III SA/Po 312/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotów kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Górecka WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy w oparciu o przepis art. 104 k.p.a. i art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229) nakazał Z. W. przywrócenie do stanu poprzedniego tzn. sprzed usypania skarpy, terenu działki w części przylegającej do posesji na ul. T. i powodującej zakłócenia naturalnego spływu wód, w terminie do [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż w oparciu przeprowadzoną w dniu [...]r. rozprawę administracyjną i przeprowadzoną wizje lokalną ustalono, że W. w celu zabezpieczenia swojej działki przed zalewaniem usypał skarpę o podanych w uzasadnieniu wymiarach a w niej posadowił rurę PCV o przekroju 150 , która ma odprowadzać wodę z rowu melioracyjnego znajdującego się na działce p. K. do studzienki a dalej drenażem po jego działce. Organ I instancji stwierdził nadto, że w związku z zasypaniem rury nie można stwierdzić czy została ona prawidłowo posadowiona, zaś te prace, zgodnie z oświadczeniem W. zostały wykonane we własnym zakresie bez konsultacji ze specjalistą. Dalej organ I instancji opierając się na zeznaniach p. K. podał, że rura wylotowa, która miała odprowadzać wodę do studzienki skierowana była w stronę jej działki co spowodowało, że woda nie była odprowadzana ale z powrotem wracała na jej działkę. Działania podjęte przez W. - w ocenie organu I instancji- powodują zalewanie posesji p. K. nawet przy niewielkich opadach deszczu. To zaś – zdaniem organu I instancji- w oparciu o przepisy art. 29 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne dało podstawę do orzeczenia o nakazie jak w sentencji decyzji. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...]r. wniósł Z. W. wskazując, iż przedmiotowy teren nie ma uregulowanej gospodarki wodno- ściekowej i ścieki wodno- bytowe, przemysłowe oraz opadowe wpływają bezpośrednio na jego działkę, zaś Gmina odpowiedzialna za gospodarkę wodno- ściekową nie wykazuje dobrej woli w uregulowaniu tego problemu. Jednocześnie w uzupełnieniu odwołania przesłał mapę przebiegu drenażu/ profil podłużny rurociągu znajdującego się na jego działce i mapę geodezyjną z rowem melioracyjnym, który kończy się na jego działce . Dokumenty te, jak twierdził odwołujący złożył z uwagi na to, że organ I instancji poddał w wątpliwość właściwe posadowienie rurociągu. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, iż odwołujący na swoim terenie usypał skarpę, która spowodowała zakłócenie naturalnego spływu wód, co doprowadziło do zalewania w czasie opadów deszczu posesji przy ul. T. w Z.. Organ odwoławczy wskazał, że wszelkie zmiany stanu wody na gruncie lub zmiany kierunku odpływu powodujące szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie dają podstawę do nakazania przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego, tak więc organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Obecnie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. wniósł do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji, który to wniosek został rozpoznany zgodnie z jego żądaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. W skardze skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 75 i 78 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do złożonego przez skarżącego dokumentu w postaci profilu podłużnego rurociągu przechodzącego przez jego działkę i odprowadzającego wodę/ ścieki z terenów przyległych. Zdaniem skarżącego pomimo podwyższenia terenu istniejący rurociąg nie zmienia stanu wody na gruncie. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 29 Prawa wodnego bowiem- zdaniem skarżącego- jego działanie polegające na dobrowolnym odbiorze wód i ścieków poprzez istniejącą studzienkę dalej rurociągiem z wylotem w jego stawie nie może skutkować wydanym nakazem. Dodatkowo skarżący podniósł i tę okoliczność, że z analizy wody w stawie wynika, iż istniejący rurociąg odprowadza ścieki nie zaś wodę przez co zanieczyszcza staw powodując jego degradację jak również to, że brak regulacji gospodarki ściekowej na tym terenie powoduje także degradację terenu, zaś organ nie wykazuje chęci ugodowego załatwienia sprawy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż postępowanie administracyjne wykazało, iż zmiana stanu wody na gruncie skarżącego oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim rację ma skarżący zarzucając organowi odwoławczemu, że ten nie ustosunkował się do zgłoszonego w toku postępowania odwoławczego dowodu z dokumentu złożonego przez stronę z tym, że należy zauważyć, iż złożony dokument stanowi mapa przebiegu drenażu, na której zaznaczono studzienkę , przebieg rury PCV oraz rów. Organ administracji publicznej zgodnie z art. 77 k.p.a. obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym za art. 78 k.p.a. obowiązany jest uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, o ile przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z kolei oceny czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca dla sprawy znaczenie dokonuje sam organ dając temu wyraz np. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku dowodowego. Zauważyć należy i to, iż organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły miedzy wydaniem decyzji organu I instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy także jest uprawniony do prowadzenia na żądanie strony postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję – tzw. uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). Z powyższego wynika, iż istnieje możliwość zgłoszenia przez stronę postępowania administracyjnego dowodu w toku postępowania odwoławczego a także obowiązek organu odwoławczego, któremu dowód został złożony, ustosunkowania się do niego. W omawianej sprawie w toku postępowania odwoławczego skarżący złożył dokument , którego dostarczenie sygnalizował w odwołaniu bowiem w jego ocenie przyczyną wydania skarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej podnoszoną w jej uzasadnieniu było poddanie w wątpliwość właściwego posadowienia rurociągu. Z przedłożonej przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego mapy drenażu wynika nie tylko przebieg drenażu ale także kierunek i sposób odprowadzania wody opadowej / ścieków. Ocena tego dokumentu jako dowodu w sprawie jest istotna z kilku względów. Mianowicie organy obydwu instancji opierając się na tych samych dowodach (zeznaniach strony i świadków) poczyniły odmienne ustalenia. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący usypał na swoim terenie skarpę, która spowodowała zakłócenie naturalnego spływu wód i to doprowadziło do zalewania w czasie opadów deszczu posesji przy ul. T. w Z. Tak więc jako przyczynę takiego stanu rzeczy uznał usypanie skarpy zaś w ogóle przedmiotem jego rozważań nie była usytuowana w skarpie rura PCV. Z kolei organ I instancji skupił swoją uwagę na rurze PCV znajdującej się w skarpie wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji, że miała ona odprowadzać wodę z rowu melioracyjnego znajdującego się na działce p. K. do studzienki i dalej drenażem po działce skarżącego a tymczasem, zgodnie z zeznaniami p. K. wylot rury zamiast odprowadzać wodę do studzienki został skierowany na jej działkę skutkiem czego woda nie była odprowadzana lecz z powrotem wracała na jej działkę co powodowało jej zalewanie nawet przy niewielkich opadach deszczu. Tak więc w uznaniu organu I instancji to rura PCV, jej wylot powodował zalewanie działki sąsiedniej. W tym miejscu należy podnieść, iż pominięto zeznania innego świadka- p. K. W. (siostry skarżącego, właścicielki działki sąsiedniej nr [...]- zeznania skarżącego str.13 akt administracyjnych I instancji). Z zeznań tego świadka wynika, że woda i ścieki spływające z rowu przechodzą przez działkę skarżącego a końcowy odpływ znajdują w jej stawie i w związku z tym staw jest zanieczyszczony w stopniu uniemożliwiającym hodowlę w nim ryb. Także pominięto zeznania E. K., z których wynika, że przez groblę (prawdopodobnie chodzi o usypaną przez skarżącego skarpę) woda przedostaje się na teren działki świadka. Zeznania świadków wskazują więc na różne przyczyny zalewania działek wodami jak również wskazują na zanieczyszczanie ściekami stawu . Konkludując powyższe należało by dokonać oceny całego materiału dowodowego i pomocnym niewątpliwie była by owa mapa przebiegu drenażu jako, że z zeznań świadków nie wynika w sposób oczywisty co jest przyczyną zalewania działek sąsiednich. Nadto po dokonaniu oceny całego materiału dowodowego należy przesądzić czy w omawianej sprawie samo usypanie skarpy spowodowało to, że zakłócony został naturalny spływ wód ze wskazaniem czy dotyczy to spływu wód z działki p. K. czy też innych działek i czy wyczerpuje to przesłankę z art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego i czy w istocie usytuowanie rury PCV w skarpie spowodowało odprowadzanie wód i ścieków z gruntu p. K. poprzez działkę skarżącego do stawu należącego do p. K. W.- co wyczerpało by przesłankę z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego. Zważyć nadto należy, iż skarżący twierdził, że na omawianym terenie brak jest regulacji gospodarki wodno- ściekowej a poczynione przez niego działania brały się stąd, iż chciał zabezpieczyć swoją działkę przed zalewaniem. Skarżący wyraża też wolę ugodowego załatwienia kwestii związanej ze stanem wód na gruntach. Biorąc pod uwagę przepis art. 30 Prawa wodnego i odnosząc tę regulację do omawianej sprawy i istniejącego na tym terenie stanu gospodarki wodno- ściekowej do rozważenia mogła by pozostać kwestia ewentualnego umożliwienia zainteresowanym stronom wypracowania rozwiązania ugodowego, które podlegało by kontroli organu samorządu terytorialnego. Z akt bowiem wynika, że zalewanie gruntów wodami to kwestia nie tylko usypanej skarpy lecz także usytuowanej w niej rury PCV wybudowanej studzienki, rowu a w końcu całego przebiegu odprowadzania wody i ścieków z rowu przez studzienkę do stawu jak również braku uregulowania gospodarki wodno- ściekowej na tym terenie. Cała ta inwestycja miała zapobiec zalewaniu wodami i ściekami działki skarżącego, dodatkowo też miała odprowadzać wody i ścieki z działki sąsiedniej (p. K.). Tak więc zamiar tych przedsięwzięć był dobry jednak nie może powodować ujemnych skutków w postaci odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie (w tym wylot rury do stawu). Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że organ odwoławczy nie przeanalizował wnikliwie materiału dowodowego jak również nie ustosunkował się do złożonego w toku postępowania dowodowego dokumentu, który może mieć znaczenie dla oceny czy działania podejmowane przez skarżącego uprawniały organ do orzeczenia o skarżonym nakazie przywrócenia stanu poprzedniego w oparciu o powołane przez organ przepisy Prawa wodnego- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ) należało orzec jak w sentencji. /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Górecka