III SA/Po 206/17

WyrokWSA w Poznaniu2017-08-02

Skład orzekający: Maria Lorych-Olszanowska, Ireneusz Fornalik, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia, mimo jego trudnej sytuacji życiowej, choroby i wyroku eksmisyjnego?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności ani przesłanka uzasadnionego przypadku umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności, wynikająca z trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Dochody wnioskodawcy, nawet przy uwzględnieniu jego wydatków, pozwalają na spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego, a córka wnioskodawcy, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe, nie jest uznawana za jego rodzinę w rozumieniu przepisów.
Stan faktyczny
Strona W. S. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i odsetek, wskazując na trudną sytuację osobistą i majątkową, w tym niskie dochody z emerytury, chorobę nowotworową, zobowiązania kredytowe i czynszowe oraz grożącą eksmisję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki uzasadniające umorzenie pomimo braku całkowitej nieściągalności, ponieważ dochody strony pozwalały na spłatę zadłużenia w dłuższym okresie. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę strony na decyzję ZUS.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 2 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 roku przy udziale sprawę ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. S. (dalej: "strona") o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego od decyzji tego organu z [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Strona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, we wniosku z [...] sierpnia 2016 r., o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową, a także przyczyny jej powstania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z [...] października 2016 r. odmówił umorzenia należności z tytułu: - składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł za okres od marca do lipca 2008 roku, od września 2008 do grudnia 2010 roku, od lutego 2011 do marca 2013 roku, a także - odsetek w kwocie [...]zł, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia wniosku. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona wskazała, że jedyny dochód jaki posiada to emerytura, a także emerytura żony. Córka z trzyletnim synem prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i uwzględnienie jej wynagrodzenia jest bezzasadne. Na stronie ciążą zobowiązania z tytułu czynszu, opłat za media oraz zaciągniętych kredytów. Z powodu zaległości czynszowych wydany został wyrok eksmisyjny, a strona oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego. Z uwagi na wysokość opłat od kilku lat w okresie zimowym nie ogrzewa mieszkania. Ponadto u strony zdiagnozowano chorobę nowotworową, co wiąże się z kosztownym leczeniem. Także z powodu innych schorzeń strona nie jest w stanie podjąć żadnej dorywczej pracy celem podreperowania budżetu, a oczekiwanie tego przez Zakład nie jest uzasadnione. Poniesienie zobowiązań pozbawiło by stronę oraz jej rodzinę środków do życia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, nie stwierdził, aby w sprawie zaszła któraś z przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z przyczyn oczywistych, zdaniem organu rentowego, nie można odnieść się do przesłanki z pkt 1 tego przepisu ("dłużnik zmarł"), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne), a także z pkt 4a. Nie stwierdzono także przesłanki z jego pkt 2 i 4b, albowiem zgodnie z pismem Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 2016 r. w stosunku do strony nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości. W stosunku do zadłużenia z tytułu składek nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, zatem do dnia wydania decyzji organ egzekucyjny nie orzekł o bezskuteczności takiego postępowania z uwagi na brak składników majątkowych zobowiązanego. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu rentowego, nie można wykazać zaistnienia przesłanki określonej w pkt 5 przywołanego powyżej przepisu ani też wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, na co wskazuje już pkt 6. Co do przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy Zakład stwierdził natomiast, że nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie stwierdzono braku majątku, z którego można egzekwować należności, bowiem zobowiązany posiada dochód ze świadczenia emerytalnego. Tym samym istnieje składnik majątkowy, który stanowi potencjalne źródło zaspokojenia wierzytelności z tytułu nieopłaconych składek. Badając, w dalszej części uzasadnienia, czy spełnione zostały przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., organ rentowy podkreślił, że w tym względzie ocenia sytuacje majątkowa dłużnika mając na uwadze przede wszystkim zasady doświadczenia życiowego, a także bierze pod rozwagę indywidualną sytuację życiową zobowiązanego. Dokonując ponownej analizy tych przesłanek Zakład uwzględnił i zweryfikował informacje zgodnie z aktualnymi oświadczeniami strony. Organ rentowy wskazał, że zobowiązany jest osobą w wieku [...] lat, posiadającą dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. S., osiągającą miesięczny dochód netto [...] zł. Wnioskodawca otrzymuje ponadto od córki [...] zł miesięcznie tytułem utrzymania wspólnie zajmowanego mieszkania. Z dniem [...] listopada 2015 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Strona oszacowała stałe wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym z tytułu zadłużenia za czynsz na kwotę [...]zł, zaś z tytułu opłat eksploatacyjnych za gaz na [...] zł, prąd [...] zł (w zależności od miesiąca). Zobowiązany wskazał ponadto, że jego żona spłaca kredyt, którego rata wynosi [...] zł miesięcznie, zaś on sam spłaca kredyt firmowy po [...] zł miesięcznie, a także zobowiązanie z tytułu karty kredytowej po [...] zł miesięcznie, przy czym organ rentowy wskazał, że na przedłożonym poleceniu przelewu widnieje kwota [...]zł tytułem spłaty zadłużenia karty kredytowej, a w wyciąg z rachunku tej karty wymagana minimalna spłata wynosi [...] zł. Zobowiązany ponosi także koszty zakupu zastrzyków niezbędnych w leczeniu w kwocie [...]zł na kwartał, to jest [...] zł miesięcznie. Porównując posiadane przez stronę dochody w wysokości [...] zł netto miesięcznie z przedstawionymi wydatkami w maksymalnej wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że zobowiązany dysponuje kwotą pozwalającą na uregulowanie zaległości z tytułu nieuregulowanych składek chociażby w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego. W rozpatrywanej sprawie nie wykazano zatem przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 przywołanego ostatnio rozporządzenia. Organ rentowy podkreślił przy tym nie tylko to, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia tej przesłanki, lecz nadto, że zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami. Okoliczność, że strona posiada zobowiązania cywilnoprawne, które zgodnie z jej oświadczeniem są spłacane w miesięcznych ratach, powoduje, że pozytywna decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek byłaby niezasadna, prowadząc do zaspokojenia należności cywilnoprawnych przy jednoczesnej rezygnacji z zaspokojenia należności publicznoprawnych. Organ rentowy nie stwierdził także, aby w sprawie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 bądź pkt 3 wskazanego rozporządzenia. Zauważył, że strona wprawdzie przełożyła dokumentację medyczną, z której wynika, że rozpoznano u niej poważne schorzenia, to sytuacja zdrowotna ta nie ma wpływu na pozyskiwanie dochodów, a wysokość tego dochodu umożliwia spłatę należności chociażby w dłuższym okresie czasu w ramach ratalnej spłaty zadłużenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także regulacji rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., przez nieumorzenie należności, pomimo wystąpienia ku temu podstaw. W ocenie skarżącego organ nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Skarżący wskazał, że wydana decyzja jest krzywdząca i nie zgodzi się z wnioskiem o możliwości uregulowania należności z tytułu składek w ramach układu ratalnego. Skarżący podniósł, że niemożliwe jest życie za kwotę wynikającą z obliczeń organu i faktem jest, iż skarżący żyje z rodziną na granicy ubóstwa. Mieszkają przy tym bez ogrzewania i ciepłej wody, wydając pieniądze na jedzenie i leczenie, którego koszt dodatkowo wzrasta. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z 24 lipca 2017 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: 1) art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez brak umorzenia należności skarżącego chociażby w części, 2) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, przez brak uznania, że skarżący wykazał, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a także literalną i enumeratywną analizę katalogu przesłanek wynikających z tego przepisu, 3) art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący ponownie wskazał na swoją ciężką sytuację osobistą i majątkową, która w jego ocenie uniemożliwia spłatę należności wobec organu rentowego, a w której znalazł się bez swojej winy. Organ rentowy pominął okoliczności, które przemawiały za przyznaniem mu w wyroku eksmisyjnym lokalu socjalnego. Nie powinno budzić wątpliwości, że możliwe jest co najmniej częściowe umorzenie należności skarżącego, do czego organ był uprawniony. Skarżący wykazał stan polegający na braku możliwości opłacenia należności z tytułu składek, bez znaczącego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, a organ jedynie literalnie odczytał przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 2 sierpnia 2017 r., skarżący wniósł i wywiódł jak w skardze, a nadto wyjaśnił, że córka z synem prowadzi odrębne gospodarstwo, lecz jest w takiej sytuacji, że wymaga pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2016 r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią regulacje ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. Przy czym przez "należności z tytułu składek" rozumie się nie tylko należne składki, lecz także odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Jednocześnie, jak stanowi art. 28 ust. 4 u.s.u.s., umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Na gruncie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a cytowanego artykułu. Całkowita nieściągalność, o czym stanowi już art. 28 w ust. 3, zachodzi wówczas gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W realiach kontrolowanej sprawy za bezsporne należy uznać, że nie wystąpiła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności ciążących na skarżącym z tytułu nieopłaconych składek. Chociaż w skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 u.s.u.s. kolejno przedstawiona w niej argumentacja, a także twierdzenia wywiedzione przez skarżącego na dalszym etapie postępowania przed tut. Sądem, nie pozwalają uznać, aby skarżący w istocie kwestionował przyjęcie przez organ rentowy, że żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w sprawie tej nie wystąpiła. Okoliczność ta nie budzi także wątpliwości tut. Sądu. W uzasadnieniu decyzji Zakład prawidłowo zwłaszcza wskazał, że wobec zaległych składek nie prowadzono postępowania egzekucyjnego i żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku mogącego stanowić przedmiot egzekucji. Ponadto skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne przez co nie ma podstaw do przyjęcia braku majątku, z którego postępowanie takie mogłoby być prowadzone. Istota sporu do jakiego doszło pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się natomiast do stwierdzenia, czy w kontrolowanej sprawie można mówić o zaistnieniu którejś z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). Stąd też w dalszej kolejności zauważyć trzeba, że na tle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wspomniane w tym przepisie "uzasadnione przypadki", stosownie do art. 28 ust. 3b u.s.u.s., zostały ujęte w przywołanym ostatnio § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w cytowanym powyżej § 3 ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Jak podkreśla się w orzecznictwie instytucja umorzenia stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Po 14/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co równie istotne, ustawodawca w § 3 ust. 1 rozporządzenia ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną nakłada na wnioskodawcę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, CBOSA). Zaznaczenia wymaga także i to, że przywołane regulacje dają organowi uprawnienie (a nie obowiązek) do umorzenia należności z tytułu składek, wobec czego wskazać trzeba, że orzekanie w tym zakresie odbywa się w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet ustalenie zaistnienia którejś z przesłanek do umorzenia nie obliguje organu do udzielenia tej ulgi. Kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że stanowisko organu rentowego, a także prezentowana na jego poparcie argumentacja, zasługują na aprobatę. Organ administracji prawidłowo stwierdził, że na gruncie kontrolowanej sprawy nie zaistniała ani przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia, ani w § 3 ust. 1 pkt. 2 i 3. Niezaistnienie ostatnio wskazanych przesłanek nie jest przy tym przez skarżącego kwestionowane, przez co nie wymagają one w dalszej części głębszej analizy. Odnosząc się w konsekwencji do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazać trzeba, że organ rentowy, opierając się przede wszystkim na wyjaśnieniach skarżącego oraz przedstawionych przez niego dowodach, wykazał, że dochody jakie uzyskuje w ramach prowadzonego wraz z żoną gospodarstwa domowego przewyższają wydatki, w tym nie tylko wykazane przez skarżącego wydatki mieszczące się w zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, lecz także wydatki zmierzające do pokrycia jego zobowiązań o charakterze cywilnoprawnych w ramach zaciągniętych kredytów. Organ rentowy wskazał w tym względzie, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a przez skarżącego nie jest kwestionowane, że posiadane przez niego dochody wynoszą [...] zł netto miesięcznie, natomiast wydatki, przyjmując maksymalne kwoty wskazane przez skarżącego, wynoszą [...] zł. W tak ustalonych okolicznościach przyjęcie, że skarżący ma możliwość spłaty zobowiązań względem organu rentowego – w sposób który nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – chociażby w dłuższym okresie czasu, w ramach układu ratalnego, jest zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Podkreślenia wymaga także i to, że na żadnym etapie postępowania organ rentowy, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie kwestionował, że jego sytuacja osobista i majątkowa jest trudna. Podstawowa rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu rentowego a stanowiskiem skarżącego sprowadza się natomiast do znaczenia, jakie dla powyższych ustaleń przyznać należy okoliczności wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym córki wraz z trzyletnim synem. Organ rentowy, zgodnie zresztą z oświadczeniem skarżącego zawartym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, potwierdzonym także w postępowaniu przed tut. Sądem, przyjął, że córka skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W świetle regulacji § 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia obliguje do nieuwzględniania sytuacji majątkowej i osobistej córki skarżącego przy dokonywaniu ustaleń co do sytuacji samego skarżącego, ponieważ w takim przypadku córka – jako osoba oddzielnie gospodarująca – nie jest uznawana, w ramach przywołanych regulacji, za rodzinę skarżącego, a więc bez znaczenia pozostaje okoliczność wpływu spłaty zobowiązań ciążących na skarżącym na sytuację tejże córki. Zachodzi zatem konieczność określenia możliwości płatniczych skarżącego w oderwaniu o sytuacji jego córki. Nie może być natomiast tak, jakby chciał tego skarżący, by przy ustalaniu okoliczności niekorzystnych dla pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy (przy określaniu dochodu, którym dysponuje skarżący) nie brać pod uwagę sytuacji córki, z kolei przy ustalaniu okolicznościach korzystnych dla tego rozstrzygnięcia (konieczność czynienia wydatków także na córkę i jej syna) sytuację tę uwzględniać, tak jakby córka prowadziła ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. Nie powinno przy tym także umykać uwadze skarżącego, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ rentowy, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia, a więc to skarżącemu powinno przede wszystkim zależeć na tym, aby w sposób nie budzący wątpliwości, poparty przedłożonymi dowodami, wykazać relacje jakie zachodzą pomiędzy nim a zamieszkującą wraz z nim córką. Ustalenia faktyczne jakie poczynił w tym względzie organ rentowy w ramach kontrolowanej sprawy w pełni odpowiadają natomiast wymogom z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."). Wbrew twierdzeniom skarżącego przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy nie można przyznać wyrokowi Sądu Rejonowego [...] z [...] lipca 2015 r., sygn. akt [...], zobowiązującego do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego i przyznającego uprawnienie do lokalu socjalnego. Organ rentowy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., zobligowany jest poczynić własne ustalenia faktyczne, co do okoliczności istotnych dla załatwienia rozstrzyganej sprawy i nie może w tym względzie poprzestać na ocenie sądu powszechnego, wyrażonej w orzeczeniu o przyznaniu skarżącemu lokalu socjalnego. Dokonując natomiast takich ustaleń, które – na co zwrócono już uwagę powyżej – nie są w zasadzie kwestionowane przez skarżącego, organ rentowy doszedł do prawidłowych wniosków o braku podstaw do umorzenia należności skarżącego z tytułu składek w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Warte jest przy tym podkreślenia to, że obecnie skarżący regularnie już uiszcza opłatę z tytułu czynszu za mieszkanie, co wykazał w postępowaniu przed organem II instancji, natomiast na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie dowodził, aby korzystał kiedykolwiek z pomocy społecznej. Nie mają z kolei jakiegokolwiek znaczenia, zważywszy na treści § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, okoliczności, które spowodowały, że skarżący znajduje się obecnie w trudnej sytuacji majątkowej i osobistej. Istotna jest bowiem jedynie ta sytuacja, a nie okoliczności, które do niej doprowadziły. Przyjęcie zatem przez organ rentowy, że w kontrolowanej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia jest prawidłowe. Organ rentowy nie dopuścił się przy tym istotnego naruszenia § 7, § 77 ust. 1 oraz § 80 K.p.a. Co istotne, skarżący w zasadzie nie podnosi, aby którekolwiek z ustaleń faktycznych organu rentowego było nieprawidłowe. Skarżący wyraża jedynie odmienną ocenę zgromadzonego przez organ rentowy materiału dowodowego, co nie świadczy o istotnym naruszeniu przez ten organ przywołanych ostatnio przepisów postępowania. Rację należy przyznać skarżącemu w tym, że § 3 ust. 1 rozporządzenia zawiera otwarty katalog przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia należności z tytułu składek. Nie może być jednakże tak, że organ rentowy będzie prowadził rozważania w oderwaniu od przesłanek tam wyszczególnionych. W postępowaniu przed tym organem okoliczności wykazywane przez skarżącego, a także podnoszona przez niego argumentacja, obligowały ten organ do rozważenia zaistnienia przede wszystkim przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co też organ ten prawidłowo uczynił. Sam skarżący nawet obecnie nie precyzuje natomiast jaka inna, szczególna przesłanka – wykraczająca poza katalog z § 3 ust. 1 rozporządzenia – miałaby zajść w jego przypadku. Wobec tego, że w kontrolowanej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek, która aktualizowałaby kompetencję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia należności skarżącego z tytułu składek, bezprzedmiotowym jest rozważanie, czy umorzenie to powinno nastąpić w całości, czy w części, jak chce tego skarżący, abstrahując nawet od tego, że na żadnym etapie postępowania przed organem rentowym skarżący nie wyraził woli chociażby częściowego umorzenia tych należności. Tak samo bezprzedmiotowym jest zarzucanie organowi rentowemu, że ten nieprawidłowo skorzystał z przysługującego mu na gruncie rozważanych regulacji uznania administracyjnego. Podkreślenia bowiem wymaga, że dopiero zaistnienie którejś z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. lub z § 3 ust. 1 rozporządzenia powoduje, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, to jest dopiero na tym etapie dochodzi do skorzystania przez ten organ z uznania administracyjnego, jakie dają mu rzeczone regulacje. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalono.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło