III SA/Po 267/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-12-08

Skład orzekający: Małgorzata Górecka, Mirella Ławniczak, Szymon Widłak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), gdy beneficjent zbył część użytkowanych gruntów rolnych w trakcie trwania 5-letniego zobowiązania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały podstawy do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności ONW, ponieważ beneficjent nie spełnił warunków zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanych działkach przez wymagany okres. Brak złożenia w terminie oświadczeń podmiotów przejmujących posiadanie działek, które zawierałyby zobowiązanie do kontynuacji działalności rolniczej, skutkował obowiązkiem zwrotu środków. Sąd uznał również, że beneficjent nie działał w dobrej wierze, co uzasadniało zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie płatności ONW. Po przyznaniu płatności w poprzednich latach, organ I instancji odmówił ich przyznania w kolejnym roku ze względu na wątpliwości dotyczące faktycznego użytkowania gruntów rolnych przez beneficjenta, w związku z zawartymi umowami poddzierżawy, przeniesienia własności i oświadczeniami o przejęciu gospodarstwa. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu, organ I instancji ponownie odmówił przyznania płatności. Następnie organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW, co zostało utrzymane w mocy decyzją organu II instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenia faktyczne i niezasadne zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 08 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Uzasadnienie. W dniu [...] r. x złożył w BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach ONW. W dniu [...] Kierownik BP ARiMR przyznał mu płatność ONW w kwocie [...] zł. Płatności te zostały przyznane na rachunek bankowy strony w dniu [...] r. W kolejnym roku, w dniu [...] strona również wniosła o przyznanie płatności ONW na [...] rok. Organ I instancji przyznał te płatności na mocy decyzji z dnia [...] r. Kwotę płatności przekazano na rachunek [...] r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] r. strona ubiegała się o płatności ONW za [...] rok. Organ wezwał do złożenia wyjaśnień. Powodem był wpływ do organu dokumentów: - wniosku o płatności ONW złożonego przez x z powołaniem się na przeniesienie gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w związku z umową poddzierżawy działek z dnia [...] r. zawartą między y a x i a (umowa dotyczyła działek zgłoszonych uprzednio przez x ), - wniosku o płatności ONW złożonego przez a, z powołaniem się na przekazanie gospodarstwa na podstawie protokołu z dnia [...] r. sporządzonego między nią a spółką y. (wniosek obejmował działki zgłoszone uprzednio przez x), - aktu notarialnego z r[...]. dotyczącego umowy o przeniesienie własności nieruchomości przez b (dotyczyło też działki [...] zgłoszonych uprzednio przez x) , -oświadczenie c informujące, ze [...] r. przejął gospodarstwo rolne od x (objęte wnioskiem z [...] r.), wpływ do organu [...] r., - oświadczenie d, że r. [...] przejęła od x działkę gospodarstwo rolne objęte wnioskiem z [...] r. , wpływa do organu [...] r., - oświadczenie e, ze od x [...] r. przejęła gospodarstwo objęte wnioskiem z r[...]. , wpływ do organu [...] r., Decyzją z [...] r. Kierownik B P ARiMR odmówił płatności ONW na r[...] ok. Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia w czyim posiadaniu w [...] roku były działki rolnicze objęte wnioskiem z 2004roku . Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę prowadził ustalenia na powyższą okoliczność. Strona złożyła oświadczenia [...]. Złożyła też kopię faktur na sprzedaż pszenicy i żyta wystawionych na wnioskodawcę i b, z którym prowadzi on wspólnie gospodarstwo rolne , wszystko celem wykazania twierdzeń , że gospodarstwo rolne było w jej posiadaniu do końca [...] roku. W dniu [...] r. f złożył oświadczenie w sprawie przekazania gruntów jemu i jego małżonce przez x w którym wskazał, że x nie użytkowali gruntów od dnia [...] r. f złożył oświadczenie, że grunty rolne sprzedane x zostały przekazane kupującym po żniwach [...] r. i nie były później uprawiane przez x. x oświadczył w dniu [...] r., że nie pamięta dokładnego dnia przekazania posiadania, a wydanie gruntów nastąpiło na przełomie [...] oraz, że nabywcy nie przejęli ich w datach wskazanych w oświadczeniach. W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania płatności ONW. Organ uznał, że x nie dotrzymał zobowiązania wieloletniego na zadeklarowanych działkach rolniczych a jedynie na działce nr [...] położonej w woj. [...] . Decyzję powyższą organ II instancji r[...]. uchylił i postępowanie umorzył z powodu upływu terminu do wydania decyzji merytorycznej. W dniu [...] r. x złożył wniosek o przyznanie płatności ONW za [...] rok. Wniosek ten obejmował działkę nr [...] zgłoszoną przez innego producenta. Wobec wykrytej nieścisłości, organ wezwał x do złożenia wyjaśnień (pismo z [...] r.). Decyzją z dnia [...] r. organ I odmówił płatności ONW i nałożył sankcje w okresie 3 lat kalendarzowych wobec stwierdzonego w wyniku kontroli konfliktu z innym producentem ubiegającym się o dopłaty. Pismem z dnia [...] r. organ poinformował stronę, że wobec zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW – [...] ha powstała kwota nienależnie pobranych świadczeń ONW ( brak w aktach ZPO). Następnie wezwano do złożenia wyjaśnień w zakresie podjętego [...] r. zobowiązania ONW , w tym wezwano do złożenia oświadczeń podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek rolnych i zobowiązania się tego podmiotu do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem. W odpowiedzi na to wezwanie, strona oświadczyła, że złożenie oświadczeń podmiotu na rzecz którego przeniesiono posiadanie działek rolnych obecnie jest niemożliwe bowiem x pozostaje w konflikcie od[...] r.. W wyjaśnieniach (pismo z dnia [...] r. strona wskazała, ze z końcem [...] roku uległa również rozwiązaniu umowa dzierżawy nieruchomości obejmującej działkę nr [...] (dotyczy wniosku o dopłaty na [...] rok). Bowiem właściciel g wypowiedział umowę, o czym strona miała informować organ. Według strony wypowiedzenie dzierżawy nastąpiło na skutek okoliczności za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Pismem z dnia [...] r. doręczonym stronie [...] r. organ zawiadomił x o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ustalił x kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł. Organ uznał, że strona otrzymała płatności na działki wobec których nie spełniała ona warunków do uzyskania płatności ONW. Z tego względu należało orzec o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucono naruszenie - art. 7, 77, 80 kpa poprzez pominięcie wniosków dowodowych strony o przesłuchanie świadków oraz poprzez oparcie ustaleń na dokumentacji i tezach pochodzących z innej sprawy – o odmowie przyznania płatności ONW za [...] - par. 9 ust. 2 pkt. 2 ppkt. b rozporządzenia RM z 11.03.2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" poprzez przyjęcie, że oświadczenia o przejęciu zobowiązań kupujący złożyli z uchybieniem terminu - art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez przyjęcie, że x nie działał w dobrej wierze, przez co zastosowano niezasadnie 10 letni termin przedawnienia. Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ uznał, że płatności ONW zostały przyznane za lata [...] nienależnie – chodzi o decyzje z dnia [...]. Działki zgłoszone we wniosku o płatności ONW nie były użytkowane rolniczo przez x. W dniu [...] r. otrzymał on płatności na rachunek bankowy i był to moment rozpoczęcia realizacji 5 letniego zobowiązania ONW na pow. [...] ha. Przy składaniu wniosku deklarował on znajomość wymogów formalnych dotyczących otrzymania płatności ONW. Przy wydawaniu decyzji organ I instancji prawidłowo uwzględnił wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawach z lat[...] i dokumenty złożone przez stronę od dnia [...] r. – od momentu wystosowania informacji o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Oparto się m. in. na protokołach przesłuchań świadków dotyczących sprzedaży spornych działek oraz daty ich przekazania – na przełomie [...] roku. Gdy rolnik zaniechał prowadzenia działalności na gruntach objętych zobowiązaniem nie musi on zwracać płatności jeżeli złoży w danym terminie oświadczenia podmiotu przejmującego posiadanie działek – wymóg tego rodzaju nie został jednak spełniony przez stronę. W ocenie organu w sprawie nie miał zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, gdyż beneficjent nie działał w dobrej wierze, czyli okres przedawnienia wynosił 10 lat. Liczonych od dnia przekazania pierwszej płatności ([...] r.) do dnia pierwszego powiadomienia o nienależnie pobranych płatnościach [...] r.). W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono naruszenie - art. 7, 77, 80 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych - par. 9 ust. 2 pkt. 2 ppkt. b rozporządzenia RM z 11.03.2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" poprzez przyjęcie, że oświadczenia o przejęciu zobowiązań kupujący złożyli z uchybieniem terminu - art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez przyjęcie, że x nie działał w dobrej wierze, przez co zastosowano niezasadnie 10 letni termin przedawnienia. Organ niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, o co wnioskował skarżący. Informował on na bieżąco organ o dokonywaniu sprzedaży działek. Organy nie informowały go o konieczności składania oświadczeń w odpowiedniej formie. Oświadczenia kupujących działki obejmowały okres, kiedy były one jeszcze we władaniu skarżącego. Zostało jednak złożone oświadczenie o kontynuowaniu zobowiązania ONW do końca danego roku. Roszczenie o zwrot ulegało przedawnieniu ze względu na upływ 4 lat. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż wniesiona argumentacja przez Skarżącego w skardze nie zasługuje na uwzględnienie i tym samym podtrzymał stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje : Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z par. 2 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.)(1), oraz 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb ( ust. 2 ). W myśl par. 9 ust. 1 rozporządzenia MR i RW z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca: 1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności: a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW, b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha; 2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że organy obu instancji miały podstawy do wydania decyzji o zwrocie pobranych płatności ONW jako kwot pobranych nienależnie. Organ II instancji w ocenie Sądu uznał bowiem zasadnie, że płatności ONW zostały przyznane za lata [...] nienależnie – chodzi o decyzje z dnia [...] r. i [...] r. Działki zgłoszone we wniosku o płatności ONW nie były użytkowane rolniczo przez x przez okres, w którym zobowiązał się on do ich użytkowania w ramach programu 5- letniego (okoliczność bezsporna) . Skarżący w dniu [...] r. otrzymał płatności na rachunek bankowy i był to moment rozpoczęcia realizacji 5 letniego zobowiązania ONW na pow. [...] ha. Przy składaniu wniosku deklarował on znajomość wymogów formalnych dotyczących otrzymania płatności ONW. Winien on być świadomy, że tylko faktyczne użytkowanie rolnicze działek oznaczało spełnianie przesłanek do otrzymania płatności. Zdaniem Sądu organy przy wydawaniu decyzji prawidłowo uwzględniły wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawach z lat [...] dotyczące przyznawania płatności za poszczególne lata i dokumenty złożone przez stronę od dnia [...] r. – od momentu wystosowania informacji o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Na korzyść strony przyjęto, że do końca [...] roku posiadała działki rolne objęte płatnościami, pomimo ich sprzedaży bowiem ich wydanie nastąpiło na przełomie [...] roku. Organ zasadnie wskazał, że gdy rolnik zaniechał prowadzenia działalności na gruntach objętych zobowiązaniem nie musi on zwracać płatności jeżeli złoży w danym terminie oświadczenia podmiotu przejmującego posiadanie działek. Wynika to wprost z przepisu §9 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004r. 73.657, ze zm.). Kiedy na przełomie roku [...] skarżący utracił posiadanie gospodarstwa rolnego wobec dokonania sprzedaży działek rolnych objętych wnioskami o płatność rolnośrodowiskową w [...] roku , winien w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złożyć oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało dokonane przeniesienie tych działek rolnych i w tym oświadczeniu przejmujący działki rolne winien zobowiązać się do kontynuacji działalności rolniczej, zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Taki obowiązek dla skarżącego wynikał z przepisu prawa i tylko takie zachowanie w konsekwencji uchroniłoby skarżącego od obowiązku zwrotu płatności. Skarżący powołuje się na to, że Agencja nie informowała jego o takim obowiązku, nie otrzymał formularza od organu a nadto, że skarżący nie miał wpływu na działania przejmujących, które ostatecznie zostały wykonane na jego niekorzyść . Przejmujący bowiem działki rolne będące do końca [...] roku w posiadaniu skarżącego złożyli oświadczenia o przejęciu zobowiązań rolnośrodowiskowych wskazując nierzeczywistą datę przejęcia. To zaś skutkowało ujemnymi konsekwencjami dla skarżącego bo oświadczenia te nie zostały uznane przez organ. Sąd zauważa, że to w interesie skarżącego było pozyskanie od przejmujących działki rolne objęte wnioskiem o płatność, stosownych oświadczeń i złożenie ich organowi w odpowiednim terminie bo ujemne konsekwencje ponosił skarżący a nie przejmujący. Nadto skarżący występując z wnioskiem o płatności oświadczył, że znane są jemu zasady przyznawanie płatności i zobowiązał się do informowania organu o wszelkich zmianach objętych przedmiotowym wnioskiem . Już nawet ta okoliczność pozwala na stwierdzenie, że w interesie skarżącego było podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego zapoznania się z wszelkimi procedurami związanymi ze zmianami spowodowanymi przeniesieniem posiadania działek rolnych objętych wieloletnim zobowiązaniem. W powołanym powyżej przepisie rozporządzenia wskazany jest termin oraz podano od jakiego dnia należy go liczyć. Tak więc złożone w aktach administracyjnych oświadczenia nie mogą być uznane za złożone w terminie, o którym mowa w tym przepisie tym bardziej, że ustalone przez organ zostało i to na korzyść skarżącego ( bo według jego twierdzenia) , że był on w posiadaniu działek rolnych do końca [...] roku. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na rzetelność składanych przez przejmujących działki rolne oświadczeń należy zauważyć, że sam skarżący ponosi winę za kolejne niewypełnienie obowiązku informacyjnego i dotyczy to działki nr [...] objętej wnioskiem o płatności na [...] rok. Skarżący w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, że z końcem roku została wypowiedziana jemu umowa dzierżawy tej działki, o czym miał zawiadomić organ i stało się to wskutek niezależnych od skarżącego okoliczności. W aktach administracyjnych brak jest pisma, którym powiadomił on o tym organ. Obowiązek w tym zakresie wynikał z § 9 ust. 3 ,pkt 2 cyt. już rozporządzenia. Płatność ONW nie podlegałaby bowiem zwrotowi jeżeli skarżący dokonałby zawiadomienia, o którym mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/We z 29 kwietnia 2004r. Stąd też i ta okoliczność powoduje, że nie sposób uznać, iż miała miejsce kontynuacja zobowiązania albo, ż skarżący realizował podjęte zobowiązanie. W ocenie Sądu w sprawie nie miał również zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, gdyż beneficjent nie działał w dobrej wierze, czyli okres przedawnienia wynosił 10 lat. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat ( art. 73 ust. 5 ). W orzecznictwie wskazuje się, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego - wyrok NSA z 5.3.2015, II GSK 21/14, lex nr 1666189. Pojęcie dobrej wiary należy oceniać przy uwzględnieniu zachowania rolnika w kontekście zaciągniętych przez niego zobowiązań, w tym wiążących go obowiązków informacyjnych względem organów. Zaniechanie powiadomienia organów o zbyciu gospodarstwa w odpowiednim terminie, przy jednoczesnym braku udokumentowania przyczyn takiego stanu, nie może świadczyć o pozostawaniu rolnika w dobrej wierze. Przyznanie wsparcia np. ONW nie jest dobrodziejstwem związanym jedynie z faktem posiadania gruntów rolnych. Wsparcie tego rodzaju należy się za realizację określonych celów, stawianych przez prawodawcę unijnego i polskiego, przy zachowaniu wymagań łączących się z danym wsparciem. Inaczej więc mówiąc, pomoc ONW to nie jest wsparcie należne każdemu producentowi rolnemu, który posiada grunty rolne, a takiemu, który zobowiąże się do prowadzenia określonej polityki rolnej i podporządkuje się wymaganiom, również tym formalnym (np. informacyjnym), które nałożył na niego prawodawca. Wymogiem tego rodzaju jest niewątpliwie informowanie o każdej zmianie podmiotowej po stronie producenta rolnego dzierżącego grunt rolny – wyrok NSA z 14.01.2015, II GSK 1955/13, lex nr 1769707. Zgodnie natomiast z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności ( ust. 4 ). Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat ( ust. 5 ). W ocenie sądu organ II instancji zasadnie i wyczerpująco uzasadnił w uzasadnieniu swojej decyzji dlaczego beneficjent nie działał w przedmiotowej sprawie w dobrej wierze i dlaczego należało zastosować 10 letni termin przedawnienia. Sąd uznał za organem, że brak jest podstaw do uznania dobrej wiary skarżącego. Szczególnie w sytuacji, gdy oświadcza, że z końcem roku [...] r. została wypowiedziana umowa dzierżawy działki rolnej [...] przez właściciela [...] co nie przeszkadzało skarżącemu wskazać tę działkę we wniosku o płatności na [...] rok. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2016 r., nr 718 ), o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło