III SA/Po 165/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędzia WSA Małgorzata Górecka WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Górecka /-/M. Lorych-Olszanowska /-/M. Kosewska Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2008 r. nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. oraz art. 5a ust. 3 i 4 ustawy o utworzeniu ARiMR (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 264 ze zm.) – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego nr [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na wniosek strony z dnia 21 października 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji wskazał, że w dniu 30 września 2005r. R. P. złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o rozgraniczenie nieruchomości. Uwzględniając ten wniosek Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiesił postępowanie w sprawie postanowieniem z dnia 21 października 2005 r. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 29 października 2005r. W dniu 18 maja 2007 r. R. P. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie, składając jednocześnie zażalenie. Skarżący podał, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu choroby, co uniemożliwiło wcześniejsze złożenie zażalenia. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjął, iż wyjaśnienia skarżącego były mało wiarygodne i nie zostały poparte żadnym dowodem stwierdzającym chorobę obłożną, która uniemożliwiała dopełnienie czynności, w związku z czym nie została spełniona przesłanka określona w art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto wniosek należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a skarżący nie wskazał jednoznacznie, w jakim terminie chorował. W tym przypadku termin wniesienia zażalenia upływał w dniu 5 listopada 2005r. R. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako oczywiście niezgodnego z prawem i stanem faktycznym, a także o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż postanowienie organu I instancji nie zawierało pouczenia o przysługującym od niego środku zaskarżenia. Ponadto skarżący wskazał, iż postanowienie z dnia 21 października 2005r. nie zostało mu prawidłowo doręczone, przez co nie mogło wywołać żadnych negatywnych dla niego skutków. R. P. podniósł również, iż na skutek szykanowania przez organ I i II instancji rozchorował się i musiał się leczyć m.in. w szpitalu psychiatrycznym, za co nie ponosi winy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na jego poparcie przedstawił obszerne orzecznictwo w przedmiocie zasad przywracania uchybionych terminów i przyczyn, które mogą stanowić podstawę uwzględnienia wniosku strony, podkreślając przy tym, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło z powodu choroby. Dodatkowo organ wskazał, iż skarga sporządzona przez R. P. obarczona jest wadą braku podpisu, bowiem została wykonana przy użyciu kalki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż strona podniosła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz.U. nr 153,poz.1269 ze zmianami) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia wydanego przez organ I instancji. Sąd nie przyznał racji skarżącemu, który twierdził, iż postanowienie wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 21 października 2005 r. o zawieszeniu postępowania nie zostało mu skutecznie doręczone. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dowód doręczenia, z którego wynika, że postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 29 października 2005 r. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 k.p.a., termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 5 listopada 2005 roku. Treść zaskarżonego postanowienia zawiera prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie jego zaskarżenia. Także ten zarzut strony okazał się zatem nieuzasadniony. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, natomiast jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 cytowanego przepisu). W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy przyjął, iż wyjaśnienia skarżącego są mało wiarygodne i niepoparte żadnym dowodem stwierdzającym chorobę obłożną, a w konsekwencji niewystarczające dla przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, skoro organ odwoławczy powziął wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony w tym zakresie, winien podjąć działania mających na celu wyjaśnienie wątpliwości przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. W szczególności uzasadnienie postanowienia nie wskazuje, by organ ocenił i wyjaśnił, dlaczego okoliczności powołane we wniosku miały charakter subiektywny, zależały od należytej staranności strony, czy też nie spełniały kryterium obiektywnej możliwości dokonania czynności w terminie. Samo przywołanie z orzecznictwa przykładów braku winy nie realizuje obowiązku organu w zakresie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i nie wyjaśnia stronie zasadności przesłanek, jakimi organ się kierował. W sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom czy faktom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie wymagają one zgodnie z treścią cytowanego przepisu rzeczywistego do nich odniesienia. W tym miejscu należy wskazać, że przepis art. 7 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. I OSK 1330/05, Lex Nr 2892598). Jeżeli zatem organ powziął wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony o jej stanie zdrowia w czasie biegu terminu zaskarżenia postanowienia z dnia 21 października 2005r., powinien wezwać ją do przedstawienia okoliczności uzasadniających stan chorobowy. Jednocześnie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. strona nie jest zobowiązana do udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę przywrócenia terminu a jedynie do ich uprawdopodobnienia. Podstawową różnicą pomiędzy udowodnieniem określonej okoliczności a jej uprawdopodobnieniem jest brak podstaw do wymagania przez organ administracji wykazania pewności zaistnienia danego faktu, a jedynie możliwości jego zaistnienia, tj. jego wiarygodności, przekonania o jego prawdopodobieństwie. Skarżący powinien zatem mieć możliwość przedstawienia dokumentów potwierdzających przebytą chorobę. Dopiero na takiej podstawie organ mógłby dokonać oceny, czy stan zdrowia skarżącego w czasie biegu terminu zaskarżenia postanowienia pozwalał na przypisanie mu winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, a tym samym uzasadniał ewentualne przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności. Okoliczności te nie zostały wyjaśnione, co uniemożliwia dokonanie oceny trafności stanowiska organu odwoławczego. Przedstawiona argumentacja pozwala w ocenie Sądu na stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 58 § 1 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien wyjaśnić okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę, czy uchybienie terminu do dokonania czynności było niezawinione przez skarżącego, czy też przy dołożeniu należytej staranności mógł dochować terminu – z uwzględnieniem konieczności jedynie uprawdopodobnienia tej okoliczności przez skarżącego a nie jej udowodnienia. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, a na podstawie art. 152 powołanej ustawy stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Górecka /-/M. Lorych-Olszanowska /-/M. Kosewska