III SA/Po 237/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-06-25

Skład orzekający: Marek Sachajko, Walentyna Długaszewska, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące braku wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, niewykonalności obowiązku niepieniężnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, są zasadne w świetle obowiązujących przepisów prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest wymagalny i wynika bezpośrednio z przepisów ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego, które zostało wydane na podstawie ustawowego upoważnienia i nie budzi wątpliwości co do swojej legalności. Zarzuty dotyczące braku wymagalności, niewykonalności, niewłaściwego organu egzekucyjnego czy nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego zostały uznane za niezasadne, ponieważ nie znalazły potwierdzenia w obowiązującym stanie prawnym ani w przedstawionych przez stronę dowodach. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień jest zgodny z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a jego egzekwowanie służy ochronie zdrowia publicznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych małoletniego syna, niewykonalności obowiązku niepieniężnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organy sanitarne uznały obowiązek szczepień za wymagalny i zgodny z prawem, a zarzuty za bezzasadne. Skarżący kwestionował legalność rozporządzenia wykonawczego, wymagalność obowiązku oraz naruszenie praw konstytucyjnych i konwencyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi A. K. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę IIISA/Po 237/25 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 lutego 2025 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS), po rozpoznaniu zażalenia A. K. (ojca małoletniego K. K. ) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) z dnia 5 grudnia 2024 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. PPIS w dniu 21 lipca.2023 r. uzyskał informację o uchylaniu się rodziców od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego syna K. K. ur. 26 lutego 2008 r. W związku z powyższym, 24 lipca 2023 r. organ wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego dziecka. 24 listopada 2023 r. organ wystawił upomnienie, adresowane do zobowiązanych, wzywając do wykonania ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnych przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, informując jednocześnie, że w razie niewykonania obowiązku, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. W dniu 9 lutego 2024 r. PPIS jako wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego – Wojewody [...] do egzekucji administracyjnej tytuły wykonawcze z dnia 7 lutego 2024 r., wystawione na A. K. i K. K.. Wojewoda [...]. skierował do zobowiązanych zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. Wojewoda [...]. nałożył na K. K. i A. K.. grzywny w celu przymuszenia. Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. K. K. i A. K. zgłosili zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając: 1. brak wymagalności obowiązku, 2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2024 r. PPIS działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oddalił zarzuty. Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku, organ wyjaśnił, że termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia ściśle precyzują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. , poz. 2077 ze zm.).Schemat obowiązkowych szczepień ochronnych określono w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia. Tym samym, w przypadku nieprzestrzegania tzw. kalendarza szczepień w wymaganych terminach, obowiązek poddania się szczepieniom wynikający z obowiązujących przepisów prawa w stosunku do małoletniego staje się wymagalny i zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ramy czasowe do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Co do zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, organ wskazał, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., jako podstawy zarzutu nie uwzględniono niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być natomiast wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w ww. art. 33 § 2 ustawy. Podobnie odnośnie zarzutów wskazanych w pkt 3 i 4 , organ wyjaśnił, że również te zarzuty nie mieszczą się w katalogu określonym w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zarzutów. Wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 4 lutego 2025 r. [...]PWIS, po rozpoznaniu zażalenia A. K., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą obowiązku szczepień w Polsce jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. (Dz. U. z 2024 r., poz. 924,ze zm.) dalej: u.z.z. Obowiązek wykonania szczepień w przedmiotowej sprawie jest wymagalny, ponieważ lekarz zgłosił rodziców, jako osoby uchylające się od szczepień, ze względu na przekroczenie przez nich terminu zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Organ wskazał dalej, że PPIP, jako organ zobowiązany do realizacji zadań ustawowych w zakresie nadzoru nad terminami szczepień, zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416), w swoich działaniach wobec osób uchylających się od wykonania szczepień ochronnych, opiera się na ww. wymienionych zgłoszeniach od lekarzy. Powyższe dokumenty oraz fakt nie zrealizowania dotąd obowiązku szczepień ochronnych, jest podstawą do wypełniania zadań, zgodnie z art. 2 ww. ustawy i sprawowania zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenia działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych. Obowiązek wykonania szczepień ochronnych wynika z mocy przepisów ustawowych, zabezpieczony jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy kodeks wykroczeń, ponadto jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe doprowadzenie do poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W związku z powyższym, błędne jest twierdzenie o braku wymagalności obowiązku. Dalej organ wskazał, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego tj. 7.02.2024r. zostało poprawnie przywołane w tytule wykonawczym obowiązujące rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które w załączniku nr 1 precyzuje dawki i terminy poszczególnych szczepień. Odnosząc się do kwestii, że dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, organ wyjaśnił , że nie zostały przedstawione żadne dowody świadczące o lekarskich przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień, brak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej z podstawą do odroczenia w czasie szczepień ochronnych ani o ustaleniu indywidualnego kalendarza szczepień. Organ wskazał również, odnosząc się do podniesionych w zażaleniu w tym zakresie zarzutów, że postanowienie PPIS zawiera wszelkie niezbędne fakty w sprawie uchylania się od wykonania obowiązkowych szczepień. Uzasadnienie postanowienia zostało sporządzone w sposób prawidłowy wraz z odniesieniem się do konkretnego stanu faktycznego i prawnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, wyjaśniono , że organ administracji publicznej działał zgodnie z kompetencjami, stosownie do przepisów art. 17 ww. u.z.z., natomiast przepisy art. 8 Konwencji nie mają zastosowania w przypadku obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawowych, których wykonania organy władzy publicznej mogą wymagać obligatoryjnie. Organ wyjaśnił także, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9.05.2023r. został wykonany ww. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. Jak wskazano, postawę wystawionego tytułu wykonawczego stanowiły m.in. przepisy ww. rozporządzenia. A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia PPIS, zarzucił naruszenie: 1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia mimo , że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 2. art. 5 ust 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia, poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo, że rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku poddania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary, stwierdzając , że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; 4. art. 8 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Ponadto wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Ewentualnie o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W odpowiedzi na skargę [...]PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, do czego uprawniały Sąd przepisy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane m.in. w postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia PPIS, w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że nie naruszają one przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia 4 lutego 2025 r.. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. określa, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. W myśl art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W kontrolowanej sprawie, w dniu 7 lutego 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji wierzyciel (PPIS) wystosował upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. W ww. tytule wykonawczym, jako podstawę prawną obowiązku. organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy, wierzyciel wystąpił do właściwego organu egzekucyjnego (Wojewody [...].) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący wniósł zarzuty, wskazując na brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo rozpoznały wniesione zarzuty. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.).Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 u.z.z. wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 7 lutego 2024r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Co należy zatem podkreślić, odnosząc się tym samym również do podniesionych w skardze zarzutów, że w ocenie Sądu, w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu z 2023 r., wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Wskazane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W przedmiotowej sprawie organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo przyjęły, że w wystawionym w dniu 7 lutego 2024r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącego dotyczą szczepień wykazanych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, w tym dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi (pkt 2). W świetle powyższego, prawidłowo [...]PWIS i PPIS przyjęły, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Bezsporne jest bowiem, że syn skarżącego nie został poddany szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. Podzielić należy również stanowisko organu odwoławczego, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie przedstawił ani żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych syna, ani żadnego dokumentu uzasadniającego brak wymagalności ich wykonania. Nadto wymaga wyjaśnienia, że wedle art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z. lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, co nie oznacza, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z 2023r.). W przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ, z dokumentacji dotyczącej małoletniego nie wynika, aby obowiązek szczepień został w stosunku do niego odroczony. Ponadto,, wbrew stanowisku skarżącego, wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Z przedstawionych względów, za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi, jako zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3352/19 wskazano, że ustawodawca konstytucyjny w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W sposób oczywisty zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale także zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). W analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2546/18). Zauważyć przy tym należy, w świetle wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (47621/13, Vavřička i inni; LEX nr 3158481), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych, nie ma podstaw do uznania, że wprowadzony przez polskiego ustawodawcę obowiązek szczepień ochronnych małoletnich stanowi naruszenie konwencyjnego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego rodziców i dzieci (art. 8 ust. 1 EKPCz). Trybunał wskazał m.in., że "nie można uznać za nieproporcjonalny wymogu państwa, by te osoby, dla których szczepienie stanowi odległe zagrożenie dla zdrowia, korzystały z tego uniwersalnie stosowanego środka ochronnego, w drodze obowiązku prawnego oraz w imię solidarności społecznej, dla dobra niewielkiej liczby wrażliwych dzieci, które nie mogą skorzystać ze szczepionki.". Trzeba również pamiętać, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest wyjątkowo dopuszczalna w zakresie przewidzianym przez ustawę i koniecznym w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (art. 8 ust. 2 EKPCz, ( por. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. syg. akt II GSK 2489/24 ). W związku z powyższym, Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, jak również Sąd nie dostrzegł zasadności skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organ prawidłowo wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz ocenił zebrane dowody, w świetle prawidłowo zinterpretowanych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło