III SA/Po 175/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) As. sąd. Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi H.J. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości o d d a l a s k a r g ę /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Górecka W dniu [...].06.2004r. H.J. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Zadeklarowała w nim grunty rolne o łącznej powierzchni [...] ha, w tym działki nr [...] i [...] leżące w woj. wielkopolskim, powiat p., gmina P., obręb K. W trakcie weryfikacji wniosku ustalono, iż powyższe działki zostały zgłoszone do płatności bezpośrednich również przez inną osobę – A.Cz. Po złożeniu stosownych wyjaśnień Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. decyzją z dnia [...] przyznał H.J. płatność za rok 2004 w kwocie [...] zł, w tym również za użytkowanie przez nią spornych działek. Z tego powodu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...] przyznał A.Cz. dopłaty w pomniejszonej wysokości ze względu na nieuznanie faktu użytkowania przez niego przedmiotowych nieruchomości. Orzeczenie to zostało następnie uchylone przez organ II instancji decyzją z dnia [...] przekazującą sprawę do I instancji do ponownego rozpoznania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał obie strony do ponownego złożenia stosownych wyjaśnień odnośnie faktycznego użytkowania nieruchomości i stwierdził na podstawie zebranego materiału dowodowego ( umowa użytkowania, poświadczenie użytkowania wystawione przez sołtysa wsi Kowalew, protokół ze spotkania ), iż w 2004r. H.J. nie była użytkownikiem działek nr [...],[...]. Z tego względu Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność orzeczenia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. z dnia [...]. – z powodu wydania go z rażącym naruszeniem prawa. Decyzję tą utrzymał w mocy Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]. Po dokonaniu kolejnej weryfikacji wniosku H.J. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. decyzją nr [...] z dnia [...] przyznał jej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004r. w pomniejszonej wysokości – [...] zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej oraz 0 zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W uzasadnieniu wskazano, iż w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszoną we wniosku ([...] ha ) a powierzchnią zweryfikowaną pozytywnie przez organ wyniosła ostatecznie 16,54 %, wobec czego kwota należnych płatności została pomniejszona o dwukrotność stwierdzonej różnicy ( sankcje objęły wobec tego ( [...] zł ). W odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a zweryfikowaną ([...] ha a [...] ha ) wyniosła aż 43,82 %, wobec czego należało uznać, iż za rok 2004 nie przysługiwała ona w ogóle. W odwołaniu H.J. podniosła, iż użytkowała ona rolniczo sporne działki w 2003r., wobec czego zgłosiła je w przedmiotowym wniosku o dopłaty działając w dobrej wierze. Z tego względu obciążenie jej sankcjami finansowymi było niesprawiedliwe, tym bardziej, iż jej aktualna sytuacja materialne jest trudna. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obliczeń wyników kontroli administracyjnej dla Uzupełniającej Płatności Obszarowej orzekając iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ostatecznie uznanym wynosiła 21,91 %, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Różnica przekraczająca przy tym 20 % spowodowała konieczność odmowy przyznania płatności z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W skardze na powyższe orzeczenie H.J. podniosła zarzut naruszenia art. 7 i 8 kpa, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz przyznanie jej płatności bezpośrednich w kwocie [...] zł. Powtórzyła ona argumenty o nieświadomym zawyżeniu powierzchni użytkowanych przez nią gruntów, co stanowić ma okoliczność zwalniającą ją od konieczności poniesienia określonych sankcji finansowych. Zarzuciła też organom zawyżenie procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, która według niej wyniosła odpowiednio 14,2 % przy Jednolitej Płatności Obszarowej oraz 17,97 % ( a więc mniej niż 20 % ) przy Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Przy czym, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych są dokonywane w ramach wspólnej polityki rolnej prowadzonej przez Unię Europejską w stosunku do wszystkich państw członkowskich. W tym zakresie płatności są realizowane na podstawie prawa krajowego danego państwa członkowskiego z uwzględnieniem całego dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej ( acquis communautaiere ) przyjętego przez Rzeczpospolitą Polską po przystąpieniu do Unii Europejskiej. W złożonej skardze H.J. zarzuciła organom administracji, że zastosowały wobec niej sankcje pomimo, iż nieświadomie zawyżyła zadeklarowaną powierzchnię gruntów we wniosku o płatność nie działając w złej wierze, a ponadto organy zarówno przy pierwszej decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich z dnia [...] grudnia 2004 roku, która została następnie uznana za nieważną, jak i przy następnej decyzji z dnia [...] czerwca 2006 roku uwzględniły ten sam stan faktyczny. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr 6 z 2004 roku, poz. 40 ze zm. ) osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Płatności obejmują: jednolitą płatność obszarową oraz płatności uzupełniające do powierzchni uprawy chmielu i innych roślin ( art. 2 ust. 3 ustawy ). Formalnym warunkiem otrzymania płatności jest złożenie wniosku przez posiadacza danego gospodarstwa rolnego ( producenta rolnego ) i to wyłącznie na specjalnym urzędowym formularzu, którego wzór zawarty jest w załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 roku w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności ( Dz. U. Nr 52, poz. 523 ze zm. ). Osoba ubiegająca się o uzyskanie powyższych płatności zobowiązana jest do złożenia w sekcji VII wniosku oświadczenia o powierzchni działek ewidencyjnych, obejmującego dokładne określenie ich położenia oraz dane pochodzące z ewidencji gruntów i budynków ( wraz z informacją o powierzchni ogólnej oraz powierzchni wykorzystywanej w celu rolniczym ). W sekcji VIII wniosku składa się natomiast oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolniczych dotyczące m. in. wskazania konkretnej rośliny uprawnej. Jednocześnie w sekcji X wniosku składa się oświadczenie o znajomości skutków składania fałszywych zeznań oraz znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a także zobowiązuje się do informowania o wszelkich zmianach oraz do umożliwienia wykonania czynności kontrolnych i utrzymywania posiadanych gruntów w dobrej kulturze rolnej. W przedmiotowej sprawie dnia [...] czerwca 2004 roku skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ( pismo nr [...]) deklarując do objęcia dopłatami działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Weryfikacja wniosku pod kątem jego kompletności i zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz weryfikacja po kontroli administracyjnej ujawniły błędy we wniosku o dopłaty, które dotyczyły działek nr [...] i [...] leżących w województwie wielkopolskim, powiat p., gmina P., obręb K., które zostały zgłoszone przez innego wnioskodawcę we wniosku o dopłaty bezpośrednie. W konsekwencji na rozprawie administracyjnej w dniu 27 czerwca 2005 roku ustalono na podstawie zebranego materiału dowodowego ( umowa użytkowania, poświadczenie użytkowania sołtysa wsi Kowalew, protokół ze spotkania ), że pani H.J. nie była użytkownikiem spornych gruntów położonych na spornych działkach o numerach [...] i [...].. W tej sytuacji wniosek H.J. o przyznanie płatności bezpośrednich został zweryfikowany, a decyzja o przyznaniu H.J. dopłat bezpośrednich w kwocie [...] zł została uznana za nieważną. W tym zakresie należy wskazać, że organ administracji załatwiając sprawę zobowiązany był rozpoznać pierwotny wniosek skarżącej o przyznanie dopłat z uwzględnieniem zmian, które zostały ustalone podczas rozprawy administracyjnej. Przy czym organ nie mógł oprzeć się wyłącznie na nowym stanie faktycznie, jak podnosi skarżąca, gdyż zobowiązany był do załatwienia spawy dopłat bezpośrednich za 2004 rok, która została wszczęta wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich z dnia [...] czerwca 2004 roku. W tym zakresie należy również podkreślić, że skarżąca zawarła we wniosku oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a w takiej sytuacji jej dobra wiara co do błędnie zadeklarowanej powierzchni gruntów objętych dopłatami nie mogła wyłączyć sankcji wynikających w tym względzie z uregulowań prawa wspólnotowego. Złożona skarga kwestionuje również sposób procentowego ustalenia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Skarżąca wskazuje w tym względzie, że organ przy określeniu procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną do równania matematycznego w mianowniku powinien przyjąć powierzchnię zadeklarowaną, a nie stwierdzoną, co przekłada się na ustalony w ten sposób wskaźnik, który przy jednolitej płatności obszarowej powinien wynieść 14,2%, a w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej 17,97%, co ma znaczenie dla rodzaju nałożonej na skarżącą sankcji. W tym zakresie powołany w uzasadnieniu organu II instancji art. 5 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 roku ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji ( Dz. U. UE. L. 03.328.21 ) wskazuje, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem, a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. W rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienie z przypadkami siły wyższej i wyjątkowymi okoliczności określonymi w art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Natomiast wskazana w art. 2 lit. r) rozporządzenia komisji (WE) nr 2419/2001 ustanawiającego zintegrowany system zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 definicja "obszaru wyznaczonego" oznacza, że jest to obszar, dla którego zostały spełnione wszystkie warunki ustanowione w regułach przyznawania pomocy. Na tym tle należy stwierdzić, że bazowy przepis art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji wyraźnie wskazuje na różnicę między zadeklarowanym obszarem, a obszarem wyznaczonym, która ma zostać procentowo odniesiona do powierzchni obszaru wyznaczonego. W tym zakresie organ II instancji w swoich obliczeniach prawidłowo ustalił, że różnica między obszarem zadeklarowanym ([...] ha), a obszarem wyznaczonym t.j. stwierdzonym w wyniku kontroli ([...]) wynosi [...] ha i zgodnie z cytowanym przepisem podzielił tę różnicę przez powierzchnię obszaru wyznaczonego ([...] ha), a nie jak podniosła skarżąca przez powierzchnię obszaru zadeklarowanego, co po przemnożeniu przez 100% dało poszukiwany współczynnik na poziomie 16,54%. Na tej podstawie organ prawidłowo zastosował więc sankcję przewidzianą przez cytowany przepisy zmniejszając kwotę jaka ma być przyznana na podstawie jednolitej płatności obszarowej o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Natomiast w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej organ II instancji uzasadnieniu decyzji powołał art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11), który wskazuje, że jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Konstrukcja cytowanych przepisów podobnie jak w przypadku płatności jednolitych odnosi się do sytuacji, gdy obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar ustalony w toku jego weryfikacji, a wynikająca z tego faktu różnica jest wyliczana w odniesieniu do obszaru ustalonego, a nie zadeklarowanego. W tym zakresie należy podkreślić, że organ II instancji również prawidłowo ustalił, że różnica między obszarem zadeklarowanym do uzupełniającej płatności obszarowej ([...] ha), a obszarem wyznaczonym t.j. stwierdzonym w wyniku kontroli ([...] ha ) wynosi [...] ha i zgodnie z cytowanym przepisem podzielił tę różnicę przez powierzchnię obszaru wyznaczonego ([...] ha ), a nie jak podniosła strona skarżąca przez powierzchnię obszaru zadeklarowanego, co po przemnożeniu przez 100% umożliwiło uzyskanie poszukiwanego współczynnika na poziomie 21,91%. W konsekwencji takiego ustalenia organ administracji prawidłowo zastosował sankcję przewidzianą przez cytowany wyżej przepis i nie przyznał pomocy obszarowej dla danej grupy upraw w danym roku. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu II instancji w przedmiocie w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich wydana została bez naruszenia prawa i brak podstaw do uwzględnienia skargi H.J., która tym samym podlega oddaleniu z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.). /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Górecka K.P.d