III SA/Po 265/19

Dnia 02 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor ZUS [...] postanowieniem z dnia [...] r. oddalił skargę strony skarżącej na czynność egzekucyjną polegająca na wystawieniu zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. Po rozpatrzeniu zażalenia strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia[...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że stosownie do postanowień art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. ), dalej : u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przedmiotem takiej skargi mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W takim postępowaniu ocenia się prawidłowość dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie zasadność prowadzenia danego postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia, że czynność polegająca na wystawieniu zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego została dokonana zgodnie z przepisami prawa. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego spełnia wymogi formalne przewiedziane w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało sporządzone według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, (Dz. U z 2016 r., poz. 1339 ze zm.). Stosownie do art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny przesłał zawiadomienie o zajęciu do zobowiązanego oraz do banku. Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie doszło do zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia postanowienia organu I i II instancji. Zarzucono naruszenie art. 7 § 1, art. 80 § 1 i § 3 oraz art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a. Skarżący powołał się na zbieg egzekucji , zarzucając organowi to, że wszczął postępowanie egzekucyjne i dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] , do którego nastąpił już zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wskazał, że organ egzekucyjny nie otrzymał informacji o zbiegu egzekucji z sądowym organem egzekucyjnym do przedmiotowego rachunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Dokonując kontroli działania organów w przedmiotowej sprawie Sąd analizował, czy organy egzekucyjne prowadziły swoje postępowanie prawidłowo w oparciu o przepisy regulujące kwestię wnoszenia i rozpatrywania skargi na czynności egzekucyjne. Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej – opisany wyżej – ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. ) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z dnia 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały podjęte w związku z rozpoznaniem skargi na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe rozpoznając skargę organ I jak i II instancji zobligowane były do rozpoznania podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów związanych z wystawieniem zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo oddalił skargę na czynność egzekucyjną związaną z wystawieniem zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, ponieważ działanie organu egzekucyjnego w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami. Tym samym za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Słusznie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia, że bank i strona skarżąca potwierdziły odbiór zawiadomienia o zajęciu. W tej sytuacji wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 54 u.p.e.a. Organ zasadnie wskazał ponadto, że zarzut zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej nie może być podstawą skargi na czynności egzekucyjne. W ramach takiej skargi można było bowiem podnosić wyłącznie okoliczności dotyczące kwestionowanej czynności, czyli wystawienia zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego. Wskazać jednak należy, że zdaniem Sądu różne organy egzekucyjne nie mogą prowadzić postępowania egzekucyjnego wobec tego samego zobowiązanego i na podstawie tego samego tytułu wykonawczego. Może natomiast nastąpić zbieg egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej co do tych samych rzeczy lub praw. Zbieg egzekucji nie oznacza zatem zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych administracyjnego czy sądowego, w ramach których komornik sądowy czy organ egzekucyjny zastosował ten sam środek egzekucyjny tj. egzekucję do tej samej rzeczy albo prawa i tej samej osoby (dłużnika i zobowiązanego ). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Zaznaczenia wymaga, że zbieg egzekucji nie powoduje utraty przez organ egzekucyjny statusu takiego organu, ani umorzenia postępowania egzekucyjnego, czy jego zawieszenia. Nie jest zatem tak, że z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej organem wyłącznie uprawnionym do prowadzenia egzekucji jest komornik sądowy. Podkreślić należy ponadto, że prowadzenie egzekucji przez komornika sądowego z przedmiotowego rachunku bankowego nie zostało potwierdzone przez bank prowadzący ten rachunek. Skargę jako bezzasadną należało oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ), o czym orzeczono w sentencji wyroku.