III SA/Po 311/09

Dnia 29 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2008r. oddala skargę /-/M. Górecka /-/M. Lorych – Olszanowska /-/W. Długaszewska Wójt Gminy P. decyzją z dnia 26 listopada 2008r. wydaną na podstawie art. 207 i art. 210 w zw. z art. 254 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, art. 6a ust. 1-6 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym ( Dz. U. Nr 136, poz. 969 ze zm. tj) oraz uchwały Rady gminy Przemęt Nr XIII/98/07 z dnia 22 listopada 2007r. w sprawie obniżenia ceny skupu żyta przyjętej jako podstawę obliczenia podatku rolnego, art. 1-7 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym ( Dz. U. Nr 200 , poz. 1682 ze zm.) oraz Komunikatu Prezesa GUS z dnia 22 października 2007r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna obliczonej wg średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2007r. ( M.P. Nr 79, poz. 846), art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2006r, Dz. U. Nr 121, poz. 844.) , zwanej dalej u.p.o.l., oraz Uchwały Rady Gminy Przemęt Nr XIII/99/07 z dnia 22 listopada 2007r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości – działając na wniosek podatnika – zmienił w części własną decyzję z dnia 12 lutego 2008r. Nr 1823 w sprawie zobowiązania podatkowego za rok 2008 i ustalił podatek od nieruchomości za rok 2008 na kwotę [...] zł. A. S. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie, wnosząc o ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2008 w oparciu o informację o nieruchomości złożoną w dniu 9 września 2008r., w której posadowiony na działce budynek został określony jako mieszkalny. Odwołujący podniósł, że od 2008r. budynek ten służy o zaspokajania jego potrzeb mieszkaniowych, spełnia wymogi budynku całorocznego a podatnik jest w nim zameldowany. Jak podkreślił dom letniskowy jest też budynkiem mieszkalnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż z natury swej budynek przeznaczony do rekreacji, a więc tzw. letniskowy jest budynkiem przeznaczonym na pobyt ludzi, a więc w takim znaczeniu budynkiem mieszkalnym. Jednakże celem ustawodawcy, czemu dał wyraz z zapisach ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, było rozróżnienie budynków stricte mieszkalnych, wobec których stosuje się preferencyjną stawkę podatkową, od budynków pozostałych, do kategorii których zalicza się również budynki rekreacji indywidualnej. Decydujące i rozstrzygające znaczenie przy zaliczaniu danego budynku do określonej kategorii tj. bądź jako budynku mieszkalnego, bądź jako budynku letniskowego, z uwagi na fakt, że obie te kategorie budynków przeznaczone są do zamieszkiwania przez ludzi, ma dokumentacja architektoczno-budowlana danego budynku. Bowiem dokumentacja budowlana budynku wyraźnie precyzuje, jakiego rodzaju budynek jest projektowany i na jakiego rodzaju budynek udzielane jest z uwzględnieniem przeznaczenia terenu, na którym budynek jest położony, pozwolenie na budowę. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca wprowadził bezpośrednie odesłanie do przepisów ustawy prawo budowlane w kwestii zaliczania danego obiektu – w tym budynku – do obiektów budowlanych. Jest to argument przemawiający za przyjęciem decydującego znaczenia dokumentacji architektoniczno – budowlanej przy zaliczaniu danego budynku do określonej kategorii budynków i co za tym idzie zastosowania określonej stawki podatkowej. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów budowlanych dotyczących przedmiotowego budynku: decyzji o warunkach zabudowy, decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i decyzji udzielającej pozwolenia na budowę jednoznacznie wynika, że budynek posadowiony na działce nr [...] w W. wybudowany został w oparciu o dokumentację budowlaną dla budynku letniskowego wobec tego, taki jest charakter tego budynku. Istotnym argumentem w sprawie jest też przeznaczenie terenu, na którym położona jest nieruchomość. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Referatu Nieruchomości i Rolnictwa z dnia 16 czerwca 2008 r. z którego wynika, że teren na którym jest położony budynek jest terenem rekreacyjnym i turystycznym i takie było jego przeznaczeni w nieobowiązującym obecnie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy P.. Ponadto, jak wskazał organ, okoliczności faktyczne sprawy ustalone w toku prowadzonego postępowania (chociażby, budzące sprzeciw odwołującego, ustalenia dotyczące ponoszonych kosztów wywozu śmieci, czy też odprowadzanych ścieków, są to kwoty bardzo małe), nie wskazują, by pobyt podatników w W. miał charakter stały i wyłączny i służył zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Państwo S. będący właścicielami nieruchomości położonej w W. przy ulicy S. posiadają mieszkanie w L. przy ulicy N., którego właścicielami są E. S. i B. S. – córka. A. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie, że budynek położony w W. przy ulicy S. jest budynkiem należącym do budynków pozostałych, a nie budynkiem mieszkalnym, w związku z czym za budynek ten wymierzono podatek wyższy, niż to , co wynika z przepisów prawa 2. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci ustawy z dnia 27 .03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz pozwolenie na budowę jest faktem przesądzającym o wysokości podatku od nieruchomości w świetle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych 3. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6 kpa zobowiązującego organy administracyjne do działania na podstawie przepisów prawa, poprzez uznanie, iż przesądzającym faktem o wymiarze podatku jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i pozwolenie na budowę 4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 kpa W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest, czy stanowiący własność A. S. i E. S. budynek letniskowy posadowiony w W. przy ulicy S., należało zaliczyć do budynków mieszkalnych, dla których miała zastosowanie niższa, preferencyjna stawka podatkowa określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.p.o.l., czy też budynków "pozostałych", dla których zastosowanie miała stawka podatkowa określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e/ tej ustawy. Na wstępie należy wskazać , że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, póz. 1086 z późn. zm.) -podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, które sa wiążące dla organu podatkowego. Pogląd ten znajduje oparcie w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1994 r., SA/Ka 2592/93, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995 r., SA/Wr 1703/94, por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., III SA 1685/93). Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. W związku z tym, opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został jako mieszkalny. W takim tez przypadku organ podatkowy nie powinien dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli natomiast budynek nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków, to w takiej sytuacji organy podatkowe są uprawnione, a zarazem zobowiązane, do ustalenia charakteru (klasyfikacji) budynku do celów podatkowych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji wymienionych rodzajów budynków , dla których określa wysokość stawki podatku od nieruchomości, różnicując stawki podatku dla budynków w zależności od sposobu ich wykorzystania. W art. 5 ust. 1 pkt 2 określa górne granice stawek dla: budynków mieszkalnych lub ich części, budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz budynków pozostałych lub ich części. Ponadto, w art. 5 ust. 3 stanowi, że przy określaniu wysokości stawek od budynków lub ich części, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 27 kwietnia 2009r. II FPS 1/09 przy kwalifikowaniu budynku jako mieszkalnego powinny zostać uwzględnione także warunki określone przez prawo budowlane. Przyjęcie przeciwnego wniosku wiązałoby się z podważeniem zasady racjonalności ustawodawcy. Skoro bowiem w przypadku definiowania przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości (budynków i budowli) uznaje on za miarodajne przepisy prawa budowlanego, to tym bardziej powinny przepisy te znaleźć zastosowanie przy kwalifikacji funkcji budynku pod kątem określenia właściwej stawki podatkowej. Od dnia 1 stycznia 2003 r. ustawa o podatkach i opłatach lokalnych definiując pojecie budynku, odwołuje się do pojęcia budynku ustalonego na gruncie prawa budowlanego. Art. 1a ust. 1 pkt 1 u. p. o. l. stanowi, że budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, tzn. obiekt, którego zasady wznoszenia i eksploatacji określone zostały w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.). Jak wskazał NSA, odesłanie na grunt prawa budowlanego, ma charakter pełny, a nie wybiórczy. Dotyczy więc zarówno ogólnej definicji budynku, jak i poszczególnych kategorii budynków. Zatem o tym, czy zakwalifikować budynek do kategorii mieszkalnych czy też pozostałych przesądzają kryteria prawne, przyjęte w Prawie budowlanym. Punktem wyjścia będą ustalenia pozwolenia na budowę. Zatem o tym, czy zakwalifikować budynek do kategorii mieszkalnych, czy też pozostałych przesądzają kryteria prawne, przyjęte w Prawie budowlanym. Punktem wyjścia będą, m.in., pozwolenie na budowę, czy decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania. Jednocześnie NSA zwrócił uwagę, że uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2002 r., FPK 17/01, jak również z dnia 1 lipca 2002 r., FPK 2/02, stwierdzające, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, zostały podjęte w poprzednim stanie prawnym, tj. przed 1 stycznia 2003 r., kiedy to wprowadzono zmiany do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustawą z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683). Jeżeli zatem z dokumentacji budowlanej wynika, iż dany budynek jest budynkiem mieszkalnym, należy opodatkować go podatkiem od nieruchomości ze stawką jak od budynków mieszkalnych lub ich części. Natomiast jeżeli z dokumentów urzędowych (przede wszystkim pozwolenia na budowę) nie wynika mieszkalny charakter budynku, budynek ten należy opodatkować podatkiem od nieruchomości ze stawką jak od budynków lub części budynków pozostałych. Zatem nie jest wystarczające odwoływanie się do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym konieczne jest sięganie do rozwiązań przyjętych w prawie budowlanym. W tym miejscu zauważyć należy, iż organy podatkowe, prowadząc ustalenia w zakresie podatku od nieruchomości, nie są jednocześnie organami uprawnionymi do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, do