III SA/Po 323/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant : st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009r. przy udziale sprawy ze skargi G. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia Nr w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Kosewska /-/M. Górecka /-/B. Sokołowska WSA/wyr. 1- sentencja wyroku Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2008 roku G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek za okres od kwietnia do października 2008 roku w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu wniosku G. powołał się na zły stan zdrowia i wiek ( 62 lata), co uniemożliwia mu intensywne zarobkowanie. Wskazał, że ciężka sytuacja finansowa powoduje, iż brak mu środków nawet na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych ( sklep, który prowadzi od 1978 roku nie przynosi w zasadzie przychodu). W dniu 29 stycznia 2009 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości z tytułu składek za wskazany wyżej okres i tak: - na ubezpieczenie społeczne w kwocie ... zł., - na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie ... zł., - na Fundusz Pracy w kwocie ... zł. Uzasadniając decyzję Zakład wskazał, że nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia w rozumieniu art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu nie stwierdzono również szczególnych okoliczności pozwalających na umorzenie przedmiotowego zadłużenia na podstawie art. 28 ust 3a cytowanej ustawy, określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Organ podał, że G. nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i nie posiada innych osób na utrzymaniu. Nie ma zaległości podatkowych oraz kredytów. Posiada jedynie zobowiązania finansowe wobec innych przedsiębiorstw z tytułu nieopłaconych faktur ( łącznie około 2.000,-zł.). Ponadto wnioskodawca jest właścicielem w 1/4 części zabudowanej nieruchomości położonej w K. i uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie choruje przewlekle, nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie korzysta z pomocy społecznej. W tej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że z majątku nieruchomego może być prowadzona skuteczna egzekucja sądowa. Opłacenie zaległych należności z tytułu składek nie pozbawia zaś G. możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. G., zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołał się na bardzo trudną sytuację finansową i brak środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazał też, że z uwagi na wiek ( 63 lata ) i zły stan zdrowia ( choruje na serce i inne schorzenia) nie może intensywnie pracować. Decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że z majątku wnioskodawcy może być prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji lub egzekucja sądowa i dlatego, w jego ocenie, nie zachodzą w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, zdaniem Prezesa, z zebranych materiałów dotyczących stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej G. wynika, że opłacenie zaległych należności z tytułu składek nie pociągnęłoby zbyt ciężkich dla niego skutków. Mając natomiast na względzie wiek wnioskodawcy organ zauważył, że można przyjąć, iż sukcesywna rozłożona w czasie spłata przedmiotowych należności może być realizowana nie tylko w oparciu o środki finansowe pochodzące z prowadzonej działalności gospodarczej, ale także w przyszłości ze świadczenia emerytalnego. Prezes ZUS podkreślił też, że G. nie wykazał, aby poniósł jakiekolwiek straty materialne na skutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. W skardze na decyzję Prezesa ZUS z dnia 6 marca 2009 roku G. , powołując się ponownie na bardzo ciężką sytuację finansową ( małe przychody), wiek i zły stan zdrowia zarzucił Prezesowi ZUS, że nie zapoznał się dokładnie z załączonymi do akt dokumentami, z których wynika, że nie jest on w stanie uregulować zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu domagał się oddalenia skargi wywodząc jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem. Według zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując w przedmiotowej sprawie kontroli legalności zaskarżonych decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił tę skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ została ona wydana przez organ niewłaściwy. Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz, U. z 2007, Nr 11, poz. 74 ze zm. ) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenia w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie o którym mowa w ust. 2 nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organym wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 roku, sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z 29 maja 2007 roku, sygn. akt II GSK 340/06 ). Zwrot " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, albowiem reprezentuje Zakład na zewnątrz ( art. 73 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W zaskarżonej decyzji jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem wydającym decyzję z dnia 5 grudnia 2008 roku był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika z nagłówka decyzji, treści jej uzasadnienia, jak i odpowiedzi na skargę. Wobec powyższego decyzja ta została wydana przez niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 1 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS w pkt. 1 wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy - pkt. 2 orzeczenia. /-/M. Kosewska /-/M. Górecka /-/B. Sokołowska T.M.d