III SA/Po 1491/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...]. IIISA/Po 1491/21 Uzasadnienie Komendant Miejski Policji w K. orzeczeniem z dnia 19 lipca 2021 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 135j ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz.U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) orzekł winę policjanta – sierż. szt. M. K., w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 25 czerwca 2021 roku Komendant Miejski Policji w K. działając na podstawie art. 134 i ww. ustawy o Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec sierż. szt. M. K., zarzucając mu naruszenie dyscypliny służbowej poprzez brak realizacji podczas pełnionych w okresie od 2 do 12 września 2020 r. trzech służb nocnych, zadań i obowiązków służbowych, gdzie policjant w tym czasie przebywał, jak wykazały czynności wyjaśniające, na terenie prywatnej posesji Ne [...] w K., gdzie zamieszkuje, co stanowiło naruszenie przepisów § 14 i 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 768 KGP/2007, przepisów § 10 i 13 zarządzenia nr 30 KGP/2017 oraz przepisów § 4 wytycznych nr 2 KGP/2007. Jak wyjaśnił organ, do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. przyczynił się system pozycjonowania GPS, gdzie odbiornik GPS zamontowany jest w radiostacjach będących w radiowozach. Pozycjonowanie sygnału GPS następuje co 1 minutę, to znaczy jest to odświeżanie systemu i po każdej minucie system wskazuje faktyczne (nowe) położenie pojazdu (radiowozu). W toku czynności wyjaśniających zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji i Profilaktyki Społecznej KMP w K. kom. P. T. z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. pełnionych w okresie od 01 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. sporządził tabelę, obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była pełniona służba nocna, czasookres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli kom. P. T. załączył wydruki z map z systemu CISCO dla poszczególnych służb obrazujące czasookres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku trzech służb sierż. szt. M. K. lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem, którego policjant pełnił służbę, nie zgadzała się z zapisami w notatniku służbowym policjanta. M. K. wniósł odwołanie od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K., zarzucając, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesadza o jego winie. Ponadto wskazał, że od rzekomych przewinień do czasu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego minęło bez mała 10 miesięcy. Komendant Policji orzeczeniem z dnia 18 sierpnia 2021 roku, nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z ujawnieniem w dniach 11 i 14 września 2020 roku nieprawidłowej realizacji zadań służbowych poprzez spanie podczas służby przez policjantów Komisariatu Policji w K. i Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w K., Komendant Miejski Policji w K. polecił przeprowadzenie czynności nadzorczych nad przebiegiem służb pełnionych w porze nocnej. W wyniku weryfikacji powyższych służb stwierdzono nieprawidłowości podczas ich realizacji. W dniu [...] kwietnia 2021 roku Komendant Miejski Policji w K. polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających, które zostały zakończone w dniu 28 maja 2021 roku i potwierdziły, że M. K. pełnił 19 służb patrolowych w godzinach 19:00-07:00 w rejonie działania komendy Miejskiej Policji w K.. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w trzech przypadkach tj. w nocy 01/02.09.2020r. w godzinach od 4.13 do 6.02, 08/09.09.2020 r. w godzinach 03.47 – 05.05 i 11/12.09.2020 r. w godzinach 04.23 – 05.02 funkcjonariusz pełnił służbę w sposób nieprawidłowy. Analiza systemu CISCO w zakresie tras przejazdu radiowozu, z wykorzystaniem którego wyżej wymieniony pełnił służbę nocną wykazała, że policjant w tym czasie przebywał na terenie prywatnej posesji przy ulicy [...]. Natomiast z zapisów w notatniku służbowym wynikało, że policjant realizował czynności służbowe, wskazane szczegółowo w orzeczeniu. Jak dalej wskazał organ, w sprawozdaniu przedstawiono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego za popełnione przewinienia dyscyplinarne, w związku z czym w dniu 25 czerwca 2021r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne. Zdaniem organu odwoławczego, M. K. dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i nie upłynął żaden z terminów wskazanych w art. 135q ust. 2 i 3 ustawy o Policji, gdyż zaskarżone orzeczenie organu I instancji nie było prawomocne. Ponadto, w zebranym materiale dowodowym oraz aktach osobowych M. K. brak przesłanek wskazujących na to, że wykazał się on męstwem lub odwagą oraz miał poważne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych, o których mowa w art. 135q ust. 4 ustawy o Policji. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się stwierdzenie nieważności orzeczenia organu administracji I i II instancji w całości, bądź o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Policji jak również orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. oraz umorzenie w całości postępowania jako bezprzedmiotowego; względnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Komendanta Policji oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K., zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów: 1 art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane zostać jako przewinienie dyscyplinarne; 2. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 14 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 roku w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym i § 10 i § 13 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 22 września 2017 roku w sprawie pełnienia służby na drogach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący nie realizował zadań służbowych. 3. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 Wytycznych Nr 2 Komendant Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 roku w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący w sposób nieuprawniony dokonał w notatniku służbowym wpisów dotyczących realizacji zadań służbowych. II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie umorzenia przedmiotowego postępowania, ponieważ pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte z dniem 14 października 2020 roku i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w K. przez pracownika cywilnego A. Z.; w tym również dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w K.. 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ ograniczył swoje czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, tj. map przedstawiających położenie nadajnika GPS, zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu CISCO, 3. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych; naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy; nienależyte sporządzenie orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł; 4. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c ustawy o Policji w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a ustawy o Policji w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.) w z w. z art. 5 poprzez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS, znajdujących się z policyjnych środkach transportu, 5. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw., z art. 15 k.p.a. poprzez arbitralne działania organu I instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania, 6. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy zabrakło pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miał dopuścić się w trakcie pełnionej służby skarżący, a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do jego uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 138 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1882, ze zm.),sprawy dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji wpisują się w kognicję sądów administracyjnych. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest orzeczenie Komendanta Policji z dnia 18 sierpnia 2021 roku, utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 19 lipca 2021 roku, którym organ orzekł winę policjanta – sierż. szt. M. K., w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organy w przedmiotowej sprawie, w związku z ujawnieniem w dniach 11 i 14 września 2020 roku nieprawidłowej realizacji zadań służbowych poprzez spanie podczas służby przez policjantów Komisariatu Policji w [...] i Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w K., Komendant Miejski Policji w K. polecił przeprowadzenie czynności nadzorczych nad przebiegiem służb pełnionych w porze nocnej. W wyniku weryfikacji powyższych służb stwierdzono nieprawidłowości podczas ich realizacji. W dniu 13 kwietnia 2021r. Komendant Miejski Policji w K. polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających, które zostały zakończone w dniu 28 maja 2021 roku i potwierdziły, że M. K. pełnił 19 służb patrolowych w godzinach 19:00-07:00 w rejonie działania komendy Miejskiej Policji w K.. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w trzech przypadkach tj. w nocy 01/02.09.2020r. w godzinach od 4.13 do 6.02, 08/09.09.2020 r. w godzinach 03.47 do 05.05 i 11/12.09.2020 r. w godzinach 04.23 do 05.02 funkcjonariusz pełnił służbę w sposób nieprawidłowy. Analiza systemu CISCO w zakresie tras przejazdu radiowozu, z wykorzystaniem którego wyżej wymieniony pełnił służbę nocną wykazała, że policjant w tym czasie przebywał na terenie prywatnej posesji przy ulicy [...]. Natomiast z zapisów w notatniku służbowym wynikało, że policjant realizował czynności służbowe, wskazane szczegółowo w orzeczeniu. W ocenie organów, skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, co uzasadniało nałożenie kary dyscyplinarnej. Zdaniem skarżącego, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesadza o jego winie, ponadto postępowanie dyscyplinarne wszczęto pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane zostać jako przewinienie dyscyplinarne zgodnie z art. 135 ust 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1882, ze zm.) postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, jeżeli: 1) czynności wyjaśniające nie potwierdziły popełnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne; 2) upłynęły terminy określone w ust. 4 i 5; 3) postępowanie dyscyplinarne w sprawie tego samego czynu i tego samego policjanta zostało prawomocnie zakończone lub, wcześniej wszczęte, toczy się. Ponadto, jak wynika z ust 3 art. 135 ustawy, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W świetle podniesionych w skardze zarzutów, kluczowym zagadnieniem w kontrolowanej sprawie, istotnym dla oceny legalności orzeczenia, jest ocena, czy postępowanie dyscyplinarne wszczęto przed upływem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3. Bieg terminu, jak wynika ze wskazanego wyżej przepisu, ustawodawca powiązał z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, a zatem początkową datę biegu terminu wyznacza dzień uzyskania informacji o takim działaniu policjanta, które stanowi naruszenie dyscypliny w rozumieniu przepisów ustawy. Co należy podkreślić, chodzi tu przy tym o powzięcie przedmiotowej wiadomości po raz pierwszy przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2016 r. sygn. I OSK 3173/14, przepis art. 135 ust. 3 ustawy o Policji jest przepisem prawa materialnego. Powołany przepis powinien być wykładany literalnie. Nie może być on interpretowany zależnie od okoliczności sprawy. Dzień powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, to dzień, w którym nastąpiło faktyczne (rzeczywiste) powzięcie wiadomości o tym, że określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, nastąpiło. Ponadto, chodzi tu również o uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w ww. art. 135 ust 3 ustawy W orzeczeniu z dnia 19 lipca 2021 r. Komendant Miejski Policji w K. wskazał wyłącznie na datę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, w ramach którego zebrano materiał dowodowy. Natomiast organ odwoławczy, pomimo podniesionego już w odwołaniu zarzutu, wskazał jedynie, że upłynął żaden z terminów wskazanych w art. 135q ust 2 i 3 ustawy o Policji, gdyż zaskarżone orzeczenie organu I instancji nie jest prawomocne. Dopiero w odpowiedzi na skargę wniesioną do Sądu, organ odwoławczy wskazał, że Komendant Miejski Policji powziął wiadomość o przewinieniu dyscyplinarnym w dniu 28 maja 2021 r., tj. w dacie zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ w dniu 13 kwietnia 2021r. W aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w K. w związku z ujawnieniem w dniu [...] września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] i Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISKO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Z treści notatki służbowej jak i z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 25 czerwca 2021 r. wynika, że czynności wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie w systemie CISKO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r., zostały zlecone w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 roku i 14 września 2020 roku faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy. W świetle powyższego, nie sposób, zdaniem Sądu, przyjąć, że organy w przedmiotowej sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącego powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną. W szczególności, organy nie wyjaśniły, co należy rozumieć przez " ujawnienie w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych". W konsekwencji zaś, czy ujawnienie faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych jest tożsame z powzięciem po raz pierwszy wiadomości o tym fakcie przez przełożonego dyscyplinarnego. Nie wyjaśniono również na czym owo "ujawnienie" polegało i czy uzyskane wiadomości były na tyle wiarygodne, że pozwoliły przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że zachowanie skarżącego może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. W skardze wniesionej do Sądu skarżący podnosi, że już 10 września 2020 r. Komendant Miejski Policji posiadał informacje wynikające z analizy systemu CISCO. Jeżeli więc w istocie przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, za które wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, to nie sposób byłoby przyjąć, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy o Policji) w tej konkretnie sprawie, należy liczyć od daty zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ w dniu 13 kwietnia 2021r. mających na celu – jak wskazano wyżej, sprawdzenie w systemie CISKO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Konieczności wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazanych wyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy powoduje, że zaskarżone orzeczenie jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji nie poddają się kontroli Sądu, w świetle wskazanych wyżej przepisów. Z uwagi zaś na powyższe, Sąd uznał, że ocena pozostałych, podniesionych w skardze zarzutów, byłaby przedwczesna. Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią wskazanie do dalszego postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.