III SA/Po 174/13

Dnia 17 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi sp. z o.o. w P na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P z dnia ... r., nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za luty 2007 roku postanawia: zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi "spółka z o.o." w P wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną złożyła także wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi ze względu na jej trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu spółka wskazała, że nie posiada żadnego majątku. Wszystkie środki trwałe w 2012 roku zostały sprzedane w drodze licytacji przez Urząd Skarbowy w P, a rachunki bankowe spółki zostały zajęte. Spółka nie posiada środków finansowych. Egzekwowane zobowiązania przez Urząd Skarbowy w P dotyczą kwoty ... zł. Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości ... zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła ... zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła .. zł. W dniu złożenia wniosku na rachunkach spółki znajdowała się kwota ... zł. Postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił spółce "M" przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd odwoławczy wskazał, iż wskazane jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i aktualnych możliwości płatniczych skarżącej oraz przede wszystkim odniesienie się do twierdzeń strony, iż dochód wykazywany w 2012 r. był wynikiem sprzedaży majątku spółki w drodze licytacji, które to środki komornik w całości przeznaczył na zaspokojenie wierzycieli skarżącej. W następstwie powyższych wskazań co do dalszego postępowania, zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. Sąd wezwał zarząd skarżącej spółki do oświadczenia w terminie siedmiu dniu, jaki jest obecnie rzeczywisty stan majątkowy spółki i jakie obecnie są możliwości płatnicze skarżącej, czy są regulowane zobowiązania finansowe i w jakim stopniu, w jakim procencie środki finansowe i majątek są zajęte przez komornika, z czego są regulowane bieżące zobowiązania finansowe i jakie jest miesięczne wynagrodzenie członków zarządu. Ustosunkowując się do powyższego wezwania Sąd, spółka wyjaśniła, że obecnie firma "sp. z o.o." nie posiada żadnych nieruchomości ani majątku ruchomego. Trzy ostatnie środki transportu, tj. dwie przyczepki "N" i przyczepa "P" zostały wycenione przez komornika na ... zł i wystawione na sprzedaż. Nawet jeśli zostaną sprzedane, spółki "M" nie otrzyma za nie pieniędzy, gdyż komornik przeznaczył je na pokrycie zadłużenia spółki. Wszystkie środki finansowe na kontach bankowych i cały majątek są zajęte przez komornika od 2007 roku. Możliwości finansowe spółki są niewielkie, firma reguluje tylko zobowiązania płacowe i w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, i to nieterminowo, tylko gotówką. Miesięczne wynagrodzenie zarządu wynosi ... zł brutto. Skarżąca wskazał, że firma nie ma przyszłości, bo nie ma możliwości prowadzenia działalności bez majątku, dostępu do kont bankowych i bez środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi, Sąd stwierdził, że wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym z treści tego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony – jej możliwości finansowe. W odniesieniu do drugiego ze wskazanych aspektów rozpatrywania takiego wniosku istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 312/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, wnioskująca wykazała – po uzupełnieniu wniosku – brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, zwłaszcza gdy się weźmie pod uwagę znany Sądowi z urzędu fakt, że nie są to koszty jednostkowe do pokrycia w jednej sprawie, lecz dotyczą kilkunastu spraw – co nie może być obojętne dla oceny jej kondycji finansowej i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z zacytowanym na wstępie przepisem, podstawą do przyznania prawa pomocy jest wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. A zatem ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale brak środków, a ściśle mówiąc - uzależnia zasadność wniosku od wykazania efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary, itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, spółka nie dysponuje żadnym majątkiem – organ egzekucyjny sprzedał majątek firmy w drodze licytacji, a otrzymane z tego tytułu środki finansowe zostały przeznaczone w całości na spłatę egzekwowanych zaległości spółki. Wszystkie konta bankowe spółki są zajęte, stąd nie ma ona do nich dostępu. Zadłużenie skarżącej wobec wierzycieli, podlegające egzekucji, wynosi ok. ... zł. Należy stwierdzić, że dochód wykazywany w 2012 r. był wynikiem sprzedaży majątku spółki w drodze licytacji, które to środki komornik w całości przeznaczył na zaspokojenie wierzycieli skarżącej. Sytuacja finansowa skarżącej po egzekucji jej majątku pogorszyła się – do sierpnia 2012 r. spółka prowadziła działalność gospodarczą i realizowała bieżące zobowiązania zarówno wobec pracowników, jak i zobowiązania publicznoprawne. Obecnie wnioskodawczyni realizuje tylko zobowiązania płacowe, choć i w tym zakresie w 2012 r. powstało po jej stronie zadłużenie w wysokości .... zł. W tym stanie rzeczy, mając na względzie bark płynności finansowej spółki – brak majątku, dostępu do kont bankowych i środków finansowych, a w konsekwencji jej niewypłacalność – w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, jak również wynikający z art. 45 Konstytucji RP obowiązek zagwarantowania stronie prawa do sądu, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi bowiem są do jedyne koszty jakie w chwili obecnej skarżąca zobowiązana jest ponieść. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.