III SA/Po 231/06

WyrokWSA w Poznaniu2006-11-15

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Walentyna Długaszewska, Małgorzata Bejgerowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły krąg osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, opierając się na kryterium przyległości gruntów i nie badając wystarczająco faktycznego korzystania ze wspólnoty oraz jej źródeł powstania?
Ratio decidendi
Organy administracji nie wykazały wystarczająco, w jaki sposób osoby ubiegające się o udział we wspólnocie gruntowej faktycznie z niej korzystały w kluczowym okresie oraz nie odtworzyły wystarczająco źródeł powstania wspólnoty. Brak precyzyjnych ustaleń dotyczących następstwa prawnego i faktycznego korzystania z nieruchomości uniemożliwia kontrolę sądową decyzji, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia prawa do udziału we wspólnocie gruntowej wsi R. II. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty K., która uznała część osób za uprawnione do udziału we wspólnocie i odmówiła tego prawa pozostałym. Skarżący podnosili, że wieś R. II powstała z połączenia wsi R. i R., a każda z nich miała swoją wspólnotę gruntową. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję SKO, wskazując na potrzebę odtworzenia źródeł powstania wspólnoty i ustalenia faktycznego korzystania z niej. Organy administracji po ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie wydały decyzje, które zostały zaskarżone.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących zwrot kosztów sądowych. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skarg S.L, ,H.K. ,J.O .,J.M. ,E.C. ,M.P., M.S., R.M., C.Z., J.O., S.N., P.K., K.M., P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie prawa do udziału we wspólnocie gruntowej. I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] roku Starosty K., nr [...], II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz art. 50 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty K., nr [...], z dnia [...] r. w sprawie uznania za uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi R. II: R.P., G.M., E.K., F.M., W.K., S.G., M.K., R.W., M.S., P.K., G.S., J.U., P.D., A.D., M.B., A.J. i G.F. oraz odmowy prawa do udziału we wspólnocie S.L., H.K., J.O., J.M., E.C., M.P., M.S., R.M., C. Z., J.O., S.N., P.K., K. M. i P. J. W motywach tego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. zarząd wspólnoty gruntowej wsi R. II, gm. K. zwrócił się do Starosty K o wydanie decyzji ustalającej własność gruntową wspólnoty i osób do niej należących. Do wniosku załączono wówczas (zatwierdzony przez Urząd Gminy w K. w dniu [...] r.) statut spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej we wsi R.II, utworzonej w dniu [...] r., wykaz osób użytkujących do roku [...] i obecnie grunty przyległe do gruntów wspólnoty oraz odpis z księgi wieczystej nr [...]. Przedmiotowa księga wieczysta została zamknięta postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. W stosunku do części działek wykazanych przez zainteresowanych we wniosku roszczenia zgłosiły Gmina K. i Gmina K.. Ostatecznie pismem z dnia [...] r. zarząd wspólnoty gruntowej wsi R. II zawęził pierwotny wniosek o ustalenie obszaru wspólnoty do działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, jako że prawo własności do nich było bezsporne. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta K., orzekł w ten sposób, że: - ustalił, że nieruchomość, tj. pastwisko oznaczone jako działki o numerach: [...] o pow. [...], [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...]ha i [...] o pow. [...] ha, o łącznej powierzchni [...] ha, położona we wsi R. II gmina K., stanowi wspólnotę gruntową w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, - uznał za uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej [...] osób: R.P., G. M, E. K, F.M, W.K., S.G., M.K, R.W., M.S., P. K., G. S., J. U., P. D., A. D., M. B., A. J. i G. F. oraz ustalił wielkość ich udziałów we wspólnocie. Jak wynikało z uzasadnienia powyższej decyzji organ pierwszej instancji za uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej uznał osoby fizyczne będące właścicielami gospodarstw bezpośrednio przyległych do gruntów wspólnoty. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez grupę mieszkańców wsi R. II decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziałów we wspólnocie gruntowej stwierdzono, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji pozwolił ustalić, iż przesłanki wymienione w art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych spełniało [...] osób wymienionych w decyzji Starosty K., a żadna z osób wnoszących odwołanie nie wykazała uprawnień do udziałów we wspólnocie gruntowej. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu złożyła część mieszkańców wsi R. II: S.L., H.K., J. O, J. M., E.C., M.P., M. S., R.M., C. Z., J.O., S. N., P.K., K. M. i P. J. Skarżący podnieśli, że wieś R. II powstała z połączenia wsi R. z R. a każda z tych miejscowości miała swoją wspólnotę gruntową i istniały dokumenty świadczące o wspólnocie, które jednak zaginęły. Z pisma Urzędu Wojewódzkiego w K. wynika, że do wspólnoty wiejskiej R. włączono z terenu wsi R. działki nr [...] i [...]. Działkę nr [...], na której znajduje się dom ludowy, użytkują mieszkańcy całej wsi, a większość z nich to rolnicy spełniający przesłanki ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wyrokiem z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1780/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r., w części dotyczącej ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wskazując, że ocena występowania przesłanki faktycznego korzystania ze wspólnoty wymaga stwierdzenia, na czym polega korzystanie z tworzących wspólnotę gruntów, a temu celowi winno służyć odtworzenie źródeł powstania wspólnoty o jakich mowa w kolejnych punktach art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a tym samym ustalenie funkcji wspólnoty. Sąd uznał bowiem za nie wystarczające odwołanie się przez organ do kryterium przyległości gruntów należących do osób uznanych za uprawnione do udziału we wspólnocie do stanowiącej wspólnotę nieruchomości (z punktu widzenia art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Następnie [...] osób: S. L., H. K., J.O., J.M., E. C., M. P., M. S., R. M. C. Z., J. O., S. N., P. K., K. M. i P.J. złożyli oświadczenia, że wspólnota gruntowa w R. II powstała około [...] r., a w jej skład wchodziły grunty położone w R. II i R. o ogólnej powierzchni [...] ha, zaś członkami wspólnoty byli rolnicy obu tych wsi posiadający gospodarstwa rolne. Każda z tych osób oświadczyła również, że jej gospodarstwo rolne, o określonym obszarze istniało w dacie powstania wspólnoty. Zainteresowani wnieśli o ponowne ustalenie, w trybie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowi wspólnotę gruntową wszystkich dotychczasowych i włączonych do postępowania osób oraz, że stan taki trwał od momentu utworzenia wspólnoty, a także o ponowne ustalenie wielkości udziałów we wspólnocie, z uwzględnieniem złożonych wniosków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją, nr [...], z dnia [...] r. uchyliło decyzję Starosty K., nr [...], z dnia [...] r. w części dotyczącej ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie i w tej części sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwzględnieniem wskazań zawartych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 oraz art. 6, 8 i 9 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, art. 22 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową i art. 104 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta K. uznał za uprawnionych do udziału w przedmiotowej wspólnocie ponownie te same [...] osób, wymienionych imiennie w decyzji oraz odmówił prawa udziału [...] pozostałym osobom. W uzasadnieniu powyższej decyzji podniesiono, że osoby, które zostały uprawnione do udziału we wspólnocie powyższą decyzją, przedłożyły dodatkowe dokumenty w postaci rejestru granicznego ziem chłopskich we wsi R. II z [...] r., księgi uchwał wiejskich wsi R. II, mapy wsi, dowodów wpłaty podatku rolnego za grunty wspólnoty. Z powyższych dokumentów wynika, że obecna wieś R. II powstała ze wsi L., a wyszczególnieni w dokumentach jej mieszkańcy otrzymali prawa do korzystania z gruntów wspólnych w [...] r. Zdaniem organu pierwszej instancji, od tych właśnie osób swoje prawo do udziału we wspólnocie