III SA/Po 155/16

Dnia 01 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokatowi T. T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 590,40,- (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 110,40,- (sto dziesięć 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 roku sygn. akt III SA/Po 404/15 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2012 roku (nr 3933/10/2012) w przedmiocie odmowy przyznania M. G. renty strukturalnej. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że termin dziewięciu miesięcy, przewidziany na dokonanie czynności wynikający z § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), nie jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Z upływem tego terminu nie można łączyć konsekwencji w postaci wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], rozpoznając sprawę ponownie po wyroku sądu administracyjnego, decyzją z dnia [...] września 2015 roku (nr [...]), uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] oraz przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że w konsekwencji wyroku sądu administracyjnego organy administracji publicznej zobowiązane są do merytorycznego rozpoznania wniosku M. G. o przyznanie renty strukturalnej. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności, a także z uwagi na włączenie do akt sprawy nowego dowodu w postaci umowy dzierżawy konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku (nr [...]), odmówił przyznania M. G. renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wnioskodawca nie spełnił warunku przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy. Organ wyjaśnił, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli: nastąpiło przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy - §6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm.). M. G. nie spełnił powyższego warunku, gdyż na dowód przekazania gospodarstwa w dniu 01 września 2015 roku przedłożył w Biurze Powiatowym ARiMR umowę dzierżawy gruntów rolnych zawartą w dniu 20 kwietnia 2012 roku pomiędzy właścicielami M. i L. G. (wydzierżawiający) a P. G. (dzierżawcą). Umowa została poświadczona notarialnie. Zgodnie z postanowieniami umowy grunty orne o łącznej powierzchni 8,07ha zostały oddane do używania i pobierania pożytków na okres 10 lat. Po zakończeniu umowy dzierżawca obowiązany jest zwrócić nieruchomość. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wywiedzionego odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania renty strukturalnej. M. G. ponownie w niniejszej sprawie administracyjnej skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Skarżącego decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie odpowiada prawu, gdyż w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, której organy administracji publicznej nie przestrzegają. Na poparcie wskazanego zarzutu Skarżący powołał dwa wyroki sądów administracyjnych: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2015 roku o sygn. akt III SA/Po 404/15 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 roku o sygn. akt III SA/Po 941/13. Skarżący wyjaśnił, że pierwszym z wyroków sąd rozstrzygnął już sprawę na jego korzyść, a drugi z wyroków przesądza, że argumentacja organu jest chybiona. Skarżący zarzucił także, że Agencja uchybiła terminom załatwienia sprawy. Skarżący zakwestionował ponadto ustalenia organów administracji publicznej co do tego, że umowa dzierżawy została dostarczona do Biura Powiatowego ARiMR dopiero w dniu 01 września 2015 roku. Wskazał przy tym, że ten dokument musiał zaginąć lub się zapodziać w ARiMR, gdyż musiał się znaleźć na początku drogi związanej z projektem renta strukturalna. Skarżący zastrzegł przy tym, że może potwierdzić to wtórnikiem, ale uznaje to za niuanse mało istotne dla sprawy. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi na zarzuty skargi organ podtrzymał stanowisko, że przekazanie gospodarstwa rolnego powinno mieć charakter odpłatnego lub nieodpłatnego przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład prowadzonego gospodarstw rolnego. Organ I instancji wielokrotnie informował Skarżącego o warunkach, które musi spełnić przejmujący gospodarstwo rolne. Na dowód przekazania gospodarstwa rolnego Skarżący przedłożył umowę dzierżawy gruntów rolnych. Zatem nie został spełniony wymóg określony w §4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ zaznaczył, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w całości przyjął stanowisko wiążące w tej sprawie sądów administracyjnych dotyczące charakteru prawnego i skutków prawnych terminu określonego w § 19b ust. 4 powołanego powyżej rozporządzenia. Wyroki sądu administracyjnego nie zwalniały organu administracji publicznej z obowiązku przeprowadzenia oceny w zakresie wykonania obowiązku przekazania gospodarstwa rolnego następcy prawnemu. Dyrektor ARiMR zaznaczył, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie może być mowy o naruszeniu zasady res iudicata. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia oraz tylko między tymi samymi stronami. Organ wskazał także, że argumentacja skargi dotycząca dostarczenia umowy dzierżawy nie jest prawdziwa. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie stawianych zarzutów. Jednocześnie nie wyjaśnił, jak umowa dzierżawy opatrzona datą jej sporządzenia na dzień 20 kwietnia 2012 roku mogła znajdować się w aktach sprawy nie etapie jej pierwotnego rozstrzygania, skoro pierwsza decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] została wydana pięć miesięcy wcześniej, czyli w dniu [...] listopada 2011 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a.). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, a ponadto bez naruszenia przepisów postępowania przyjęły ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowały prawo materialne. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm.). Rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa - § 4pkt 5 powołanego rozporządzenia. Warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli przekazanie nastąpiło przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego - §6 ust. 2 pkt 2 lit. a i lit. b powołanego rozporządzenia. Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Warunkiem koniecznym dla wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej jest wyzbycie się przez rolnika własności gruntów rolnych, na których prowadził on działalność rolniczą. Warunek przekazania gospodarstwa rolnego zostaje spełniony, gdy następca prawny rolnika nabywa prawo rzeczowe o cechach określonych w art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U. 2016, poz. 380 ze zm.), czyli w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Powołane powyżej skutki prawne nie powstają w wyniku zawarcia umowy dzierżawy. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz – art. 693 §1 ustawy – Kodeks cywilny. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy (art. 705 Kodeksu cywilnego). Analiza dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych jednoznacznie ujawnia, że Skarżący nie przekazał własności gruntów rolnych wchodzących wcześniej w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jednak nie wyzbył się własności gruntów rolnych. Nie budzące żadnych wątpliwości dowody (umowa dzierżawy potwierdzona notarialnie) wskazują bowiem, że grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego wcześniej Skarżący zastały przekazane synowi wnioskodawcy, ale jedynie w ramach umowy dzierżawy, czyli do użytkowania i pobierania pożytków na okres 10 lat. Powyższy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez Skarżącego. W konsekwencji przyjąć należało, że skarżony organ prawidłowo zastosował prawo materialne. Skarżący nie spełnił warunku przekazania gospodarstwa rolnego, a to skutkować musiało wydaniem decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Sąd podziela stanowisko, że okolicznością nieistotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia kontrolowanej jest to kiedy umowa dzierżawy została złożona przez skarżącego w organie administracji publicznej. Przy czym dowody zgromadzone w aktach sprawy jednoznacznie wskazują, że miało to miejsce w dniu 01 września 2015 roku. Skarżący w żadnym zakresie nie podważył ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji publicznej. Na gruncie okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy całkowicie bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia zasady "res iudicata", czy to w ujęciu argumentacji skargi definiowanej jako brak wykonania wyroku sądu administracyjnego, czy też w ujęciu prezentowanym przez organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę. W powyższym zakresie wyjaśnić należy, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2015 roku sygn. akt III SA/Po 404/15 dokonano oceny legalności innej decyzji niż decyzja będąca przedmiotem aktualnej skargi. Organy administracji publicznej w całości i prawidłowo wykonały powołany wyrok. Zgodnie z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, organy przystąpiły do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o przyznanie renty strukturalnej. Wbrew oczekiwaniom Skarżącego z powołanego wyroku w żadnym zakresie nie wynikało związanie organu, co do przyszłego rozstrzygnięcia sprawy, a tym bardziej zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu mu renty strukturalnej. Całkowicie chybione jest powoływanie się przez skarżącego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 roku o sygn. akt III SA/Po 941/13. Ten wyrok zapadł poza granicami sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga M. G. Powołanym wyrokiem sąd oceniał legalność decyzji, którą rozstrzygnięto sprawę dotyczącą renty strukturalnej z wniosku innego rolnika (H. K.). Wskazany wyrok został wydany w innej sprawie sądowoadministracyjnej, a w konsekwencji nie ma mowy o naruszeniu zasady powagi rzeczy osądzonej, czy też naruszeniu obowiązków organu wynikających ze związania wyrokiem sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprawy. Okoliczności kontrolowanej sprawy wykluczają możliwość naruszenia art. 156 §1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 23). Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], rozpoznającego sprawę ponownie po wyroku sądu administracyjnego, z dnia [...] września 2015 roku (nr [...]) została wydana po tym, jak sąd administracyjny usunął z obrotu prawnego wcześniejszą decyzję tego organu. Także decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], z dnia [...] listopada 2015 roku (nr [...]) nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż wcześniejsza decyzja tego organu została uchylona decyzją Dyrektora ARiMR w [...] z dnia [...] września 2015 roku (nr [...], o czym była mowa akapit wyżej). Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.