III SA/Po 1891/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. w organizacji na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. X Sp. z o.o. w organizacji wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu powołała ogólnikowe i nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi [...] zł. Przy czym kapitał zakładowy na mocy uchwały wspólników może zostać podwyższony w terminie do [...] grudnia 2021 r. do łącznej kwoty [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej - według bilansu - strata spółki za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Pismem z dnia 17 listopada 2015 r., w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zobowiązano wnioskodawczynię do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, poprzez przedłożenie szeregu wymienionych w wezwaniu dokumentów odnoszących się do jej sytuacji finansowej i majątkowej. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc, że orzeczenie to zostało wydane niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt. 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym - w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym - znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. W myśl bowiem art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie uzupełniła oświadczenia złożonego we wniosku, poprzez przedłożenie dokumentów wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2015 r. Należy zauważyć, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Należy podkreślić, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Istotnym jest również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, uznano, że skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację materialną - czego nie uczyniła. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jej realnych możliwości finansowych, jej stanu majątkowego. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt. 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.