wywodzą obecni członkowie wspólnoty, jako ich następcy prawni. Z wymienionych wyżej dokumentów, a w szczególności z mapy, wynika, że wieś R. II graniczyła z wsią R.. Z przedłożonych zaś dowodów wpłaty ma wynikać, że tylko dotychczasowi użytkownicy wspólnoty ponosili koszty z tytułu ich użytkowania. W toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Starostę K. przesłuchano [...] świadków: R. P., G. M., M. S. i J. U., którzy zeznali, że odwołujący się nie byli nigdy uczestnikami wspólnoty gruntowej w R. II, gdyż mieszkają na terenie dawnej wsi R. i nie użytkowali gruntów wspólnoty. Dwie osoby, spośród odwołujących się oświadczyły, że w latach 70-tych płaciły po [...] zł podatku za grunty wspólnoty, lecz nie posiadają na to dowodów. Ustalono, że w [...] r. z gruntów wspólnoty została wydzielona działka nr [...] o pow. [...]ha, na której usytuowany jest obecnie budynek świetlicy wiejskiej, będący w bezpłatnym użytkowaniu Koła Gospodyń Wiejskich wsi R. II. Organ pierwszej instancji uznał, że z zebranych materiałów nie można wywieść praw udziału we wspólnocie [...] osób, odwołujących się od poprzedniej decyzji, a sami zainteresowani nie przedłożyli żadnych dowodów potwierdzających ich udziały w tej wspólnocie. Również w okresie, wyznaczonym na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem, nie zgłoszono uwag i nie przedstawiono nowych dokumentów. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło ponownie [...] tych samych mieszkańców wsi R. II. Kwestionując powyższe rozstrzygniecie zarzucono organowi pierwszej instancji wybiórcze stosowanie dowodów i opieranie się na "carskich mapach" zamiast na art. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Odwołujący się podnieśli, że faktyczne korzystanie z przedmiotowej wspólnoty przez całą wieś i jej mieszkańców wiąże się z gruntem "na którym, powstał przy wysiłku całej społeczności, dom ludowy". Decyzją z dnia [...]., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty K., nr [...], z dnia [...] r. w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zgromadzonych dodatkowych dowodów ustalono, że prawo do korzystania z przedmiotowych gruntów wspólnych otrzymali mieszkańcy wsi R. II (poprzednio L.) w roku [...] oraz, że w tym czasie wieś R. II i wieś R. były odrębne pod względem terytorialnym i organizacyjnym. Rejestr graniczny ziem chłopskich we wsi R. II z [...] r., zdaniem organu, pozwolił ustalić osoby, którym nadano prawo do korzystania z gruntów wspólnoty. Można więc było z kolei ustalić ich następców prawnych, którzy spełniali przesłanki, o których mowa w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ drugiej instancji wskazał, iż mimo możliwości odwołujący się nie udokumentowali swoich uprawnień do udziału we wspólnocie i nie wykazali, że spełniają warunki z art. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zarówno co do następstwa prawnego po osobach mających prawo pierwotne do udziału we wspólnocie, jak i co do faktycznego korzystania z przedmiotowych gruntów w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy. Odnosząc się do oświadczeń złożonych przez odwołujących się w dniu [...] r. organ zauważył, że mowa w nich o wspólnocie gruntowej o innej powierzchni, bo liczącej [...]ha i powstałej około [...] r. W skardze z dnia [...] r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S.L., H.K., J. O., J.M., E.C., M.P., M. S., R.M., C. Z., J.O., S.N., P.K., K.M. i P.J. zarzucili zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zawierających podstawowe jego zasady art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 i art. 80 Kpa oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Skarżący zakwestionowali wiarygodność przedstawionych w toku postępowania dokumentów w postaci map i rejestru, statutu spółki i wykazu użytkowników gruntów. Podniesiono również, że niektóre osoby nie spełniają warunków z art. 6 ust. 1 i 2 powyższej ustawy i nie wykazano ich następstwa prawnego, w przeciwieństwie do skarżących, co do których fakt następstwa prawnego określili jako bezsporny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Jednocześnie przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy wyroku z dnia 22 października 2004 r. (w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1780/02) Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia [...] r., nr [...]. Uchylenie decyzji dotyczyło tej części, w której ustalono [...] osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (obecnie uczestników postępowania). Zgodnie ze wskazaniami Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji miały dokonać ustaleń odnoszących się do lat [...] – [...] w zakresie faktycznego korzystania ze wspólnoty. Konieczne było ustalenie, czy osoby faktycznie korzystające ze wspólnoty były rolnikami, to jest czy posiadały gospodarstwa rolne. Organy miały stwierdzić na czym polega korzystanie z tworzących wspólnotę gruntów. Temu celowi miało służyć odtworzenie źródeł powstania wspólnoty o jakich mowa w kolejnych punktach art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organy miały oprzeć się na dokumentach, którymi dysponują obecni uczestnicy postępowania, a pozwalających odtworzyć źródła powstania i funkcje wspólnoty oraz mogących stanowić istotne argumenty przemawiające za uznaniem za korzystających ze wspólnoty jedynie mieszkańców dawnej wsi R. (następców uwłaszczonych włościan), to jest obecnie [...] rolników. Podczas ponownego rozpoznania sprawy organ zażądał od wszystkich stron dokumentów mogących pomóc w rozstrzygnięciu sprawy. W odpowiedzi na powyższe [...] z [...] obecnych uczestników postępowania oraz połowa ze skarżących przedłożyła dokumenty wskazujące na następstwo prawne po niektórych osobach będących członkami wspólnoty gruntowej. Wnioski wynikające z tych dokumentów nie zostały jednak przedstawione w żadnej z decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Organy pierwszej i drugiej instancji nie wskazały enumeratywnie, który ze skarżących lub uczestników postępowania wywodzi swoje następstwo prawne po konkretnym uwłaszczonym włościaninie, korzystającym w latach [...] – [...] z gruntów wspólnoty. Nie odniesiono się również w żaden sposób do faktu braku dokumentów wykazujących ewentualne następstwo prawne w stosunku do pozostałych uczestników postępowania i skarżących. W toku przeprowadzonej rozprawy, w której uczestniczyły niemal wszystkie strony zostały przesłuchane jedynie [...] osoby spośród obecnych uczestników postępowania. Z zeznań tych osób wynika jedynie, że obecni skarżący nie korzystali z gruntów wspólnoty, bądź korzystali za zgodą członków wspólnoty. Nie wykazano jednak w jaki sposób sami uczestnicy postępowania faktycznie z tej wspólnoty korzystali. Sąd w niniejszej sprawie, będąc związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia [...] r. uznał, że organy administracyjne w istocie nie zrealizowały zaleceń Sądu, albowiem nie ustaliły precyzyjnie kto i jak korzystał ze wspólnoty faktycznie. Przesłuchanie jedynie [...] spośród łącznie [...] osób zainteresowanych w niniejszej sprawie jest, w ocenie Sądu, niedostateczne. Uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej polega na korzystaniu z nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólnoty zgodnie z jej przeznaczeniem, np. przez wypasanie, pobieranie pożytków naturalnych z lasu lub stawu, udział w dochodach przez podział pożytków z użytków rolnych i leśnych, czyli przez udział w zagospodarowaniu wspólnoty gruntowej (G. Bieniek, S. Rudnicki, "Nieruchomości. Problematyka prawna", Warszawa 2006, str. 816). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed wejściem w życie ustawy, to jest przed dniem 29 czerwca 1963 r. (art. 35 ustawy), faktycznie korzystały ze wspólnoty. Prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymaga dokonania ustaleń odnoszących się do lat [...] – [...], a dotyczących faktycznego korzystania ze wspólnoty. Od dnia wejścia w życie ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (dzień ogłoszenia: 5 lipca 1963 r.) nieomal wszystkie sprawy związane ze statusem wspólnot gruntowych objęte zostały reżimem prawa administracyjnego. I tak, m.in. starosta ustala, w drodze decyzji, wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie (art. 8 ust. 2 powołanej ustawy). W myśl art. 11 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych, a dotychczasowe księgi wieczyste tracą moc i podlegają zamknięciu. Z akt niniejszej sprawy wynika, że w [...] r. nastąpiło zamknięcie księgi wieczystej dla działek stanowiących wspólnotę gruntową (k. [...] akt administracyjnych). W tej sytuacji dokumentacja stanu gruntów wspólnoty przechodzi z ksiąg wieczystych do ewidencji gruntów, w której - jako w jedynej dokumentacji - powinny być z urzędu ujawnione, poza nazwą spółki, składem zarządu spółki, czy obszarem wspólnoty gruntowej, również wykaz uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty. Dane te podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów (zob. wyrok WSA, z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 708/04, LEX nr 165027). Ewidencja gruntów jest dotychczas jedynym źródłem informacji o obszarze wspólnoty, jej położeniu i osobach uprawnionych do korzystania, gdyż zgodnie z art. 11 cytowanej ustawy, dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych, a dotychczasowe księgi straciły moc i podlegały zamknięciu (J. Szachułowicz, "Status prawny wspólnot gruntowych", Przegląd Sądowy z 2002 r., nr 9, str. 69). Organy administracji podały, że uzyskały pewne dokumenty z ewidencji gruntów, podczas gdy ich obowiązkiem było przeprowadzenie dowodu ze wszystkich znajdujących się tam dokumentów po zamknięciu księgi wieczystej dla gruntów wspólnoty, a szczególności wykazu osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty. Uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej polega m.in. na uczestnictwie w zagospodarowaniu wspólnoty i w tym celu utworzeniu spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę. Utworzenie takiej spółki następuje w drodze uchwały podjętej większością głosów uprawnionych do udziału we wspólnocie, przy obecności przynajmniej połowy uprawnionych (art. 14 ust. 2 ustawy). Mimo wyraźnych wskazań Sądu w wyroku z dnia [...]r. dotyczących odtworzenia źródeł powstania i funkcji wspólnoty organy obu instancji nie poczyniły ustaleń co do aktu powołania spółki - uchwały z 1979 r., chociaż została ona wskazana w treści statutu spółki (k. 16 akt administracyjnych). Przepis art. 107 § 1 omawianej ustawy stanowi jakie elementy winna zawierać decyzja administracyjna. Zgodnie z § 3 uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty K. nie spełnia tych kryteriów. Organy administracji obu instancji nie omówiły w uzasadnieniach wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, a mianowicie nie dokonały analizy następstwa prawnego wszystkich stron, nie odniesiono się do braku dokumentów w tym zakresie pozostałych osób (aktów notarialnych i innych), stąd nie sposób ustalić skąd niektórzy uczestnicy wywodzą swoje uprawnienia do udziału we wspólnocie. W tym zakresie zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli sądu. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości (wyrok WSA w Warszawie, z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 1128/03, LEX nr 164719) Uzasadnienie służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób przekonywujący dlaczego uznały za uprawnionych [...] osób – uczestników postępowania, a z jakich względów skarżących za takich nie uznały. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny jednoznacznie ustalić kto i w jaki sposób w latach [...] – [...] faktycznie, rzeczywiście korzystał z gruntów wspólnoty, skąd wywodzi się następstwo prawne osób, które obecnie zgłaszają swoje żądania udziału we wspólnocie, przy czym przedłożenie potwierdzeń dokonywania wpłaty podatku w latach [...] – [...] może być w tym zakresie pomocne, ale nie jest wystarczające. W celu ustalenia powyższych kwestii organ winien z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe, korzystając ze wszystkich dostępnych środków dowodowych, w szczególności z dowodu z dokumentów znajdujących się w ewidencji gruntów. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym powyżej zakresie i ponownej analizy dowodów, decyzję organów administracyjnych uznać należy za arbitralną i przedwczesną, albowiem dokonaną bez dostatecznej podstawy faktycznej. W ocenie Sądu opisane wyżej uchybienia organów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty K. Wobec powyższego uznając, iż decyzje organów obu instancji nie odpowiadają prawu, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło