III SA/Po 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. tut. Sąd odrzucił osobiście sporządzoną przez skarżącego skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Występując z zażaleniem od ostatnio wspomnianego postanowienia skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska o braku możliwości poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Samo istnienie zobowiązań kredytowych czy leasingowych nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. W przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ma on obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku tej działalności. Zdaniem Sądu zdobycie przez skarżącego środków finansowych jest obiektywnie możliwe. Sąd podkreślił jednocześnie, że skarżący nie przedstawił pełnych danych, które w sposób rzetelny odzwierciedlałyby jego sytuacje majątkową i rodzinną. Na skutek złożenia zażalenia od postanowienie tut. Sądu z dnia 28 października 2015 r., postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 991/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie. Sąd kasacyjny podzielił twierdzenia Sądu I instancji o tym, że zdobycie środków finansowych przez skarżącego jest obiektywnie możliwe. Okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej oraz dzierżawienia budynków nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący nie wyjaśnił przy tym wątpliwości jakie pojawiły się w sprawie w odniesieniu do jego sytuacji finansowej, a które wskazał Sąd I instancji. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 11 czerwca 2015 r. w przedmiecie odrzucenia skargi kasacyjnej, wskazując na niespełnienie wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego. Składając zażalenie od postanowienia tut. Sądu z dnia 11 lutego 2016 r. skarżący po raz kolejny wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponownie wskazał na prowadzoną działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pomieszczeń, która przynosi stratę (strata do stycznia 2016 r. wyniosła [...] zł). Podał, że w ramach stosunku pracy przebywa na zasiłku chorobowym, natomiast z tytułu renty inwalidzkiej otrzymuje – po potrąceniach – [...] zł. Żona skarżącego za rok 2015 osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Natomiast koszty prowadzenia gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. Jednocześnie skarżącego obciążają kredyty. Postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, podnosząc że nie wykazał on braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Składając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie już wcześniej budziły jego oświadczenia majątkowe złożone w sprawie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący podniósł, że jego sytuacja znacznie odbiega od przedstawionej w skarżonym postanowieniu i uległa drastycznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu skarżący uległ i przez który przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w stanie prawnym sprzed 15 sierpnia 2015 r., to jest znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. wynika natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Sprawa z wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w niniejszym postępowaniu, została już prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 991/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z dnia 28 października 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy we wspomnianym ostatnio postępowaniu wpadkowym była obiektywna możliwość po stronie skarżącego zdobycia środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej i dzierżawienie budynków. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił wątpliwości jakie pojawiły się w sprawie w odniesieniu do jego sytuacji finansowej, nie wywiązując się rzetelnie z wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Wskazane powyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które może być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby było zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy nie można jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do obecnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać trzeba, że wnioskodawca w dalszym ciągu nie przedstawia rzetelnie swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Z oświadczenia majątkowego wnioskodawcy wynika jednakże, że nadal prowadzi on działalność gospodarczą, wykazując tożsame koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i obciążające skarżącego kredyty. Skarżący powtarza przy tym dotychczas prezentowaną argumentację o drastycznym pogorszeniu jego sytuacji finansowej w wyniku wypadku, któremu uległ (vide sprzeciw z dnia [...] sierpnia 2015 r., wyjaśnienie z dnia [...] września 2015 r., a także sprzeciw z dnia [...] listopada 2015 r.). Wobec powyższego konieczne pozostaje stwierdzenie, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przez co nadal pozostaje aktualne twierdzenie o obiektywnej możliwości wygospodarowania przez skarżącego środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.