III SA/Po 283/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 02 września 2021 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. S. O. wnioskiem z [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie prawa jazdy kategorii A, B. W piśmie, stanowiącym załącznik do ww. wniosku, wskazał, m.in., że upłynął okres, na jaki został mu wydany dokument znajdujący się w aktach organu, potwierdzający jego kwalifikacje do kierowania pojazdami kat. A i B , zatem powinien zostać wymieniony na nowy. Ponadto wskazał, że jest uprawniony do złożenia wniosku o wydanie nowego dokumentu potwierdzającego jego kwalifikacje do kierowania pojazdami, bez przeprowadzenia egzaminu. Na skutek wskazanego wyżej wniosku, Starosta K. w dniu [...] września 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy. Decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Starosta K., wskazując na art. 49 ust. 2 art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm., dalej jako u.k.p.) odmówił S. O. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, prawa jazdy kategorii A, B. nr [...], nr druku [...], wydanego [...] marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K.. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w trakcie weryfikacji dokumentów stwierdzono, że Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z [...] grudnia 2001 r., VI K [...] orzekł wobec skarżącego, między innymi, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, tj. od [...] października 2001 r., do [...] października 2003 r. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn. zm., dalej jako P.r.d.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku skarżącego, któremu po upływie terminu zakazu, [...] lutego 2004 r. zostało wydane zaświadczenie potwierdzające, że spełnia warunki poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w S. przesłał do organu negatywny wynik egzaminu teoretycznego w zakresie kategorii B, w związku z czym decyzją z [...] października 2006 r. Starosta K. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, w związku z utratą kwalifikacji, na podstawie art. 140 ust 1 pkt 2 P.r.d. W dniu [...] listopada 2007 r. ponownie zostało skarżącemu wydane zaświadczenie potwierdzające, że spełnia warunki poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) P.r.d. W dniu [...] grudnia 2007 r. skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu teoretycznego, lecz nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kategorii B. Kolejno, [...] marca 2009 r. oraz [...] grudnia 2012 r. ponownie zostało wydane skarżącemu zaświadczenie o spełnianiu warunków dla poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a P.r.d., w związku z ubieganiem się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami. Do dnia wydania decyzji z [...] września 2020 r. nr [...] skarżący nie zdał egzaminu w zakresie kategorii B. S. O. wniósł odwołanie, w którym domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie, co do istoty, poprzez wymianę dokumentu prawa jazdy na nowy, zgodny z obecnie obowiązującymi przepisami, zarzucił organowi : 1.wydanie decyzji dotyczącej dokumentu, który utracił ważność, podczas gdy wnosił o wymianę prawa jazdy na nowe, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, skutkujące w istocie nierozpoznanie złożonego wniosku 2.naruszenie § 8 rozporządzenia ministra infrastruktury z 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy ww. zw. z art. 158 ustawy prawo o ruchu drogowym, polegające na przyjęciu, ze nie występują przesłanki wymiany dokumentu, które utraciło ważność w 1993 r., na nowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami 3.całkowite pominięcie przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie, treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] lutego 2018 r. , stwierdzającej, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nastąpiło z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja organu I instancji z [...] października 2006 r. została wydana na podstawie obowiązującego wówczas art. 140 ust. 1 pkt 2 P.r.d., zgodnie, z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Stosownie do art. 140 ust. 2 P.r.d. decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem przypadku określonego w ust. 1 pkt 3, wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Tożsame przepisy znajdują się obecnie w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.k.p. stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku utraty kwalifikacji, na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3. Z kolei w myśl ust. 3 tego artykułu starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że skoro cofnięcie uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami nastąpiło decyzją Starosty z uwagi na utratę przez kierowcę kwalifikacji (stwierdzonej na podstawie wyniku egzaminu państwowego), to przywrócenie uprawnień może nastąpić jedynie po ustaniu przyczyn, które to cofnięcie spowodowały - w niniejszej sprawie będzie to uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie spełnił tego warunku, a więc przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami nie było możliwe. W związku z tym, decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. S. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się stwierdzenia nieważności obu decyzji wydanych w sprawie, zobowiązania Starosty do wymiany dokumentu prawa jazdy kategorii B nr [...] nr druku H628565, wydanego przez Urząd Miasta i Gminy w K. Wydział Komunikacji w dniu [...] marca 1988 r. na nowy, zgodny z obecnie obowiązującymi przepisami, a następnie wydania go skarżącemu, a także zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił: 1. naruszenie art. 127 § 1 i art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty, prowadzące w istocie do nierozpoznania przez organy obu instancji wniosku o wymianę dokumentu na nowy, zgodny z obecnie obowiązującym wzorem, oraz wydanie decyzji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami bez podstawy prawnej; 2. naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego: art. 6, art. 7 i art. 7a K.p.a. w związku z art. 150 P.r.d. i § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy, poprzez odmowę zastosowania powyższych przepisów i tym samym wydanie bez podstawy prawnej decyzji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami, pomimo iż skarżący wnioskował o wymianę dokumentu, przy czym zdaniem skarżącego opisane uchybienia prowadzą do nieważności decyzji organów obu instancji; 3. bezzasadne przyjęcie, że nie zostały przez skarżącego spełnione przesłanki warunkujące przeprowadzenie procedury wymiany dokumentu prawa jazdy, które utraciło ważność w 1993 r., na nowy, zgodny z obecnie obowiązującymi przepisami; 4. całkowite pominięcie treści decyzji SKO w K. z [...] lutego 2018 r. nr SKO- [...]/17, stwierdzającej, że wydanie decyzji z [...] października 2006 r. o cofnięciu prawa jazdy nastąpiło z naruszeniem przepisów, następstwem czego decyzja ta, mimo iż formalnie pozostaje w obrocie prawnym to jednak nie ma mocy wiążącej i nie może obecnie stanowić podstawy do odmowy wydania skarżącemu dokumentu na nowym blankiecie. 5. zaniechanie zastosowania przez organy obu instancji wytycznych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z [...] maja 2015 r. P [...], które do dnia dzisiejszego nie zostały wprowadzone przez ustawodawcę do systemu prawnego w formie jasnych przepisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Kontrolowane decyzje zostały wydane na skutek żądania skarżącego, zawartego w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. i załączniku do tego pisma. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2020 r. nr [...], odmawiającą S. O. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, prawa jazdy kategorii A, B. Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w sprawie wydania prawa jazdy, na skutek wniosku S. O. z dnia [...] sierpnia 2020 r. Jak zarzuca skarżący w skardze wniesionej do Sądu, decyzja z [...] września 2020 r. nr [...], którą organ I instancji odmówił S. O. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, prawa jazdy kategorii A, B, oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy ww. decyzję, nie stanowią w istocie rozpoznania wniosku złożonego przez skarżącego, który domagał się wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy W ocenie Sądu, zarzut ten jest uzasadniony. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku, gdy postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek uprawnionego podmiotu, organ administracyjny, jest związany treścią wniosku. Wniosek inicjujący postępowanie wyznacza jego ramy, zakreślając jego przedmiot oraz normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego złożony został wniosek o wszczęcie postępowania ma wątpliwości, co do tego, czego dotyczy wniosek – obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (por. wyrok NSA z dnia 24.07.2001 r., IV SA 1091/99, Lex nr 78924, z dnia 26 lipca 2006r., sygn. akt II OSK 1004/05, LEX nr 266429). W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy skarżący zwrócił się o wydanie ( wymianę) dokumentu prawa jazdy. Również, zgodnie z zawiadomieniem z dnia [...] września 2020 r., postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek S. O., w sprawie wydania prawa jazdy. Wobec zatem treści zgłoszonego żądania organ winien był przeprowadzić postępowanie i rozpoznać sprawę pod kontem możliwości wydania skarżącemu dokumentu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy. O wymianie prawa jazdy, jako dokumentu, stanowi przepis art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, którego naruszenie skarżący zarzuca w skardze wniesionej do Sądu. Zgodnie z tym przepisem prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej. Na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 150 ust. 2 ustawy minister właściwy do spraw transportu, uwzględniając wszystkie wydawane przed dniem wejścia w życie ustawy dokumenty uprawniające do kierowania pojazdem oraz koszty związane z ich wymianą, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Co należy również podkreślić i co nie budzi oczywiście wątpliwości, że w zakresie wyznaczonym treścią złożonego wniosku, konieczne jest ustalenie, w przeprowadzonym postępowaniu, istotnych dla sprawy okoliczności, dotyczących spełnienia przez stronę warunków do wydania żądanego dokumentu. W ocenie Sądu, wymiana dokumentu - prawa jazdy – rodzi po stronie organu, m.in., obowiązek, sprawdzenia uprawnień podmiotu ubiegającego się o wydanie dokumentu, zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. W kontrolowanej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak treść żądania strony zawarta we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne, w tym przypadku wydanie dokumentu. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszenia wskazanych wyżej przepisów., dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy wadliwe rozstrzygniecie organu pierwszej instancji naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Odnośnie pozostałych, podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że rozpoznanie ich w tym stanie sprawy byłoby przedwczesne. Wskazania, co do dalszego postępowania sprowadzają się do konieczności rozpoznania wniosku skarżącego, z uwzględnieniem wskazanych wyżej rozważań, w szczególności zaś, tego że w postępowaniu, które zostaje wszczęte na wniosek, organ administracji publicznej nie może zmienić przedmiotu postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.