III SA/Po 234/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-06-16
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Marek Sachajko, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r., jeśli skarżąca twierdzi, że złożyła wniosek do skrzynki przed budynkiem ZUS, a organ nie zaewidencjonował jego wpływu?Ratio decidendi
Organ rentowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak należytego uzasadnienia decyzji. W okresie stanu epidemii ZUS dopuścił możliwość składania wniosków do specjalnych skrzynek, co wymagało od organu wnikliwego wyjaśnienia procedury ewidencji takiej korespondencji i ewentualnych błędów w tym procesie, zamiast arbitralnego przyjęcia braku złożenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca J. M. wniosła o zwolnienie z opłacania składek ZUS za kwiecień i maj 2020 r., twierdząc, że złożyła wniosek do skrzynki przed budynkiem ZUS, ale nie otrzymała potwierdzenia jego wpływu. Organ odmówił zwolnienia, wskazując na brak zaewidencjonowania wniosku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując na utrudnienia związane ze stanem epidemii.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Marek Sachajko Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...]
Pismem z dnia [...] października 2020 roku J. M. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. o informację dotyczącą jej wniosku RDZ o zwolnienie ze składek ZUS za okres dwóch miesięcy, tj. kwiecień i maj 2020 roku, który wrzuciła do skrzynki przed budynkiem ZUS. Jednocześnie zastrzegła, że w tej sprawie nie otrzymała odpowiedzi zwrotnej do dnia złożenia przedmiotowego pisma.
Decyzją z [...] listopada 2020 roku, znak [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U, poz. 374, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił J. M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec – maj 2020 roku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na dzień [...] czerwca roku nie zaewidencjonowano wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku. W związku z powyższym, nie przysługuje J. M. prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Pismem z dnia [...] listopada 2020 roku J. M. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z odmowną decyzją dotyczącą zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek zaznaczając, że wniosek składała do skrzynki z napisem COVID wystawionej przed zamkniętymi drzwiami budynku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. przez co nie ma żadnego potwierdzenia, iż dokonała tej czynności. Jednocześnie zastrzegła, że nigdy wcześniej nie spóźniała się z płatnościami i nielogiczne byłoby niedopilnowanie wrzucenia do skrzynki wniosku RDZ. W kwietniu i maju 2020 roku jej obroty kwalifikowały ją do wystąpienia o ulgę i zwolnienie z opłacania składek. Pandemia zmusiła ją jednak po raz pierwszy do skorzystania z tego rodzaju ulg.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku, znak: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z [zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19., innych , chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc marzec - maj 2020 r.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że na dzień [...] grudnia 2020 roku nie zaewidencjonowano wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności składek za marzec - maj 2020 roku. W związku z powyższym, nie przysługuje J. M. prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec - maj 2020 roku.
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 roku J. M. wniosła skargę na decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] grudnia 2020 roku, Znak: [...] w związku z odmową zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Skarżąca przywołała okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w myśl których wniosek o udzielenie zwolnienia od opłacania należności składała w jedyny dostępny wówczas sposób, czyli do skrzynki z napisem COVID wystawionej przed zamkniętym budynkiem ZUS w K., ale nie ma żadnego potwierdzenia, iż został on złożony. Nigdy wcześniej nie spóźniała się z płatnościami wobec ZUS. W trakcie dwóch miesięcy, tj. kwiecień i maj 2020 roku, których dotyczył wniosek RDZ jej obroty kwalifikowały ją do wystąpienia o ulgę i zwolnienie z opłacania składek. Zwróciła też uwagę, że powodem nie zapłacenia składek było nie zaewidencjonowanie druku RDZ, który złożyła do skrzynki przed budynkiem ZUS, a który zaginął w wyżej wymienionym budynku. Skarżąca podkreśliła równocześnie, że dopełniła wszelkich wymaganych przepisami czynności, jednak pracownicy ZUS, nie dopełnili należytej staranności, by zaewidencjonować jej dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powielił dotychczasową argumentację. W jego ocenie podniesione w skardze zarzuty są całkowicie bezpodstawne i nie mogły stanowić podstawy do jej uwzględnienia. Zaskarżona decyzja była bowiem prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021 roku, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga J. M. zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 roku, poz. 1842), dalej jako ustawa o COVID-19, które wprowadziły w czasie stanu epidemii dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownych oraz spółdzielni socjalnych wsparcie w rodzaju zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r.
Przepis art. 31zp ust. 1 pkt 1 ww. ustawy przewidywał, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 roku do dnia [...] maja 2020 roku, zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 roku. Przepis art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19 w pierwotnym brzmieniu obowiązującym od 31 marca 2020 roku do 24 czerwca 2020 roku zakłada, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19). ZUS informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). W przypadku płatnika składek, który utworzył profil informacyjny w systemie teleinformatycznym ZUS, informacja o której mowa w ust. 5, udostępniana jest wyłącznie na tym profilu (art. 31zq ust. 6 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19).
Przedmiotowe wsparcie w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnik składek mógł uzyskać jedynie na wniosek złożony do ZUS wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową, chyba, że z tego ostatniego obowiązku płatnik był zwolniony.
Odnosząc powołane regulacje do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż spór pomiędzy organem a skarżącą sprowadza się do zagadnienia, czy na gruncie art. 31zp ust. 1 i 4 ustawy COVID-19 organ właściwie zbadał i ocenił, że skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku.
Na uwagę zasługuje, że z uwagi na trwający od dnia 20 marca 2020 roku stan epidemii (zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), ZUS – jak wynika z komunikatów z dnia 3 i dnia 24 kwietnia 2020 roku oraz z dnia 7 maja 2020 roku zamieszczonych na stronie internetowej www.zus.pl – umożliwił płatnikom składek składanie przedmiotowych wniosków w następujących formach:
- drogą elektroniczną – przez PUE ZUS,
- drogą elektroniczną przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej),
- w formie papierowej – za pośrednictwem poczty, a także
- osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS).
Tym samym organ dopuścił w stanie epidemii możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika). W kontekście powyższego zważyć należy, iż skarżąca twierdzi, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek złożyła do skrzynki wystawionej przed budynkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K.. Tymczasem organ wydając decyzje odmowne ograniczył się do wskazania, że nie zaewidencjonował wniosku skarżącej na dzień [...] czerwca 2020 roku oraz na dzień [...] grudnia 2020 roku.
W świetle powołanych regulacji i umożliwienia przez ZUS w stanie epidemii składania wniosków o zwolnienie osobiście do skrzynki na dokumenty w placówkach organu Sąd uznał, że wyjaśnienia zawarte w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji są niewystarczające.
Wskazać należy, że z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 266, ze zm.), do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Emanację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu wyjaśniającym stanowi art. 77 § 1 k.p.a. określający, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co istotne, na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, zaś użycie sformułowania "w szczególności" pozwala przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie ograniczył liczby środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 roku, sygn. II OSK 820/17, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 1994 roku, sygn. III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 roku, sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).
Odnosząc powyższe regulacje procesowe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że obie decyzje nie posiadają prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ organ ograniczył się jedynie do lakonicznego podania, że "nie zaewidencjonowano wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r.". Ponownie rozpatrując sprawę organ nie odniósł się również do zgłaszanych twierdzeń o złożeniu przez nią wniosku do "skrzynki przed budynkiem ZUS". Tym samym naruszył zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a, której zachowanie wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczności, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 roku, sygn. akt I OSK 291/21, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary skarżącej, że wniosek faktycznie złożyła. ZUS nie podał, czy przy procedurze składania wniosków do pojemników strona miała możliwość wykazania w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska, że złożyła wniosek przed upływem terminu określonego w art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19. Na tle art. 31zp ust. 4 ustawy o COVID-19, powołanych zasad postępowania administracyjnego oraz komunikowanego publicznie przez ZUS dopuszczalnego sposobu składania wniosków o zwolnienie osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty, obowiązkiem organu było wyjaśnienie, w jaki sposób ewidencjowano korespondencję składaną przez płatników składek do urn, czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym skarżąca – jak twierdzi – wniosek złożyła, a wreszcie czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub inspektoratu ZUS, czy może była ustandaryzowana. Takich wyjaśnień zabrakło, a mogły one mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Organ na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód powinien był dopuścić wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Mógł również – na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. – odebrać od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
Podkreślenia wymaga, że Sąd badając pod kątem zgodności z prawem wydane w sprawie decyzje wziął pod uwagę, iż postępowanie prowadzone przez ZUS przypadło na czas trwającego stanu epidemii, co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Uwzględniając również realia rozpoznawania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zapewne ich ogromnej liczby, ograniczenia związane z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że okoliczności te nie mogą uzasadniać niekorzystnych skutków dla jednej strony postępowania – skarżącej.
W niniejszej sprawie ZUS nie wyjaśnił przyczyn z jakich nie uwzględnił stanowiska skarżącej, nie przedstawił, jak wyglądała procedura składania wniosków do wystawionych i publicznie dostępnych skrzyń, ani nie stwierdził, czy wykluczone było ewentualne omyłkowe dołączenie wniosku skarżącej np. do sprawy innego płatnika. Zdaniem Sądu nie można wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a tymczasem organ nie podał, w jaki realny sposób skarżąca mogłaby wykazać, że faktycznie przed [...] czerwca 2020 roku złożyła wniosek do pojemnika na dokumenty znajdującego się przed budynkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K.. Nawet jeżeli organ nie był w stanie ustalić, czy strona złożyła przedmiotowy wniosek, powinien był na mocy art. 86 k.p.a. przesłuchać ją na tę okoliczność. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W tym względzie nie wyjaśniono z jakich względów nie skorzystano z tego rodzaju dowodu.
Kierując się zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązkiem zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) ZUS powinien był wyjaśnić, czy skarżąca złożyła wniosek, oraz czy istnieją księgi (repertoria) ewidencyjne korespondencji składanej do pojemników na dokumenty albo inny system ewidencji tego rodzaju korespondencji.
Zważywszy, że kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnienie złożenia bądź niezłożenia przedmiotowego wniosku dotyczy okresu, w którym funkcjonowanie organów, w tym przyjmowanie wniosków o zwolnienie w związku ze stanem epidemii było utrudnione, a jedną z dopuszczalnych form było składanie dokumentów do specjalnego pojemnika przygotowanego przez organ, należało mieć na uwadze, że wnioskodawczyni miała utrudniony sposób wykazania, iż wniosek doręczyła w określonej dacie. Tym bardziej postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia złożenia danego dokumentu powinno być przeprowadzone szczególnie wnikliwie, w sposób budzący zaufanie obywatela do organu. Niedopuszczalne było natomiast rozstrzygnięcie organu oparte jedynie na arbitralnym przyjęciu, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek nie został złożony. W tym względzie należy również dostrzec, że organ odniósł się merytoryczne do żądania, którego formalnie nie zaewidencjonował. Co więcej, J. M. zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w skardze konsekwentnie wskazywała, że jej wniosek RDZ dotyczył dwóch miesięcy tj. kwietnia i maja 2020 roku. Natomiast organ odmówił jej zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 roku.
Mając na względzie wskazane uchybienia organu Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2020 roku i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2020 roku dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Zaznaczenia wymaga, iż wydane orzeczenie nie przesądza, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy domniemywać, że skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Sąd wskazuje jedynie, że zagadnienie to wymaga rzetelnego, na ile jest to możliwe, zbadania i wyjaśnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło