III SA/Po 235/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... r. nr ... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2006 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z dnia ... Nr ..., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Górecka /-/ B. Koś W dniu Prezydent Miasta decyzją, adresowaną do I. określił, na podstawie art. 13 § 1 pkt. 1, art. 21 § 1 pkt. 1, § 3, art. 47 § 3, art. 53 § 1 i § 4 w zw. z art. 207 i 210 Ordynacji podatkowej, art. 8,9, 10 i 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zm.) oraz uchwały nr LXXXII/920/IV/2005 Rady Miasta Poznania z dnia 29 listopada 2005 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych na 2006 r. (Dz. U. Woj. Wielkop. z dnia 15 grudnia 2005 r., nr 181, poz. 4941), wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2006 za pojazd o nr rej. ... na kwotę ... zł, płatną w II ratach: do 15 lutego 2006 r. i do 15 września 2006r. w kwocie po ... zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pomimo obowiązku złożenia deklaracji na podatek od środków transportowych I. nie dokonała tej czynności, ani nie uiściła przedmiotowego podatku za rok 2006 a jest ona współwłaścicielem spornego pojazdu od dnia 2 grudnia 2002 r., co wynika z danych Wydziału Finansowego Urzędu Miasta. Prezydent Miasta podał, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego strona złożyła postanowienie Prokuratury Rejonowej z 29 marca 2005 r. umarzające postępowanie karne z powodu braku danych uzasadniających dostatecznie podejrzenie popełnienia przestępstwa kradzieży samochodu, ale w ocenie organu okoliczność ta nie może mieć wpływu na istniejące zobowiązanie podatkowe, gdyż I.S. jest nadal zarejestrowana jako współwłaściciel pojazdu. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 4 kpa i umorzenie postępowania, albo o jej uchylenie i umorzenie postępowania. I. podniosła, iż nie jest właścicielką spornego pojazdu, o czym informowała Wydział Finansowy Urzędu Miasta w piśmie z dnia 15 grudnia 2006 r. Samochód jest bowiem zarejestrowany wyłącznie na jej małżonka (dowód rejestracyjny seria nr ...), został on ponadto skradziony w dniu 23 listopada 2004 r. Wcześniej był on użytkowany wyłącznie przez męża na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Decyzja została więc skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania, przez co naruszono art. 156 § 1 pkt. 4 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż dla spełnienia przesłanki posiadania przymiotu podatnika podatku od środków transportowych wystarczający jest fakt bycia właścicielem lub współwłaścicielem danego pojazdu. Zdaniem organu II instancji I. winna samodzielnie wyjaśnić, dlaczego nie figuruje ona w tym charakterze w dowodzie rejestracyjnym samochodu o nr rej ..., skoro w danych Wydziału Komunikacji występuje ona jako jego współwłaścicielka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. zarzuciła decyzji wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa i naruszeniem interesu prawnego, naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu, dotyczące separacji z mężem i kradzieży pojazdu w dniu 23 listopada 2004 r. I. wskazała również na fakt orzeczenia rozdzielności majątkowej z mężem od dnia 1 stycznia 2004 r. i wystawienie dowodu rejestracyjnego wyłącznie na jego nazwisko. Ponadto powołała się na umowę przewłaszczenia, na mocy której sporny pojazd stanowi własność banku z tytułu udzielonego kredytu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. skarżąca podniosła, iż próbowała kilkukrotnie wyrejestrować przedmiotowy samochód, na co nie wyrażał zgody bank jako jego współwłaściciel (według Jej wiedzy bank kredytodawca sprzedał mu wierzytelność związaną z udzielonym kredytem). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. - Dz. U. Nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają m. in. samochody ciężarowe o masie całkowitej od 3,5 tony. Według art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami lub współwłaścicielami danego środka transportowego. W przypadku współwłasności obowiązek ten obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie organ podatkowy gminy w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za dany pojazd winien wymienić wszystkie podmioty zobowiązane do uiszczenia podatku, czyli wszystkich współwłaścicieli. Są oni również zobowiązani do składania odpowiednich deklaracji podatkowych w tym zakresie. Decyzja taka winna być przy tym doręczona wszystkim współwłaścicielom (zob. m. in. L. Etel i in., Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008 – komentarz do art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych; wyrok WSA w Lublinie z 12 maja 2006 r., sygn. I SA/Lu 23/06, lex nr 491690). Podkreślić należy ponadto, iż fakt współwłasności środka transportowego nie musi być zawsze odzwierciedlony w dowodzie rejestracyjnym. Z prawa o ruchu drogowym wynika bowiem, iż dowód taki jest dokumentem stwierdzającym jedynie dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, a nie stwierdzającym, kto jest jego właścicielem. Charakter konstytutywny ma wpis w dowodzie dotyczący rodzaju samochodu (zob. m. in. wyrok NSA z 30 lipca 2002 r., I SA/Wr 2610/99, lex nr 77811). Natomiast zapis dotyczący własności pojazdu nie ma charakteru prawotwórczego. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż nietrafny był zarzut skarżącej dotyczący tego, iż jedynym właścicielem spornego pojazdu jest jej mąż, co wynikać miało z dowodu rejestracyjnego samochodu (k. 10 akt administracyjnych). Nie jest to bowiem dokument ustalający w konstytutywny sposób wyczerpujący krąg właścicieli danego samochodu. Ponadto w rubryce adnotacje urzędowe jest m.in. zapis- "współwłasność". Z danych Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta wynika, iż sporny pojazd został zarejestrowany w dniu 2 grudnia 2002 r., a jako jego współwłaścicieli wymieniono skarżącą, jej męża i S.A. we W. (pismo z 22 lutego 2007 r. – k. 18 akt administracyjnych). W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji winny wobec tego rozważyć wnikliwie przy ustalaniu ostatecznego kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia zobowiązania podatkowego za rok 2006, czy każdy z nich nie powinien zostać obciążony (solidarnie z innymi) obowiązkiem uiszczenia należności publicznoprawnej z tytułu współwłasności powyższego samochodu. Wskazać należy przy tym, iż w przypadku umowy kredytowej zabezpieczonej przez przeniesienie własności środków transportowych całkowity obowiązek uiszczenia podatku od środków transportowych spoczywa wyłącznie na wierzycielu – banku jako kredytodawcy (zob. m. in. wyrok NSA z 4 listopada 1997 r., sygn. I S.A./Po 334/97, ONSA 1998/4/122). Z akt administracyjnych sprawy i oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie wynika, że sporny pojazd został zakupiony za kredyt uzyskany z banku, który sprzedał następnie swoją wierzytelność innemu bankowi. W tej sytuacji organ podatkowy winien ustalić szczegółowo treść umowy kredytowej i umowy o przelew wierzytelności w celu jednoznacznego stwierdzenia, czy bank jest tylko jednym z podmiotów – współwłaścicieli zobowiązanych do zapłaty podatku, czy też jest podmiotem wyłącznie zobowiązanym podatkowo. W przypadku ustalenia, że bank jest tylko jednym z podmiotów zobowiązanych organy podatkowe winny natomiast rozważyć inne kwestie, wiążące się bezpośrednio z odpowiedzialnością podatkową skarżącej i jej męża. Wskazać należy za organami, iż fakt kradzieży pojazdu i jego faktycznego nieużywania nie ma wpływu na istnienie obowiązku podatkowego. Ustaje on bowiem dopiero od chwili skutecznego wyrejestrowania pojazdu w sposób prawem przewidziany ( zob. m. in. wyrok WSA w Opolu z 10 grudnia 2008 r., I SA/Op 323//08, lex nr 491080; wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Wr 1573/96, Wspólnota 1998/20/26; wyrok NSA z 21 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 330/05, lex nr 193356 ). W toku postępowania sądowego skarżąca przedstawiła wyrok Sądu Rejonowego ustanawiający z dniem 1 stycznia 2004 r. rozdzielność majątkową małżeńską pomiędzy skarżącą a jej mężem (k. 6 akt sądowych). Organ podatkowy wobec tego winien będzie rozważyć, czy okoliczność ustalenia rozdzielności majątkowej już od dnia 1 stycznia 2004 r. mogła wywołać odpowiednie skutki w sferze prawa podatkowego, związane z odpowiedzialnością za zobowiązanie podatkowe za rok 2006. Inna kwestia wiąże się z właściwością miejscową organów prowadzących niniejsze postępowanie podatkowe. Z pisma Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta z dnia 10 października 2006 r. wynika bowiem, iż A. nie jest zameldowany pod adresem P. i nie figuruje jako osoba zameldowana na terenie miasta P. (k. 33 akt adm.). Przepis § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165 z 2005 r., poz. 1371 ze zm.) wskazuje natomiast, iż organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od środków transportowych dla podatników, którzy w trakcie roku podatkowego zmienili adres zamieszkania, wskutek czego właściwy stał się organ podatkowy inny niż dotychczasowy – jest organ podatkowy właściwy według miejsca zamieszkania od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania. W przypadku zatem stwierdzenia, iż A. jest nadal jednym z podmiotów zobowiązanych do uiszczenia podatku od środków transportowych organ podatkowy winien też zbadać okoliczności dotyczące daty jego wymeldowania się z P. i miejsca aktualnego zamieszkania. Będzie to bowiem niezbędne w celu ustalenia organu właściwego miejscowo do prowadzenia sprawy z udziałem A. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy podatkowe obu instancji nie dokonały w niniejszej sprawie odpowiednich ustaleń faktycznych, pozwalających na precyzyjne i jednoznaczne ustalenie kręgu podmiotów ponoszących odpowiedzialność podatkową, jak również na wyznaczenie zakresu tej odpowiedzialności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe uwagi dotyczące postępowania dowodowego. Ze względu na to, iż decyzje organów tak I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej) Sąd orzekł o ich uchyleniu – na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.). O kosztach sądowych i wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 152 powyższej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/B. Sokołowska /-/M. Górecka /-/B. Koś