III SA/Po 179/05

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2008r. przy udziale na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Cz. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania; postanawia przyznać radcy prawnemu B. Sz. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 309,80 złotych (trzysta dziewięć 80/100) uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 52,80 złotych (pięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ S. Michalski Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2007r. J. R., uczestniczce postępowania wnoszącej o oddalenie skargi (k.299-301), przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (k.309-310). Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. na pełnomocnika uczestniczki wyznaczyła radcę prawnego B. Sz. (k.351), który złożył do akt sprawy pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej (k.357-358), a w dniu 07 kwietnia 2008r. osobiście zapoznał się za aktami sprawy (wydruk z kontrolki akt udostępnionych do wglądu). Wyrok o oddaleniu skargi został ogłoszony po zamknięciu rozprawy wyznaczonej na dzień 29 maja 2008 roku. Pełnomocnik uczestniczki postępowania nie brał udziału w rozprawie, a wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu złożył w biurze podawczym tutejszego Sądu w dniu 06 czerwca 2008 roku. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga czy niezgłoszenie wniosku o przyznanie kosztów udzielonej z urzędu i nieopłaconej pomocy prawnej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia ma ten skutek, że radca prawny B. Sz. utracił uprawnienie do otrzymania wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków - art. 210 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). W postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienie o ustanowieniu zastępstwa prawnego z urzędu kreuje dla strony uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu albo rzecznikowi patentowemu, bez obowiązku ponoszenia należnego im wynagrodzenia (art. 244 §2 p.p.s.a.). Koszt pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ponosi Skarb Państwa – art. 223 ustawy z dnia 06 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. nr 123, poz. 1059 ze zm.). Jednak Skarb Państwa ponosi te koszty tylko wówczas, gdy strona korzystająca z prawa pomocy jest zobowiązana ponieść koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Jeżeli kosztami postępowania zostanie obciążona strona przeciwna, to wynagrodzenie oraz udokumentowane wydatki pełnomocnika z urzędu zasądza się nie od Skarbu Państwa, lecz od strony przeciwnej na rzecz strony korzystającej z udzielonego prawa pomocy (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek w: "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych" Warszawa 2007, str. 315). Uczestnik postępowania na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest uprawniony do żądania zwrotu kosztów postępowania. W pełnej rozciągłości znajduje tu zastosowanie zasada ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały ustanowione w przepisach art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynika z nich, że zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za pierwszą instancję przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 §3 p.p.s.a. Uprawnienie uczestnika postępowania do żądania zwrotu kosztów postępowania aktualizuje się dopiero wówczas, gdy wnosi on skargę kasacyjną (art. 203 oraz art. 204 w związku z art. 12 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 powołanej ustawy. Tylko w tych przypadkach usprawiedliwione jest żądanie uzupełnienia wyroku co do zwrotu kosztów, o których sąd nie orzekł, chociaż strona zażądała ich przyznania we właściwym czasie (art. 157 §2 p.p.s.a.). Powyższe prowadzi do wniosku, że radca prawny ustanowiony dla uczestnika postępowania nie traci uprawnienia do wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, jeżeli przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny nie zgłosi wniosku na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezbędne koszty postępowania uczestnika postępowania reprezentowanego przez radcę prawnego z urzędu w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie podlegają reżimowi określonemu w art. 210 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres zastosowania normy wyrażonej w art. 210 §1 i §2 cytowanej ustawy obejmuje tylko przypadki, które są wskazane w art. 209 p.p.s.a., czyli dotyczy sytuacji, gdy zachodzi konieczność rozstrzygnięcia wniosku strony w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że radca prawny B. Sz. nie utracił uprawnienia do otrzymania wynagrodzenie i udokumentowanych wydatków za czynności związane z zastępstwem prawnym J. R. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, a jego wniosek podlega merytorycznej ocenie. Zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego pod uwagę należy wziąć niezbędny nakład pracy wyznaczonego pełnomocnika oraz jego przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Radca prawny, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (post. NSA z dnia 22 grudnia 2004r., OZ 720/04, opublikowane w ONSAiWSA 2005/5/93, Lex nr 156687). Oceniając przedmiotowy wniosek z tego punktu widzenia uznać należało, że faktyczne świadczenie pomocy prawnej przez B. Sz. jest wystarczająco wykazane udzielonym pełnomocnictwem i zapoznaniem się z aktami sprawy. Wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do §15 pkt 1 w zw. z §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) za zastępstwo prawne przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, w sprawie dotyczącej odmowy wymeldowania, przysługuje wynagrodzenie w stawce wynoszącej 240,00zł. Kwotę wynagrodzenia należało podwyższyć o obowiązującą w dniu orzekania stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług - §2 ust. 3 wskazanego powyżej rozporządzenia. Stosowanie do treści §15 pkt 2 cytowanego rozporządzenia w związku z art. 250 p.p.s.a., wyznaczonemu radcy prawnemu przysługuje również zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Do takich wydatków w okolicznościach niniejszej sprawy należało zaliczyć opłatę skarbową uiszczoną od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (k. 358). Z powyższych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ S. Michalski K.P.d