III SA/Po 198/16

PostanowienieWSA w Poznaniu2016-07-14

Skład orzekający: Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która ponosi znaczne koszty związane z tą działalnością i zaciągnęła kredyty, ale jednocześnie posiada majątek (np. pojazdy) i osiąga dochody, może zostać uznana za niezdolną do ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w celu przyznania jej prawa pomocy?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może zostać uwzględniony, gdy osoba ta nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sama realizacja zobowiązań cywilnoprawnych, w tym kredytowych, nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy, zwłaszcza gdy zobowiązania te znajdują pokrycie w posiadanym majątku. Osoba osiągająca stałe dochody z działalności gospodarczej, mimo ponoszenia kosztów związanych z tą działalnością, powinna wykazać, że nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego.
Stan faktyczny
Skarżący S. Ł. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. w sprawie podatku akcyzowego. W toku postępowania sądowego wniósł o przyznanie prawa pomocy, powołując się na trudną sytuację finansową i zablokowanie rachunków bankowych. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący posiada płynność finansową i dochody z działalności gospodarczej. Skarżący złożył sprzeciw, wskazując na blokadę rachunków bankowych, jednak nie przedstawił na to dowodów. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie referendarza z dnia 25 maja 2016 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od [...] do [...] 2011r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza z dnia 25 maja 2016 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, powołując się na trudną sytuację finansową. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że wnioskodawca mimo trudności finansowych zachował płynność finansową, uzyskuje stałe miesięczne dochody w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i w konsekwencji uznał, że zachował możliwość partycypowania w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Referendarz wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co oznacza, iż niezasadny pozostaje jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw od postanowienia z dnia 25 maja 2016 r. W jego treści wskazał, że organ podatkowy zablokował mu rachunki bankowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2016 r., poz. 718), dalej jako P.p.s.a. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości. Ponadto deklaruje, że nie posiada również żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych) oraz wierzytelności. Wnioskodawca posiada natomiast trzy ciągniki siodłowe [...] z 2002 roku (wartość każdego z nich wynosi [...] zł), a także ciągnik siodłowy [...] z 2008 roku (o wartości [...] zł). Wnioskodawca zadeklarował, że zaciągnął kredyt na zakup pojazdów w wysokości [...] zł. Natomiast aktualnie żyje z pożyczonych pieniędzy od matki. Wnioskodawca wskazał na następujące koszty bieżącego utrzymania: prąd – [...] zł, woda – [...] zł, dzierżawa – [...] zł, ogrzewanie – [...] zł, media – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, telefony – [...] zł. Dodatkowo zadeklarował inne stałe miesięczne zobowiązania: leasing samochodu osobowego – [...] zł, wynajęcie samochodu ciężarowego – [...] zł, utrzymanie córki na studiach – [...] zł. W sprzeciwie skarżący wskazał, że organ podatkowy zablokował mu rachunki bankowe. Nie przedstawił jednak na potwierdzenie powyższej okoliczności żadnych dowodów. W rozpoznawanej sprawie referendarz słusznie przyjął, że zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości [...] złotych, jakie deklaruje wnioskodawca, niewątpliwie wiąże się z koniecznością bieżącej obsługi i wymaga dodatkowych środków finansowych. Sama realizacja zobowiązań cywilnoprawnych nie może jednak stanowić automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Szczególnie w sytuacji, w której zobowiązania wnioskodawcy znajdują pokrycie w posiadanym przez niego majątku (wnioskodawca deklaruje własność czterech ciągników siodłowych o łącznej wartości [...] zł). W rozpoznawanej sprawie brakuje zatem argumentów do przyznania pierwszeństwa wydatkom wnioskodawcy o charakterze cywilnoprawnym przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12). Równocześnie przyznać należy, że skarżący ponosi koszty prowadzenia działalności, jak i utrzymania. Niektóre jednak z tych kosztów, jak np. leasing samochodu czy dzierżawa samochodu osobowego stanowią koszty ponoszone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Powinny zatem zostać odliczone od przychodu. Nie budzi zaś wątpliwości, że skarżący osiąga przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo wielu kosztów ponoszonych w związku z ww. działalności utrzymuje również płynność finansową. Referendarz sądowy słusznie zatem stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co oznacza, że niezasadny pozostaje jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący uzyskuje stałe miesięczne dochody w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i w konsekwencji należy uznać, że zachował możliwość partycypowania w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Z kolei okoliczność zajęcia rachunków bankowych nie została w żaden sposób wykazana przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 1, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło