III SA/Po 221/11

Dnia 28 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi J. P., M. P. i W. P. - Apteka "A" Spółki cywilnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2010r. I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu A. B.-W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2010 roku, nr [...], adresowaną do M. P. ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie 6.279zł. Jako pozostałe strony postępowania określono J. P. oraz W. P. Przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość obejmująca budynki mieszkalne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (lokal pod adresem [...] w [...]). Wymiaru podatku dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej (złożonej informacji nieruchomościach i obiektach budowlanych) przy zastosowaniu stawek uchwalonych przez Radę Miasta [...]. W aktach sprawy znajduje się umowa najmu lokalu użytkowego zawarta pomiędzy Miastem [...], a M. P., W. P. oraz J. P. prowadzącymi działalność gospodarczą pod firmą Apteka "A" spółka cywilna oraz informacja podatników o nieruchomościach i obiektach budowlanych podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego (w rozpatrywanym przypadku stanowiącej własność Miasta [...]) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości spoczywa na posiadaczu - art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadanie samoistne), jak i ten kto rzeczą faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca (posiadanie zależne). Skarżący zawarli umowę najmu lokalu użytkowego z Dyrektorem Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu, na podstawie której Miasto Poznań (właściciel) oddało im do użytkowania i pobierania pożytków lokal użytkowy znajdujący się przy ul. [...] w [...]. Odwołujący się jako użytkownicy przedmiotowej nieruchomości są jej posiadaczami (osobami faktycznie władającymi nieruchomością podlegającą opodatkowaniu). Od stycznia 2003 roku do płacenia podatku od nieruchomości obowiązane są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki nieposiadające osobowości prawnej, które są posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu państwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Obecnie obowiązek podatkowy ciąży nie tylko na posiadaczach "całej" nieruchomości, ale również na posiadaczach (najemcach) części nieruchomości, czyli także na posiadaczach lokali. Rada Miasta [...] nie skorzystała z kompetencji przewidzianych w art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i nie wprowadziła zróżnicowania wysokości stawek podatkowych dla przedmiotu opodatkowania ze względu na lokalizację, rodzaj zabudowy, stan techniczny itp. Korzystanie z tego uprawnienia należy do wyłącznej kompetencji rady gminy. W umowie najmu spornego lokalu Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych (organ powołany do realizowania w imieniu Miasta [...] funkcji właścicielskich w stosunku do zasobów lokalowych) wystąpił jako podmiot reprezentujący Miasto. Stąd Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych nie może być uznany za właściciela i podatnika podatku od nieruchomości. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wynajmowany lokal jest w chwili obecnej wykorzystywany na prowadzenie działalności gospodarczej. Usterki lokalu powodują, że prowadzenie apteki w tym lokalu jest utrudnione, ale nie jest niemożliwe. Kwestia dokonywania napraw w wynajmowanym lokalu stanowi element postanowień umowy najmu i dotyczy wyłącznie stosunku wynikającego z tej umowy. Wzajemne pretensje pomiędzy stronami, powstałe na tle realizacji umowy najmu, nie wchodzą w zakres analizy, gdy chodzi o obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Takie argumenty są zupełnie obojętne dla istoty powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie podmiotów odwołujących się. J. P., M. P., W. P. skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie stwierdzenia nieważności tej decyzji lub stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie jest ograniczony informacjami i argumentami przedkładanymi przez podatnika. W tym kontekście Skarżący uznali, że przeprowadzone dowody i przytoczona argumentacja nie wyczerpuje tematu i nie pozwala na obiektywne stwierdzenie, że naliczenie podatku od nieruchomości aptecznej jest zgodne z obowiązującym prawem. W tym zakresie Skarżący podnieśli, że podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu państwa lub gminy jest zarządca w przypadku ustanowienia trwałego zarządu, o którym mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz ustawie z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W takim przypadku obowiązek podatkowy spoczywa na komunalnej jednostce organizacyjnej, jako na zarządcy nieruchomości komunalnych. W przypadku Miasta [...] takim zarządcą mienia komunalnego jest Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych, który w imieniu Miasta [...] podpisał ze Skarżącymi umowę najmu. Zmiany przepisów prawa, które weszły w życie z dniem 01 stycznia 2003 roku nie miały tego skutku, że z kręgu podatników podatku od nieruchomości zostali wykluczeni trwali zarządcy (z wyjątkiem Lasów Państwowych). Ponadto Skarżący podnieśli, że obecny stan techniczny lokalu aptecznego jest taki, że koncesja na prowadzenie apteki została wydana w trybie warunkowym, inspektorzy farmaceutyczni pozwalają prowadzić aptekę w ten sposób od 2003 roku. Skarżący stwierdzili, że prowadzenie apteki w spornym lokalu jest od 2003 roku niezgodne z prawem i nie powinno mieć faktycznie miejsca. Od tego też czasu wnioskują o doprowadzenie lokalu do stanu odpowiadającego przydatności lokalu na cele przewidziane w umowie najmu (prowadzenie apteki). Skarżący podkreślili, że w dniu 22 grudnia 2009 roku Sąd Okręgowy w [...] uchylił uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul Winogrady 43-47 w sprawie przyjęcia planu finansowego na rok 2009. Wyrok został utrzymany przez Sąd Apelacyjny w [...] (wyrok z dnia 19 maja 2010 roku). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 4 a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. - Dz. U. Nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są m. in. osoby fizyczne będące posiadaczami nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie to wynika z umowy podpisanej z właścicielem lub z innego tytułu prawnego. Takim innym tytułem prawnym może być decyzja o przekazaniu danej nieruchomości w trwały zarząd jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem w przypadku umowy najmu czy dzierżawy zawartej nie z właścicielem, lecz z zarządcą nieruchomości podatnikiem podatku pozostaje w dalszym ciągu ten zarządca (zob. m. in. G. Dudar, L. Etel, komentarz do art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ABC 2008, LEX; wyrok WSA w Gdańsku z 29 maja 2008 r., I SA/Gd 162/08, lex nr 483134; wyrok WSA w Gdańsku z 23 listopada 2007 r., I SA/Gd 581/07, lex nr 413185). Przedmiotowy lokal użytkowy został oddany stronie skarżącej w najem na podstawie umowy zawartej w dniu 23 kwietnia 2004r. pomiędzy Miastem [...] reprezentowanym przez Dyrektora Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych z siedzibą w [...]. Nieruchomość ta nie została przy tym oddana uprzednio Zarządowi Komunalnych Zasobów Lokalowych w trwały zarząd w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, co uzasadniałoby tezę strony skarżących o konieczności uznania ZKZL za wyłącznego podatnika w podatku od nieruchomości. Wskazać należy, iż zgodnie z §1 i § 4 ust. 1 i ust. 2 uchwały nr XVIII/195/III/99 Rady Miasta Poznania z 29 lipca 1999 r. w sprawie utworzenia zakładu budżetowego pod nazwą Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych oraz reorganizacji Urzędu Miasta [...] przedmiotem działalności ZKZL jako komunalnego zakładu budżetowego jest wyłącznie gospodarowanie komunalnym zasobem lokalowym, złożonym z lokali mieszkaniowych i lokali o innym przeznaczeniu będących własnością lub współwłasnością gminy. Gospodarowanie komunalnym zasobem lokalowym polega na wykonywaniu wobec niego określonych funkcji właścicielskich, w tym m. in. na wynajmowaniu lokali oraz zawieraniu innych umów cywilnoprawnych dotyczących korzystania z nieruchomości. Gospodarowanie tym zasobem nie obejmuje natomiast ( § 4 ust. 3 uchwały) możliwości zbywania lokali, czyli rozporządzania nimi jak właściciel. Podobne regulacje zawarte zostały w Statucie ZKZL, zatwierdzonym na mocy zarządzenia nr 769/2003/P Prezydenta Miasta Poznania z dnia 9 października 2003 r. (zob. § 3, § 4, § 5 Statutu). Wbrew zarzutom skargi, już z samej treści umowy najmu wynika wprost, że umowa została zawarta pomiędzy Skarżącymi a Miastem [...], reprezentowanym przez Dyrektora ZKZL. Dyrektor Zarządu nie występował w roli jednej ze stron umowy najmu, a pełnił jedynie funkcję podmiotu reprezentującego Miasto [...] jako właściciela nieruchomości. Jak już wspomniano powyżej, Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych jest uprawniony do zawierania umowy najmu lokali z komunalnego zasobu gminy – na podstawie § 4 ust. 2 pkt. d cytowanej uchwały Rady Miasta Poznania nr XVIII/195/III/99 oraz § 5 ust. 2 Statutu ZKZL. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania prawne i okoliczności faktyczne, Sąd uznał, iż dowody zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają istnienie przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt. 4 a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, uzasadniającej konieczność uznania Skarżących za podatnika w podatku od nieruchomości. Przedmiotowy lokal (będący w posiadaniu skarżących w 2010r.) stanowi własność Miasta [...], a nie ZKZL, nie został też oddany w trwały zarząd. Umowa najmu z 23 kwietnia 2004r. została zawarta bezpośrednio z Miastem [...] jako właścicielem, a Dyrektor ZKZL występował przy jej zawieraniu jedynie jako skutecznie działający reprezentant (pełnomocnik) Prezydenta Miasta [...]. Ustaleń faktycznych przyjętych przez organy podatkowe w żaden sposób nie podważa argumentacja skargi. O niedostatecznym wyjaśnieniu okoliczności sprawy nie przesądzają argumenty sprowadzające się do powołania regulacji prawnych (przepisów dotyczących trwałego zarządu z ustawy o gospodarce nieruchomościami), które, jak to wynika dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych, nie znajdują zastosowania w okolicznościach kontrolowanej sprawy. W konsekwencji Sąd uznał, że zarzuty skargi o naruszeniu art. 122 oraz art. 187 §1 Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione. Sąd w całości podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co do tego, że wyłączenia z opodatkowania spornego lokalu podatkiem od nieruchomości nie usprawiedliwiają względy techniczne. Stosownie do treści art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wolne od podatku są tylko te przedmioty opodatkowania, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W okolicznościach kontrolowanej wskazany powyżej warunek nie został spełniony, a to już tylko z tego względu, że Skarżący wykorzystywali i nadal wykorzystują sporny lokal do prowadzenia działalności gospodarczej. Sporny lokal, choć warunkowo, to jednak został uznany za wystarczający do prowadzenia apteki przez inspektorów farmaceutycznych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. W przedmiocie przyznania radcy prawnemu wynagrodzenia za poniesione i nieopłacone koszty pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 wrześnie 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1349 ze zm.)