III SA/Po 282/14

PostanowienieWSA w Poznaniu2014-07-28

Skład orzekający: Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która prowadzi działalność gospodarczą i rolniczą, posiada znaczący majątek oraz uzyskuje dochody z różnych źródeł, może zostać uznana za osobę uprawnioną do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy, obejmująca dochody z działalności rolniczej, gospodarczej (najem), umowy o pracę, a także posiadany majątek, wielokrotnie przewyższa jego obciążenia i deklarowane koszty utrzymania rodziny. Ujemny wynik finansowy działalności gospodarczej, zobowiązania kredytowe czy postępowania egzekucyjne nie są wystarczające do uznania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, zwłaszcza przy braku pełnych danych finansowych i uchylaniu się od ich przedstawienia.
Stan faktyczny
P. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada dochody z umowy o pracę, działalności gospodarczej (najem) oraz działalności rolniczej. Wnioskodawca posiada znaczący majątek, w tym nieruchomości i środki transportu, ale jednocześnie deklaruje wysokie zobowiązania kredytowe i postępowania egzekucyjne. Sąd analizował jego dochody, wydatki, majątek oraz sytuację rodzinną, uwzględniając również dane z innych postępowań.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono P. B. przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 28 lipca 2014 roku Robert Talaga – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia stacji kontroli pojazdów postanawia: odmówić P. B. przyznania prawa pomocy Pismem z 18 czerwca 2014 roku P. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od opłaty od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w niniejszej sprawie. Na wezwanie Sądu P. B. złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że P. i M. B. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Dochód miesięczny brutto rodziny wynosi [...] zł (umowa o pracę wnioskodawcy). Wnioskodawca jest współwłaścicielem (wraz z żoną) gruntów rolnych o pow. [...] ha i pobiera z nich dochody w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej. Wnioskodawca zadeklarował do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. W ramach uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalono, że P. B. i M. B. posiadają następujące nieruchomości położone w K. (grunt [...] m², budynki [...] m², budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez spółkę A), a także nieruchomości położone w B. (grunt [...] m², budynki [...] m² – nieruchomość nieużywana). Ponadto posiadają nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha – uprawa roślinna + las o pow. [...] ha. P. B. zastrzegł, że nieruchomość przy ul [...] w Ś. nie jest jego własnością tylko jego matki, a wnioskodawca tylko tam zamieszkuje. P. B oświadczył, że jego rachunek bankowy został zajęty w ramach postępowania egzekucyjnego. W Banku A wnioskodawca posiada konto na którym znajduje się [...] zł. P. B. prowadzi działalność gospodarczą (głównie najem pomieszczeń) i zatrudnia 3 pracowników, z czego jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na zasiłku macierzyńskim. Wnioskodawca jest zatrudniony na umowę o pracę w spółce A jako jej prokurent, jednak od sierpnia 2013 r. do marca 2014 roku przebywał za zasiłku chorobowym. P. B. wynajmuje spółce A pomieszczenia, które w przeszłości służyły do prowadzenia jego własnej działalności gospodarczej i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2012 roku P.B. uzyskał przychód w wysokości [...] zł i jednocześnie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości [...] zł i poniósł stratę w wysokości [...] zł. Natomiast w 2013 roku P. B. uzyskał przychód w wysokości [...] zł, a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości [...] zł oraz poniósł stratę w wysokości [...] zł. Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2014 rok wynika, że P. B. uzyskał następujący przychód: styczeń – [...] zł, luty – [...] zł, marzec – [...] zł, kwiecień – [...] zł, maj – [...] zł i jednocześnie poniósł straty w następujących wysokościach: styczeń – [...] zł, luty – [...] zł, marzec – [...] zł, kwiecień – [...] zł, maj – [...] zł. Ponadto wnioskodawca przesłał wezwanie Banku B z dnia 8 listopada 2012 roku do spłaty wymagalnego zadłużenia w kwocie [...] zł wraz z odsetkami; umowę pożyczki z Banku C w wysokości [...] zł), a także nieczytelny harmonogram spłat kredytu/pożyczki; zestawienie należności dochodzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] roku – dochodzone należności wynoszą [...] zł (należność główna w wysokości [...] zł i odsetki w wysokości [...] zł), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z 16 września 2013 r. na wniosek Banku A (należność główna w wysokości [...] zł i odsetki w wysokości [...] zł), zawiadomienie Komornika przy Sądzie Rejonowym w K. o zajęciu wierzytelności na rzecz spółki B w wysokości [...] zł z odsetkami na dzień 25 maja 2011 roku w wysokości [...] zł, a także harmonogram spłat umowy kredytowej w Banku D. P. B. wskazał, że w ramach prowadzonej działalności rolniczej uprawia pszenżyto ([...] ha) oraz pszenicę ([...] ha). Ze złożonego oświadczenia wynika, że uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych w 2013 roku wyniósł [...] zł, przy czym koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2013 roku były następujące: zasiew – [...] zł, zbiory – [...] zł, uprawa – [...] zł, środki ochrony roślin – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, podatek rolny i podatek od nieruchomości – [...] zł. Natomiast w 2014 roku koszty prowadzenia działalności rolniczej poniesione do kwietnia 2014 roku były następujące: zasiew – [...] zł, uprawa – [...] zł, środki ochrony roślin – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł. Wnioskodawca posiada samochód Volkswagen Transporter 1,9, rok produkcji 1997 (zastaw bankowy) – wartość rynkowa [...] zł; naczepę cysternę [...] rok produkcji 1999 – wartość rynkowa [...] zł, ciągnik Białoruś, samochód Mercedes Benz S 6000 rok produkcji 1994 – wartość rynkowa [...] zł; samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI rok produkcji 2009 (umowa kredytu – do spłaty pozostało 11 rat) – wartość rynkowa [...] zł. Z Ewidencji Środków Trwałych Stacji Paliw Płynnych P. B. za rok 2014 dla, która posiada 90 pozycji, wynika, że wnioskodawca posiada też motocykl Honda 740 i samochód ciężarowy Volvo F 613. Średniomiesięczne wydatki P. i M.B. zadeklarowali w następujący sposób: gaz, prąd – [...] zł, woda, kanalizacja – [...] zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania – [...] zł; telefon – [...] zł; ubezpieczenie na życie – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – [...] zł. W rozpoznawanej sprawie należy dodatkowo uwzględnić znane z urzędu okoliczności dotyczące sytuacji wnioskodawcy i jego żony, ujawnione przy okazji rozpoznawania wniosków o prawo pomocy w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Z dokumentów przedłożonych w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1422/13 oraz w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1378/13 wynika, że przeciwko wnioskodawcy i jego żonie prowadzone są egzekucyjne postępowania administracyjne i sądowe na łączną kwotę około [...] zł (koszty egzekucyjne, należności główne, należności uboczne). Według internetowej bazy KRS prokurentami samoistnymi Spółki A są wnioskodawca oraz jego synowie: K.B. (jedyny wspólnik) i K.B., który do dnia 31 lipca 2013 r., zgodnie z MSiG z dnia 7 sierpnia 2013 r., Nr 152, poz. 173526, posiadał 50% udziałów Spółki A. Natomiast w sprawie o sygn. akt III SA/Po 146/14 M. B. oświadczyła, że nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Ponadto nie jest ona zobowiązana do składania zeznań podatkowych, nie jest posiadaczem zarejestrowanych na jej nazwisko żadnych środków transportowych, ani rachunków bankowych. M.B. oświadczyła, że nie ma żadnych powiązań ze spółką A, która należy do jej syna K. B. oprócz tego, że jest współwłaścicielem obiektów, które są wynajmowane spółce. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, jeżeli nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j z 2012 roku, poz. 270), dalej jako P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska o braku możliwości poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Porównanie majątku i przychodów wnioskodawcy w sposób jednoznaczny wyklucza go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Szczególnie, że wnioskodawca uzyskuje dochody z następujących źródeł: - działalność rolnicza na gruntach rolnych o pow. ponad [...] ha (przychód ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w 2012 i w 2013 roku wyniósł [...] zł); - działalność gospodarcza w zakresie wynajmu nieruchomości (w 2012 roku przychody wyniosły [...]zł, a koszty uzyskania przychodu [...] zł, a w 2013 roku przychody wyniosły [...] zł, a strata wyniosła [...] zł); - umowa o pracę z spółką A, od sierpnia 2013 roku do marca 2014 roku wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy (przychód z umowy o pracę w 2012 roku - [...] zł, a w 2013 roku [...] zł); - przychód z innych źródeł w 2012 roku wyniósł [...] zł, a w 2013 roku [...] zł. Średnie miesięczne przychody wnioskodawcy wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w działalności rolniczej w latach 2012-2013. Jednocześnie należało uznać, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 roku, sygn. akt II GZ 747/13). W sprawie nie przekazano jednocześnie pełnych danych, które w sposób rzetelny przedstawiałyby sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy i jego żony. Nie przedłożono wyciągów z rachunków bankowych (wyciągów dokumentujących obroty na kontach bieżących, kredytowych, pożyczkowych, leasingowych itp.). Nie udokumentowano wysokości środków pieniężnych przejętych lub przekazanych organom egzekucyjnym od stycznia 2013 roku. Nie ujawniono wysokości dopłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do prowadzonej działalności rolniczej. Wnioskodawca konsekwentnie uchyla się od przekazania pełnych informacji dotyczących powiązań majątkowych i rodzinnych z Spółki A, która przynależy do syna P. B., który prowadzi działalność w oparciu o mienie wnioskodawcy i jego żony. Powstanie tego podmiotu gospodarczego (Spółki A została utworzona w 2009 roku) zbiega się z umniejszeniem przychodów wnioskodawcy z pozarolniczej działalności gospodarczej o [...] zł (sprawa o sygn. akt III SA/Po 33/11). Ponadto wnioskodawca deklaruje, że nieruchomość położona w Ś. przy ul. [...] należy do jego matki. Tymczasem w wyjaśnieniach składanych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy prowadzonego na przełomie 2011 i 2012 roku wskazywał, że jego matka zmarła. Wnioskodawca oświadczył wówczas, że dom należy do "jego nieżyjącej matki" (sprawa o sygn. akt III SA/Po 936/11). Wnioskodawca uchyla się także od wykazania, że zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne, a zatem nie można przyjmować, że prowadzone postępowania egzekucyjne (zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym, zajęcie wierzytelności nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT, zajęcie rachunku bankowego, zajęcie nieruchomości, czy też zajęcie innych wierzytelności) wykluczają możliwość poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w działalności rolniczej. Według oświadczeń i przedłożonych dokumentów koszty działalności gospodarczej i rolniczej wynoszą miesięcznie od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. W tym stanie rzeczy dla oceny zdolności do uiszczenia kosztów sądowych przyjąć należało, że realizowane przez wnioskodawcę wydatki obrazują wysokość środków pozostających w jego dyspozycji, czyli środków, które nie podlegają egzekucji, a przez to mogą zostać przeznaczone także na koszty postępowania sądowego w myśl zasady równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło