III SA/Po 1517/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi F. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]., działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec F. C. (dalej także: strona, zobowiązana), zam. [...], ul. [...], [...], na podstawie wystawionego przez Zarząd Związku Międzygminnego [...] w [...] tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2021 r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres: 8-9/2018, 1,2,5-12/2019 i 1,2,4-10/2020 w wysokości [...] zł należności głównej plus odsetki za zwłokę i należne koszty upomnienia. Pismem z [...] czerwca 2021 r. F. C. (data nadania w placówce pocztowej ta sama) zwróciła się do organu z prośbą o zwolnienie spod zajęcia świadczenia emerytalnego, gdyż jest to dla strony zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Jednocześnie, w treści podania zobowiązana wskazała, że nie uchyla się od prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie innego środka egzekucyjnego. Pismem z [...] lipca 2021 r. nr [...], organ egzekucyjny wezwał F. C. do wskazania alternatywnego środka, który mógłby doprowadzić do uregulowania należności wobec wierzyciela - Związku Międzygminnego [...] w [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone dorosłemu domownikowi - U. Z. w dniu [...] lipca 2021 r. Pismem z [...] lipca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej ta sama) zobowiązana wniosła odpowiedź na wezwanie organu egzekucyjnego z [...] lipca 2021 r. nr [...], w treści której nie zawarła odpowiedzi na powyższe pismo, lecz odniosła się do toczącej już wcześniej innej sprawy w której złożone zostały zarzuty (sprawa rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]). W dniu [...] lipca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej: [...] lipca 2021 r.) F. C. wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości. Postanowieniem z [...] września 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...] odmawiające zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie [...] września 2021 r. Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji F. C. złożyła skargę do WSA. Skarżąca zarzuca organowi odwoławczemu "że nic nie sprawdził co się dzieje w wymienionych numerach spraw na które się powołuje". Ponadto, strona wskazała, iż z uwagi na "bałagan i nieścisłości w dokumentach", sprawy nie były do końca wyjaśnione przez firmę [...] w [...] oraz Urząd Skarbowy w [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego, jak i materialnego. Przedmiotem zaskarżenia strony skarżącej jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. z [...] lipca 2021 r. odmawiające zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonanej zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2021 r. W myśl art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przez zwolnienie spod egzekucji należy rozumieć niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego - art. 1a pkt 21 ustawy. Trafnie zauważył organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów, zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego leży w gestii organu egzekucyjnego. Pozytywne rozstrzygnięcie organ może wydać wyłącznie w przypadku kumulatywnego wystąpienia następujących przesłanek: złożenia przez zobowiązanego wniosku w sprawie zwolnienia z egzekucji, istnienia ważnego interesu zobowiązanego. Dla oceny zasadności wniosku o zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego konieczne jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Wprawdzie ziszczenie się omawianej przesłanki nie obliguje organu egzekucyjnego do pozytywnego załatwienia wniosku, jednak organ egzekucyjny zobowiązany jest do ustalenia tej okoliczności. Podkreślenia wymaga, że "przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Go82/18, podobnie orzekły: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt Sa/Gd 189/13, NSA w wyroku z dnia 01 września 2011 r. sygn. akt II FSK 489/10, NSA w wyroku z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt li FSK 789/08). Trafnie również zauważono w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że przy uwzględnieniu całości okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. z [...] lipca 2021 r. nr [...] było prawidłowe i w pełni uzasadnione. Organ egzekucyjny zbadał, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia. Ciężar wykazania alternatywnych źródeł zaspokojenia egzekucyjnego spoczywa na zobowiązanym. Musi on przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji danych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Tymczasem F. C., pomimo wezwania z [...] lipca 2021 r. nie wskazała, jaki środek egzekucyjny (możliwy do zastosowania) byłby dla niej mniej uciążliwy. Ponadto, nie wskazała żadnego innego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji, nie wskazała także innego alternatywnego, a przede wszystkim skutecznego sposobu uregulowania przedmiotowych zaległości. Odpowiadając na powyższe wezwanie, zobowiązana odniosła się jedynie do toczącej już wcześniej innej sprawy w której złożone zostały zarzuty (sprawa rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]). Wymaganych okoliczności zobowiązana nie wykazała również w kolejnym etapie, tj. w skardze do WSA. Prawidłowo też podniósł organ, że niezależnie od powyższego nawet przy spełnieniu wszystkich przesłanek z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny miał prawo odmówić przedmiotowego zwolnienia. Decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma bowiem charakter "fakultatywny", tzn. organ egzekucyjny orzeka w ramach uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznaniowość dotyczy zarówno oceny występowania samych przesłanek, jak i podjęcia decyzji o zastosowaniu instytucji zwolnienia z egzekucji. Istotnym jest, że uznanie administracyjne nie wyraża się jedynie w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom zwolnienia, ale również w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zwolnienia (istnienie przesłanek zwolnienia nie obliguje organu do pozytywnego rozstrzygnięcia, lecz jedynie stwarza dla niego taką możliwość). Zarzuty powołane w skardze nie miały związku z zaskarżonym postanowieniem. Nadto skarżąca podniosła kwestie związane z działaniem wierzyciela, nie wskazując co konkretnie zarzuca skarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2021 r. nr [...]. Reasumując, prawidłowo skonstatował organ, że przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, co należy wyprowadzić z okoliczności, że zwolnienie może być dokonane tylko na wniosek zobowiązanego. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania WSA oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.