ponieważ zostały one sprzedane firmom windykacyjnym, których również nie zna. W latach 2008 – 2009 nie osiągał żadnych dochodów. W 2010 roku też nie uzyskiwał żadnych dochodów, a brak działalności produkcyjnej spowodował, że został wpisany do BIK, co praktycznie uniemożliwia od 3 lat (od II 2008 roku) zaciąganie kredytów obrotowych na działalność produkcyjną. Praktycznie też pozbawiony został możliwości prowadzenia innej działalności zarobkowej. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada faktur i rachunków za prace polowe z 2007 roku, bowiem czynności te na jego zlecenie i w jego imieniu wykonał L.N., mający firmę usług rolniczych, który czeka na wystawienie odpowiednich faktur do momentu uzyskania przez wnioskodawcę należnych dopłat z ARiMR. Wnioskodawca podkreślił, że nie posiada żadnych oficjalnych, ani ukrytych przychodów z tytułu pracy, zasiłków społecznych oraz produkcji – działalności gospodarczej, gdyż mając oficjalny status rolnika producenta i ważną do 31.12.2013 roku umowę dzierżawy 142 ha gruntów rolnych, nie ma wpływów z tego gospodarstwa. Ponadto wnioskodawca przytoczył również informacje już wcześniej składane w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakresie kosztów utrzymania powtórzył, że jest na utrzymaniu znajomych, którzy "przygarnęli" jego osobę pod swój dach i żywią przy wspólnym stole, a on korzysta bez opłat z gościny. Wnioskodawca zalega z płatnościami składek w KRUS na kwotę ponad 3.500,00 zł. Jednocześnie oświadczył, że wkrótce komornik ma przystąpić do egzekucji jego długów z tytułu zaległości bankowych z nieruchomości. Natomiast Władze Gminne bezumownie korzystają z jego nieruchomości, w ramach służebności przesyłu nie płacą swych zobowiązań. Nie może zwrócić krótkookresowych pożyczek zaciągniętych u znajomych, opiewających już łącznie na kilka tysięcy zł. Brak środków własnych i dostępu do kredytu uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Nie mając środków finansowych nie prowadzi żadnej zarobkowej działalności gospodarczej produkcyjnej, za to jest okradany przez "złomiarzy". Nie mając dochodów z nieruchomości ma jednocześnie do płacenia podatki od nieruchomości liczone rocznie wbrew stanowi faktycznemu i przeprowadzonym protokołom na miejscu w wysokości ok. 25.000,00 zł. Trzecią nieruchomością będącą na mocy umowy dzierżawy w jego dyspozycji jest gospodarstwo w gminie C., z tytułu prowadzenia której również zalega z podatkami. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2008 r., II OZ 322/08, niepubl; z dnia 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, niepubl.). To strona ma zatem przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (komentarz do art. 246; Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009 r.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodniania, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu pomocy prawnej w zakresie całkowitym. W przedmiotowej sprawie skarżący był dwukrotnie wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie zareagował na wezwania zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem. Wprawdzie przesłane zostały przez wnioskodawcę kolejne pisma dotyczące jego sytuacji, ale przedstawione w nich informacje już wcześniej były ujawnione przez wnioskodawcę. Wnioskodawca nie przedstawiał jednocześnie dokumentów, które potwierdziłby jego złą sytuacje, na którą się powołuje. Tym samym strona uchyliła się od przedstawienia dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., a zatem powinna liczyć się z tym, że nie będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione i uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, niepubl.). Ponieważ wnioskodawca nie podjął czynności mających na celu zmianę takiego stanu rzeczy, nie można dokonać jednoznacznej oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej oraz przyjąć, że zasługuje on na przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. W konsekwencji nie można uczynić zadość prośbie wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy, skoro sam nie wyjaśnił on jego aktualnej sytuacji majątkowej. Nie można zatem uznać za zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 1 oraz § 2, a także art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.