którego odsyła ustawa podatkowa. Określenie rodzaju budynku wymaga wiedzy technicznej, która jest niezbędna do podjęcia decyzji o prawidłowej stawce podatku od nieruchomości. Decydujące znaczenie będzie w tym względzie miała dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2004, sygn. akt FSK 412/04, LEX 183122, oraz "Podatki i opłaty samorządowe - Komentarz", L. Etel, S. Presnarowicz, Dom Wydawniczy ABC 2002 r., s.190-192), a więc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projekt budowlany, decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę, decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania, które w sposób precyzyjny winny określać rodzaj danego budynku. We wskazanym komentarzu podkreślono również, że organ podatkowy (uwzględniając art. 194 Ordynacji podatkowej) nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku określonego w tego typu decyzjach, a potrzeba wystąpienia o opinię rzeczoznawcy budowlanego ograniczona jest jedynie do przypadków, w których brak dokumentacji budowlanej. Komentatorzy wykazują także, przedstawiając obszerną argumentację, iż "nie można na gruncie u.p.o.l. posługiwać się definicją "budynku mieszkalnego", zgodnie z którą jest nim każdy budynek wykorzystywany na cele mieszkalne". Dalej należy zwrócić uwagę, że w świetle prawa podatkowego, aby lokal lub budynek spełniający obiektywnie warunki budynku lub lokalu nadającego się do zamieszkania mógł zostać uznany za budynek mieszkalny w zakresie stawki podatku od nieruchomości, musi jednocześnie wystąpić jeszcze inna przesłanka. Otóż, prawo podatkowe uzna za budynek mieszkalny opodatkowany najniższą preferencyjną stawką podatku od nieruchomości tylko taki budynek, w którym osoba go zamieszkująca realizuje swoje podstawowe potrzeby mieszkaniowe. Pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowym i w literaturze przedmiotu. Przy czym należy podkreślić, że przeznaczeniem domu letniskowego jest służenie celom rekreacji i wypoczynku, a nie zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych jego właściciela i osób mu bliskich, stąd też, mimo, że domy letniskowe, spełniają techniczne warunki budynku mieszkalnego, w świetle prawa podatkowego kwalifikowane są jako budynki pozostałe. Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że z dokumentacji budowlanej, zgromadzonej w rozpatrywanej sprawie, w postaci: postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu z dnia 27.09.2007r.dotyczacego uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy, postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 5.10.2007r. dotyczącego uzgodnienia realizacji inwestycji, decyzji Wójta Gminy P. z dnia 9.10.2007r. o warunkach zabudowy oraz decyzji Starosty Powiatowego w W. z dnia 8.02.2008r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, wynika, że budynek posadowiony w W. przy ulicy S., jest budynkiem letniskowym. Jednocześnie, co wynika z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, budynek ten spełnia warunki techniczne wymagane dla budynku nadającego się do zamieszkania. Skarżący podjął działania zmierzające do zmiany statusu prawnego budynku. Decyzją z dnia 9 czerwca 2009 r Wójt Gminy P. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek A. S. z dnia 19 marca 2009r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego letniskowego na budynek mieszkalny całoroczny. W orzeczeniu tym organ wskazał, iż przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno – sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń. Z wniosku złożonego w tej sprawie oraz z dokonanych oględzin, wynika zaś, że w budynku nie będą wykonywane żadne prace, a zamiarem strony jest jedynie zmiana funkcji budynku z letniskowej, czyli pobytu okresowego na funkcje mieszkalną , czyli pobytu całorocznego. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie wyjaśniające sposób wykorzystania spornej nieruchomości przez skarżącego. Ustalono, że E. S. i A. S., poza nieruchomością w Wieleniu posiadają mieszkanie w L. przy ulicy N., którego właścicielami są E. S. i B. S. – córka. E. S. przyjeżdża na weekendy do W., Z kolei A. S. wskazał, że głównie przebywa w W., a na weekendy wyjeżdża do L.. W celu zweryfikowania twierdzenia skarżącego, co do stałego zamieszkiwania w W. organ przesłuchał świadków. Sołtys wsi W. E. J. wskazał, że skarżącego zna tylko ze słyszenia i że nigdy nie załatwiał żadnych spraw u sołtysa jako mieszkaniec wsi. Z kolei świadek A. L. zeznał, że , jego zdaniem, charakter pobytu państwa S. wiąże się z wypoczynkiem i prowadzoną inwestycją rozbudowy domku letniskowego. Organ wskazał również, że ponoszone przez skarżącego koszty wywozu śmieci, czy też odprowadzanych ścieków, są to kwoty bardzo małe i nie wskazują, by pobyt podatników w W. miał charakter stały i wyłączny i służył zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Skarżący zakwestionował ustalenia dokonane w tym zakresie przez organy, jednakże poza własnym oświadczeniem, będącym w istocie polemiką z ustaleniami organów, nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałby inny obraz stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U nr 153 poz.1270 ze zm.) oddalił skargę. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych –Olszanowska /-/ M. Górecka K.P.d