III SA/Po 1708/14

Dnia 24 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 września 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego spółki A na podstawie tytułów wykonawczych nr: od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że egzekucja zobowiązań pieniężnych wymienionych w powyższych tytułach wykonawczych przy zastosowaniu środków egzekucyjnych określonych w art. 1 pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okazała się bezskuteczna z uwagi na brak składników majątkowych zobowiązanej spółki, do których można by prowadzić postępowanie egzekucyjne. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny podejmował wszelkie dostępne działania zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanej spółki. W celu ustalenia składników majątku zobowiązanej kierowano pisma do CEPiK oraz Centralnej ewidencji ksiąg wieczystych. Z uzyskanych informacji wynika, że zobowiązana nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, do którego można by prowadzić postępowanie egzekucyjne. W toku podejmowanych czynności egzekucyjnych ustalono ponadto, że zobowiązana nie funkcjonuje pod adresem wskazanym na tytułach wykonawczych, tj. [...] w P. Korespondencja jest zwracana z adnotacją "adresat wyprowadził się". Również z ustaleń dokonanych w terenie przez poborcę wynika, że spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym na tytułach adresem. Pod adresem tym mieści się prywatna uczelnia wyższa, a pracownicy tejże uczelni oświadczają, że zobowiązana spółka nie prowadzi już działalności po tym adresem. Podejmowane działania zmierzające do prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych w Banku B oraz Banku C okazały się również bezskuteczne. Uzyskano informację, że banki te prowadzą rachunki bankowe dla zobowiązanej spółki, jednakże brak środków uniemożliwia realizację zajęcia. Ponadto do zajętego w Banku C rachunku bankowego wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. łączne prowadzenie egzekucji przejął Komornik przy Sądzie Rejonowym. Z przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z komornikiem wynika, że na rachunku bankowym, do którego wystąpił zbieg egzekucji brak jest środków i nigdy żadne kwoty nie wpływały. W związku z powyższym komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność. W celu ustalenia majątku i adresu siedziby spółki pismem z dnia 26.02.2014 r. wezwano prezesa spółki P. K. do stawienia się celem wskazania składników majątku spółki. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania, do dnia wydania niniejszego postanowienia prezes zarządu spółki nie skontaktował się, pozostawiając tym samym pismo bez odpowiedzi. Reasumując, organ egzekucyjny stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż na podstawie dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem wierzyciela brak było podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki A, ponieważ zgodnie z dokumentami zgłoszeniowymi posiadanymi przez wierzyciela zobowiązana spółka do chwili obecnej nie wyrejestrowała się z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, skoro zobowiązana spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie można wykluczyć jednoznacznie, że nie posiada składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, czy też że nie posiada lub nie będzie posiadała żadnych wierzytelności oraz że nie uzyska przychodu. Powołując się na art. 1a pkt 7 i art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel wskazał nadto, że organ egzekucyjny nie podjął czynności zmierzających do zastosowania lub realizowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanej związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i bezsprzecznie nie wykazał, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a tym samym, że umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego było zasadne. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 18, art. 59 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne wobec spółki A. Dołożył wszelkiej staranności w celu ustalenia majątku zobowiązanego mogącego stanowić przedmiot egzekucji. Oprócz przeprowadzenia szeregu czynności, zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanego, do którego można by skierować skuteczną egzekucję, dokonał zajęcia rachunków bankowych, poszukiwał informacji w ramach art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wzywał prezesa zarządu spółki celem udzielenia informacji o majątku zobowiązanego. Tak więc organ egzekucyjny podjął wszelkie niezbędne kroki celem ustalenia majątku zobowiązanego, dokonał wielu czynności egzekucyjnych dążąc do wyegzekwowania dochodzonych należności. Jednakże środki egzekucji administracyjnej wymienione w art. 1a pkt 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okazały się bezskuteczne, a należność w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym stała się nieściągalna. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia postępowania organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym w tytułach wykonawczych adresem. Ponadto zobowiązana Spółka nie posiada żadnego innego majątku, z którego można by skutecznie zaspokoić roszczenia wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił także uwagę, że do dnia wydania postanowienia z dnia 17 czerwca 2014 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wierzyciel nie udzielił organowi egzekucyjnemu jakiejkolwiek informacji o innych składnikach majątku zobowiązanej Spółki, do którego można by skierować egzekucję. Natomiast fakt, że spółka A formalnie jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą nie jest równoznaczny z osiąganymi dochodami, które podlegałyby egzekucji. Również sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie jest równoznaczny z istnieniem majątku, szczególnie zważywszy, że w toku podjętych czynności egzekucyjnych ustalono, że zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych. W skardze na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając naruszenie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu wierzyciel podniósł, że zgodnie z dokumentami zgłoszeniowymi posiadanymi przez wierzyciela, zobowiązana Spółka do chwili obecnej prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia 33 pracowników według stanu na dzień 26.09.2014r. Ponadto wskazał, że skoro zobowiązana spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie można wykluczyć jednoznacznie, że nie posiada lub nie będzie posiadała żadnych wierzytelności oraz, że nie uzyskała przychodu. Zdaniem wierzyciela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej stanowi próbę przesunięcia na wierzyciela ustawowego obowiązku prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który to obowiązek nakazuje organowi egzekucyjnemu kontynuować postępowanie do momentu stwierdzenia, że wszelkie przyznane mocą ustawy narzędzia egzekucji okazały się bezskuteczne. W opinii wierzyciela, wbrew zapewnieniom Dyrektora Izby Skarbowej, nie dołożono wszelkiej staranności w celu ustalenia majątku mogącego stanowić przedmiot egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., stosownie do którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej powołanego art. 59 § 2 u.p.e.a., jak wynika z wyraźnego brzmienia tego przepisu, jest zależne od uznania organu egzekucyjnego. Organ ten powinien jednak kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Możliwość działania organu egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nakłada na ten organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych każdej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania, wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęte postanowienie. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1584/13, Lex nr 1494777). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ egzekucyjny wywiązał się z powyższego obowiązku. Należy bowiem zwrócić uwagę, że podjęte przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne – zajęcia rachunków bankowych dłużnika nie doprowadziły do choćby częściowego uregulowania należności wierzyciela z uwagi na brak środków na rachunkach. Z kolei czynności zmierzające do ustalenia innego majątku dłużnika również nie przyniosły oczekiwanego skutku. Z informacji uzyskanych z CEPIK oraz Centralnej ewidencji ksiąg wieczystych wynika bowiem, że dłużnik nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości, z których można by prowadzić egzekucję. Natomiast wezwanie reprezentanta dłużnika do wskazania majątku, który mógłby podlegać egzekucji, pozostało bez odpowiedzi. Ponadto organ egzekucyjny ustalił, że dłużnik pod wskazanym przez wierzyciela w tytułach wykonawczych adresem nie prowadzi działalności gospodarczej. Z kolei wierzyciel nie wskazał innego miejsca prowadzenia działalności czy siedziby dłużnika, ani też potencjalnych składników majątkowych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji. Sam zaś podnoszony przez wierzyciela fakt, że dłużnik ma nadal zarejestrowaną działalność gospodarczą nie jest jednoznaczny z osiąganiem przez niego dochodów czy posiadaniem majątku, które umożliwiłyby dalsze prowadzenie egzekucji. W tej sytuacji ewentualne podejmowanie dalszych czynności zmierzających do wyjawienia majątku dłużnika powodowałoby jedynie generowanie dodatkowych kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie należy dodać, że tego rodzaju działania (mające na celu wyjawienie majątku dłużnika) z mocy art. 71 u.p.e.a. pozostają również w gestii samego wierzyciela. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle powyższych okoliczności, organ egzekucyjny zasadnie stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co uprawniało tenże organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Należy bowiem podkreślić, że skoro w ogóle nie można ustalić miejsca siedziby (miejsca prowadzenia działalności gospodarczej) zobowiązanego, ani jego żadnego majątku, to tym samym należy przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.) – zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1453/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl. W tym stanie rzeczy skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).