III SA/Po 276/16

Dnia 08 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie: WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki x na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...]r. zezwolił x na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami ruchu drogowego o łącznej powierzchni rzutu poziomego [...] m kw w okresie od [...] r. i naliczył opłatę za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym za 1 rok w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał , że wysokość opłaty ustalono na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m kw. pasa drogowego. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie - art. 7 i 77 kpa poprzez brak ustaleń dotyczących daty posadowienia urządzenia w obrębie pasa drogowego – poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji kartograficznej w posiadaniu organu I instancji, z czego wynika, że przedmiotowe obiekty istniały od[...] r. - art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędne przyjęcie, że opłacie podlegają obiekty infrastruktury telekomunikacyjnej posadowione w pasie drogowym niezależnie od daty ich posadowienia - art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu pierwotnym tej ustawy poprzez jego niezastosowanie i wydanie zezwolenia na posadowienie infrastruktury z ustaleniem opłaty za umieszczenie przedmiotowych urządzeń w sytuacji, gdy w okresie [...] nie pobierało się stosowanych opłat za takie czynności. Do odwołania załączono wyrys map obejmujących sporną infrastrukturę techniczną dla wykazania, że została ona umiejscowiona w pasie drogowym przed wejściem w życie ustawy o drogach publicznych. SKO decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 40 ust. 1 i 2 pkt. 2, ust. 5 u.d.p. oraz art. 38 ust. 1, 2 i 3 u.d.p. Okoliczność, że sporne urządzenia umiejscowiono w pasie drogowym w okresie, gdy nie pobierano za to opłat nie mają znaczenia w sprawie, gdyż nie ma możliwości zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia odpowiednich opłat. Naliczona opłata nie dotyczy okresu sprzed wydania decyzji. W skardze do WSA w Poznaniu strona zarzuciła naruszenie - art. 38 ust. 1 u.d.p. poprzez przyjęcie braku podstaw do zastosowania zwolnienia przedmiotowych urządzeń od opłat za zajmowanie pasa drogowego oraz pominięcie tego, że wydanie decyzji w trybie art. 40 u.t.d. nie dotyczy przypadków wskazanych w art. 38 ust. 1 u.t.d. - art. 77, 7, 11 i 107 kpa poprzez zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci załączonej do odwołania dokumentacji kartograficznej dotyczącej posadowienia spornych urządzeń przed wejściem w życie ustawy o drogach publicznych oraz poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania od decyzji I instancji. Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.d.p. obiekty posadowione w pasie drogowym przed wejściem w życie ustawy mogą w nim pozostać w dotychczasowym stanie, bez obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat z tego tytułu. Art. 40 u.t.d. dotyczy umiejscowienia obiektów w pasie drogowym, a nie obiektów już tam umiejscowionych. Bezsporne jest umiejscowienie przedmiotowych obiektów przed wejściem w życie ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. W myśl art. 40 ust. 2 zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; 3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę ( art. 40 ust. 3 ). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień ( art. 40 ust. 4 ). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim ( art. 40 ust. 5 ). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego ( art. 40 ust. 6 ). Opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ( art. 40 ust. 11 ). Zgodnie natomiast z art. 40 ust. 12 za zajęcie pasa drogowego: 1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, 2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, 3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6. Z kolei na podstawie art. 38 ust. 1 u.d.p. istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie. Przebudowa lub remont obiektów budowlanych lub urządzeń, o których mowa w ust. 1, wymaga zgody zarządcy drogi, a w przypadku gdy planowane roboty są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienia projektu budowlanego ( ust. 2 ). Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2, powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia wystąpienia z wnioskiem o taką zgodę. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako wyrażenie zgody. Odmowa wyrażenia zgody następuje w drodze decyzji administracyjnej ( ust. 3 ). W doktrynie podkreśla się, że art. 38 ust. 1 u.d.p. dotyczy obiektów istniejących w dniu wejścia w życie ustawy o drogach publicznych, czyli w dniu 1 października 1985 r. ( R. Strachowska, komentarz do art. 38 u.t.d., lex 2016 ). Przepis art. 38 ust. 1 u.d.p. dotyczy obiektów budowlanych i urządzeń, które były zlokalizowane w pasie drogowym w dniu wejścia w życie tej ustawy bądź znalazły się w pasie drogowym w wyniku późniejszych zmian dotyczących samego pasa drogowego. Zawiera on więc swego rodzaju ustawowe, nielimitowane czasowo zezwolenie zajmowania pasa drogowego przez obiekty w nim opisane, nieobciążone opłatami za czasowe zajęcie pasa drogowego, przewidzianymi w tej ustawie - wyrok NSA z 9.4.2015, II GSK 379/14, lex nr 1749378; wyrok WSA w Lublinie z 29.03.2012, III SA/Lu 53/12, lex nr 1139294. W niniejszej sprawie strona podnosiła konsekwentnie, że sporne obiekty istniały od [...] r., czyli również w dniu 1.10.1985 r. Okoliczności tej nie kwestionowały organy. W sytuacji natomiast, gdyby organ kwestionował istnienie obiektów już od [...] r. był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, czego nie uczynił. W przypadku uznania przez organ, że sporne obiekty istniały już w [...] r. należało zastosować art. 38 ust. 1 u.t.d. i odstąpić od wymierzania opłat za zajmowanie pasa drogowego w trybie art. 40 u.d.p. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdza, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Organ może kwestionować twierdzenia strony o tym, że obiekty istniały przed dniem 1.10.1985 r., ale musi w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w tym dokonać oceny dowodów wnioskowanych przez stronę. Jeżeli natomiast organ nie kwestionuje powyższej okoliczności to winien odstąpić od naliczenia opłaty za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym za 1 rok w wysokości [...] zł. Powyższe wytyczne winny być zrealizowane przez organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W związku z tym, działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) Sąd orzekł jak w pkt. 1 wyroku. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.w zw. z § 2 rozporzązdenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804).