III SA/Po 246/26

WyrokWSA w Poznaniu2026-03-18

Skład orzekający: Sebastian Michalski, Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o świadczenie wychowawcze złożony przez jednego z rodziców, przy wykorzystaniu profilu elektronicznego drugiego rodzica, może zostać uznany za prawidłowo złożony, jeśli organ nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady informowania stron i udzielania im wyjaśnień, poprzez nieprawidłowe uznanie wniosku o świadczenie wychowawcze za złożony z uchybieniem terminu. Wniosek złożony przez matkę dziecka przy użyciu profilu elektronicznego ojca, w sytuacji gdy organ nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i art. 9 K.p.a., powinien zostać potraktowany jako prawidłowo złożony. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Organ I instancji (ZUS) odmówił przyznania świadczenia, wskazując na złożenie wniosku po terminie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Skarżący K. P. zarzucił naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady zaufania obywatela do organów państwa i zasady udzielania informacji. Wskazał na trudności związane z charakterem pracy zawodowej i brakiem profilu PUE ZUS w wyznaczonym terminie. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2025 r., poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 r. oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 08 sierpnia 2024 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Protokolant starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2025 r. nr znak: [...] postępowanie: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla: a) zaskarżoną decyzję; b) poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 r znak [...] nr postępowania [...]; c) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 08 sierpnia 2024 r znak [...] nr postępowania [...]. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 roku (znak: [...], postępowanie: [...]), skierowaną do K. P., odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wniosek na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku można było złożyć do 31 maja 2023 roku. Zgodnie z pismem Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2024 roku wnioskodawcy został oznaczony 14-dniowy termin na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 22 lipca 2024 roku. Natomiast wniosek został złożony w dniu 14 sierpnia 2024 roku, a więc bez zachowania terminu wskazanego w wezwaniu. Wnioskodawca skorzystał z prawa do odwołania. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wyjaśnił, że wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę M. P. złożyła do ZUS w dniu 24 lipca 2024 roku żona wnioskodawcy M. P., gdyż odwołujący się nie posiadał konta na profilu ZUS PUE. Jednak dnia 08 sierpnia 2024 roku matka dziecka otrzymała decyzję o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. Powodem odmowy było to, że z wnioskiem wystąpiła matka dziecka, a nie jego ojciec. Odwołujący się wskazał, że po otrzymaniu tej decyzji w dniu 14 sierpnia 2024 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku, bo miał już własny profil na ZUS PUE. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania K. P., decyzją z dnia 29 grudnia 2025 roku, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że odwołanie nie może zostać uwzględnione, gdyż rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Pismo wzywające do złożenia wniosku w ZUS zostało doręczone w dniu 22 lipca 2024 roku. Zatem licząc 14 dni od dnia następującego po dniu odebrania pisma termin ostatecznego wniesienia wniosku do ZUS mijał 05 sierpnia 2024 roku. W wezwaniu Wojewody wnioskodawca został poinformowany o sposobie złożenia wniosku w ZUS, jakich okresów winny dotyczyć i terminu w jakim należało to uczynić. Składając wniosek w dniu 14 sierpnia 2024 roku wnioskodawca nie dopełnił obowiązku jakim było prawidłowe uzupełnienie i złożenie wniosku w ZUS, wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku. K. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2025 roku (znak sprawy: [...], postępowanie: [...]), tj. rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zobowiązania organu do ponownego rozpatrzenia sprawy. W ocenie strony zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności przepisów art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem zasady zaufania obywatela do organów państwa oraz zasady udzielenia stronie jasnych i wyczerpujących informacji. Skarżący wskazał, że jest kierowcą zawodowym, wykonującym prace na terytorium [...]. Charakter wykonywanej pracy w istotny sposób ogranicza możliwość niezwłocznego reagowania na korespondencję urzędową, realizowania czynności administracyjnych w krótkich, sztywnych terminach. W okresie wyznaczonego terminu nie posiadał profilu PUE ZUS. Opóźnienie w złożeniu wniosku nie było wynikiem zaniedbania ani braku należytej staranności. Natomiast organ ograniczył się do formalnego stwierdzenia przekroczenia terminu i nie zbadał sprawy merytorycznie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji. W piśmie z dnia 17 lutego 2026 roku skarżący podtrzymał w całości wniesioną skargę oraz dodatkowo wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także naruszenie zasady proporcjonalności. Skarżący zaznaczył, że sprawa dotyczyła koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego pomiędzy Polską a [...]. W związku z ustaleniem pierwszeństwa ustawodawstwa polskiego skarżący został zobowiązany do zwrotu świadczenia [...] w [...]. Podkreśli jednocześnie, że nie pobierał podwójnych świadczeń i działał zgodnie z przepisami prawa unijnego. Zarzucił, że pozbawienie świadczenia w Polsce przy jednoczesnym obowiązku zwrotu świadczenia zagranicznego prowadzi do skutku rażąco nieproporcjonalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga okazała się uzasadniona. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.p.w.d."). Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz wojewoda, na zasadach określonych w art. 16 u.p.p.w.d., pełnią funkcję instytucji właściwej w zakresie świadczenia wychowawczego w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób między państwami Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (art. 11 ust. 1 u.p.p.w.d.). W sprawach, w których mają albo mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 16 ust. 1-2 u.p.p.w.d.). Wojewoda wykonuje obowiązki instytucji właściwej przewidziane w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.). Postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 10 ust. 1 u.p.p.w.d.). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, dyrektora domu pomocy społecznej, rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (art. 13 ust. 1 u.p.p.w.d.). Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 13 ust. 2 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. w przypadku gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym w art. 11 ust. 1, wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób określony w art. 13 ust. 5. Przepisy art. 19 ust. 1 stosuje się odpowiednio. W świetle art. 13 ust. 5 u.p.p.w.d. wniosek i załączniki do wniosku są składane wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą: 1) profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej "profilem informacyjnym"; 2) systemu teleinformatycznego banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 3) systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny; 4) systemu teleinformatycznego wskazanego w informacji, o której mowa w ust. 6. Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W sprawach nieuregulowanych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d.). Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są pomiędzy stronami bezsporne. Wojewoda [...], jako instytucja właściwa w koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego, pismem z dnia 17 lipca 2024 roku, poinformował K. P., że w dniu 21 maja 2024 roku [...] instytucja właściwa do wypłaty świadczeń rodzinnych przekazała wniosek o świadczenie rodzinne złożony na terytorium [...] w 29 kwietnia 2019 roku. Organ zobowiązał adresat pisma do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy [...] poprzez złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 lipca 2024 roku. M. P. (matka dziecka oraz żona wnioskodawcy) w dniu 24 lipca 2024 roku złożyła w postaci elektronicznej wniosek o świadczenie wychowawcze 800+ (dla matki albo ojca dziecka) na dziecko M. P. na okres świadczeniowy [...]. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 08 sierpnia 2024 roku (znak: [...], postępowanie: [...]), skierowaną do M. P., odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że "na podstawie pisma Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2024 roku do złożenia wniosku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wzywany był drugi rodzic dziecka, wnioskodawca wniosku zagranicznego". K. P. w dniu 14 lipca 2024 roku złożył w postaci elektronicznej wniosek o świadczenie wychowawcze 800+ (dla matki albo ojca dziecka) na dziecko M. P. na okres świadczeniowy [...]. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją ostateczną z dnia 29 grudnia 2025 roku, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o odmowie przyznania K. P. świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy [...] z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku, brak podstaw prawnych do przyznania świadczenia wychowawczego po zakończeniu okresu świadczeniowego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 roku zostały wydane z naruszeniem prawa, które mogło i miało wpływ na wynika sprawy. Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska, że wniosek o ustalenie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku został złożony z uchybieniem 14-dniowego terminu zakreślonego przez Wojewodę [...] na podstawie art. 16 ust. 8 w związku z art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. Analiza materiału dowodowego sprawy nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za wskazany powyżej okres świadczeniowy został złożony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych już na drugi dzień po otwarciu biegu terminu na jego złożenie, bo w dniu 24 lipca 2024 roku, a więc przed upływem 14-dniowego terminu liczonego od daty doręczenia skarżącemu pisma Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2024 roku, tj. przed dniem 5 sierpnia 2024 roku, który Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał jako końcowy termin na złożenie wniosku przez wnioskodawcę zagranicznego. Sąd uznaje, że rozstrzygnięcie ustawodawcze o składaniu wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wyłącznie w postaci elektronicznej nie może być rozumiane i stosowane w ten sposób, iż uchyla ono obowiązki procesowe organu administracji publicznej określone w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, które odnoszą się również do ustalenia rzeczywistej treści żądania wniosku. Niewątpliwie treść żądania wniosku rozstrzyga o treści stosunku materialnoprawnego, treści przyszłej decyzji. Sąd oczywiście dostrzega, że wniosek o wskazane świadczenie wychowawcze za okres [...] został złożony przy wykorzystaniu profilu matki dziecka, który założyła ona na Platformie Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd przyjmuje jednak, że wynikający z art. 13 ust. 5 u.p.p.w.d. obowiązek składania wniosków i załączników w postaci elektronicznej nie wyłącza stosowania wynikającej z art. 32 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. normy prawnej, że strona może działać przez pełnomocnika. W konsekwencji skarżone organy nie mogły pomijać, że w sprawach mniejszej wagi można nawet nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 33 § 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). Sąd uznał, że w opisanym powyżej stanie rzeczy przyjmowanie ustalenia, iż wniosek z dnia 24 lipca 2024 roku nie pochodził od wnioskodawcy wniosku zagranicznego, bo został złożony przy wykorzystaniu profilu matki dziecka założonego na Platformie Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznać należało jako co najmniej przedwczesne. W treści wniosku z dnia 24 lipca 2024 roku matka dziecka wskazała, że pracuje i mieszka wraz z dzieckiem w Polsce. Wskazała ponadto, że współmałżonek K. P. mieszka, pracuje, złożył wniosek i pobiera świadczenie o podobnym charakterze na dziecko M. P. w [...]. W treści wniosku podano również, że wniosek na dziecko M. P. na okres [...] składany jest po zakończeniu okresu świadczeniowego z uwagi na złożenie wniosku w instytucji UE i otrzymanie z Urzędu Wojewódzkiego informacji o konieczności złożenia wniosku do ZUS. Przyjmuje się, że wnioskodawca może uchybić obowiązkowi prawidłowego złożenia wniosku. W konsekwencji w art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. (w rozwinięciu określonej w art. 9 K.p.a. zasady udzielania informacji) przewidziano obowiązek wzywania wnioskodawcy przez organ do poprawienia, bądź uzupełnienia wniosku. Przepis ten stanowi odpowiednik art. 64 K.p.a., chociaż odmiennie (jako lex specialis) wskazuje termin – 14 dni od dnia otrzymania wezwania – do poprawienia bądź zmiany wniosku. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku dokonywane jest w drodze pisemnej informacji, mającej charakter czynności materialno-prawnej. Niezastosowanie się do pisemnego wezwania organu, tj. niepoprawienie lub uzupełnienie wniosku w zakreślonym przez ten organ terminie, uprawnia ten ostatni do pozostawienia "wadliwego" wniosku bez rozpatrzenia, a postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego traktuje się jako niewszczęte ("wadliwy" wniosek nie wywołuje skutku prawnego). Mając na względzie wynikającą z art. 14 § 1 K.p.a. w związku z art. 28 u.p.p.w.d. zasadę pisemności, wydaje się, że organ po bezskutecznym upływie terminu do poprawienia bądź uzupełnienia wniosku, pozostawia go bez rozpatrzenia, powinien o tym fakcie dodatkowo poinformować wnioskodawcę. Pozostawienie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego bez rozpoznania, przy dbałości organu o nie narażaniu się na ewentualny zarzut bezczynności możliwe jest tylko wówczas, gdy w pisemnym wezwaniu organu, doręczonym wnioskodawcy jednoznacznie wskazano elementy wniosku wymagające poprawienia bądź zmiany oraz wskazano termin, w jakim działanie wnioskodawcy jest konieczne, a także pouczono wnioskodawcę o skutkach braku jego działania. Termin określony w art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. ma charakter materialny, który nie może ulec skróceniu ani też wydłużeniu (R. Prokop [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 19 oraz wskazana tam literatura). Skoro dla skarżonego organu oczywistym było, że przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres [...] materialnoprawnie warunkuje złożenie wniosku elektronicznego za pośrednictwem profilu ojca dziecka, to dostrzegać należy, że zgodnie z art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na uwadze przedstawione powyżej uwarunkowania prawne oraz okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 roku zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 13 ust. 5 pkt 1-4 oraz art. 16 ust. 8-9 u.p.p.w.d. Sąd uznał, że dla końcowego załatwienia kontrolowanej sprawy niezbędne jest usunięcie z obrotu prawnego także decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 08 sierpnia 2024 roku (znak: [...], postępowanie: [...]) o odmowie przyznania M. P. świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 roku do 31 maja 2023 roku. Okoliczności kontrolowanej sprawy wskazują, że wniosek z dnia 24 lipca 2024 roku został złożony w wykonaniu wezwania zawartego w piśmie Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2024 roku, a więc ze skutkiem dla wnioskodawcy zagranicznego, ojca dziecka. Powyższy stan rzeczy aktualizował obowiązki organu określone z art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych bez wyczerpania trybu określonego w tym przepisie błędnie przyjął, że wniosek z dnia 24 lipca 2024 roku pochodził od matki dziecka. Przyjmuje się, że przyznanie świadczenia wychowawczego możliwe jest tylko na wniosek osoby pochodzącej z kręgu enumeratywnie określonych w ustawie podmiotów. Nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego przez organ z urzędu (R. Prokop [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 13). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 roku, a także skierowaną do M. P. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 08 sierpnia 2024 roku. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy organy uwzględnią, że w sprawie nie zachodzi konieczność wzywania matki lub ojca dziecka w trybie art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. do złożenia wniosku w prawem przewidzianej formie. Dostrzegać bowiem należy, że skarżący już w dniu 14 sierpnia 2024 roku, w oparciu o treść decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 08 sierpnia 2024 roku o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego M. P., złożył elektroniczny wniosek o ustalenie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres świadczeniowy [...]. Wniosek ojca dziecka wpłynął do ZUS w terminie 14 dni od daty pozyskania informacji, że materialnoprawnym warunkiem przyznania świadczenia jest złożenie wniosku przez wnioskodawcę zagranicznego. W konsekwencji organy obowiązane są uznawać, że elektroniczny wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. P. za okres [...] został złożony przez skarżącego bez odrębnego wezwania do uzupełnienia wniosku z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. od daty wydania decyzji z dnia 08 sierpnia 2024 roku, która w istocie wypełniała obowiązki organu wynikające z art. 19 ust. 1 u.p.p.w.d. w związku art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego W tym stanie rzeczy organy obowiązane są przystąpić merytorycznej oceny wniosku ojca dziecka, wnioskodawcy zagranicznego, jako złożonego na warunkach określonych w art. 16 ust. 8-9 u.p.p.w.d.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło